I SAB/Wa 125/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi W. M. i J. N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] i utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących W. M. i J. N. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżące, W. M. i J. N., skargą z 2 lutego 2015 r. wstąpiły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o stwierdzenie przewlekłego prowadzenia przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju postępowania z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...]. W uzasadnieniu Skarżące wskazały, że sprawa o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji toczy się od 2003 .r. a więc ponad 11 lat. Wyjaśniły, że pismem z 1 grudnia 2014 r. wezwały organ do usunięcia naruszenia prawa w prowadzonym obecnie postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] wydzielił do odrębnego rozstrzygnięcia postępowanie obejmujące obecne działki ewidencyjne nr [...], a następnie postanowieniem z dnia [...] zawiesił powyższe postępowanie do czasu ustalenia spadkobierców nieżyjących właścicieli wyodrębnionych lokali. W pozostałym zakresie decyzją częściową z dnia [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej nr z dnia [...]. Decyzja ta utrzymana została przez niego w mocy decyzją z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn.. akt I SA/Wa 1268/09 uchylił obie powyższe decyzje. Minister wyjaśnił następnie, że postępowanie dotyczy kilkunastu nieruchomości w tym działek stanowiących drogi, zabudowanych pawilonami handlowymi, budynkami wielomieszkaniowymi, garażami oraz szkołą. Podkreślił, że w toku postępowania spółdzielnia mieszkaniowa, której budynki znajdują się na jednej z działek objętych wnioskiem, wyodrębniała kolejne lokale mieszkalne, co sprawiło, że znaczącą zwiększyła się liczba stron postępowania (obecnie 140) i co wiązało się z koniecznością stałej weryfikacji elektronicznych ksiąg wieczystych oraz ustalaniem spadkobierców zmarłych właścicieli lokali. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów oraz przewlekłe prowadzenie postępowania. Przed przystąpieniem do rozważań odnośnie zasadności skargi stwierdzić należy, że nie było przeszkód formalnych do rozpoznania skargi, gdyż przed jej wniesieniem Skarżące wezwały Ministra w dniu 1 grudnia 2014 r. do usunięcia naruszenia prawa w prowadzonym przez niego postępowaniu. Przystępując do rozpoznania sprawy wszystkim wyjaśnić należy, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie zatem opieszałe i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Wskazania przy tym wymaga jednocześnie, że przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął dalsze czynności w sprawie, uwzględniając stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych panuje pogląd, że ww. przepis art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa, albo nie miało charakteru rażącego. Środki przewidziane w art. 149 p.p.s.a. nie mają na celu wyłącznie dyscyplinowania organów administracji, ale mają w szerszym zakresie zapobiegać opieszałości w prowadzeniu spraw oraz służyć usuwaniu negatywnych skutków wynikających z bezczynności lub przewlekłości postępowań administracyjnych. W sprawie rozpoznawanej przez sąd okolicznością niesporną jest, że do dnia wydania wyroku nie została wydana decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] co uzasadniało wyznaczenie Ministrowi terminu na załatwienie sprawy. Jednocześnie uznać należało, że niezałatwienie sprawy do dnia wydania wyroku w sposób oczywisty stanowiło naruszenie przepisu art. 35 § 1 k.p.a. z którego wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Jednakże, Sąd doszedł do przekonania, że choć Minister nie dochował terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, to zaistniała w sprawie przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wydając taką ocenę Sąd wziął pod uwagę zarówno datę wydania wyroku uchylającego poprzednie decyzje Ministra oraz charakter sprawy, jak również przebieg prowadzonego przez organ postępowania. Jak wynika z akt sprawy organ podejmował czynności zmierzające do rzetelnego wyjaśnienia sprawy, w tym m.in. w szczególności prowadził czynności mające na celu ustalenie uczestników postępowania, stanu prawnego nieruchomości objętych wnioskiem i stanu faktycznego sprawy (ustalenie daty objęcia nieruchomości w posiadanie przez Gminę, przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania). Wobec powyższego, sąd, doszedł do przekonania, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, przewlekłe prowadzenie sprawy przez Ministra, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Ponadto oceniając stopień naruszenia prawa Sąd wziął pod uwagę okoliczność znaną Sądowi z urzędu, a dotyczącą prowadzenia dużej liczby tego rodzaju postępowań (jakkolwiek nie wpływa to na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów kodeksu postępowania administracyjnego), czyniącą praktycznie niemożliwym dotrzymanie ustawowych terminów jej zakończenia. Jednocześnie sąd uznał, że z uwag na charakter sprawy i konieczne do przeprowadzenia czynności, możliwe będzie rozstrzygnięcie jej w terminie trzech miesięcy licząc od dnia doręczenia organowi akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem sądu. Wyznaczając ten termin Sąd miał na względzie realną możliwość załatwienia sprawy przez organ w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu. Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.