I SAB/Wa 142/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. W. i K. W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku M. W. i K. W. z dnia [...] lipca 2013 r., w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz M. W. i K. W. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 12 września 2016 r. (data prezentaty) M. W. i K. W. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ulicy [...]., obecnie rej. ulicy [...] i [...], oznaczoną jako "[...] hip. [...]". Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 18 lipca 2013 r. M. W. i K. W. złożyły wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. hip. [...] należącej do ich poprzedników prawnych L. W. i B. W. Jednocześnie - w przypadku braku możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego - wniosły o przyznanie odszkodowania za niniejszą nieruchomość w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pismem z dnia 12 listopada 2014 r. pełnomocnik wnioskodawczyń złożył postanowienia spadkowe wskazujące na ich prawo do żądania odszkodowania za tę nieruchomość. Pismami z dnia [...] marca 2015 r. Prezydent [...] zwrócił się do: - Urzędu [...] Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] z prośbą o przesłanie akt własnościowych dotyczących przedmiotowej nieruchomości, - Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] z prośbą o przesłanie aktualnych informacji z ewidencji gruntów dla przedmiotowej nieruchomości. Następnie w dniu 1 marca 2016 r. (data prezentaty) - działając na podstawie art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego – M. W. i K. W. wniosły zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu ich wniosku o przyznanie odszkodowania za wyżej opisaną nieruchomość. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] trzymiesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Jednocześnie stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, iż stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku nie załatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wojewoda dodał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż Prezydent [...] nie dotrzymał ww. terminu, nie wskazał dodatkowego terminu na zakończenie postępowania, nie podał także przyczyn zwłoki - tym samym pozostaje w bezczynności. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda uznał, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa - a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia tej sprawy. Akta sprawy wraz z postanowieniem Wojewody [...] wpłynęły do organu w dniu 16 czerwca 2016 r. - zatem wyznaczony trzymiesięczny termin upłynął w dniu 16 września 2016 r. W związku z brakiem zakończenia postępowania, M. W. i K. W. pismem z dnia 12 września 2016 r. (data prezentaty) złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. oznaczoną jako "[...]". W skardze zarzuciły organowi naruszenie art. 36 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 35 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 12 kpa polegające na braku podejmowania działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania ich wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz braku wskazania konkretnych przyczyn zwłoki w załatwieniu sprawy. Wniosły w niej o: - wyznaczenie Prezydentowi [...] terminu dwóch miesięcy do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o odszkodowanie; - rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym; - zasądzenie od Prezydenta [...] na ich rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Podniosły, że nie ulega wątpliwości, iż Prezydent [...] pozostaje w bezczynności w prowadzeniu postępowania. Do chwili obecnej, pomimo toczącego się od kilku lat postępowania sprawa pozostaje niezakończona. Pismami z dnia [...] stycznia 2017 r. Prezydent [...] zwrócił się do: - Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] z prośbą o przesłanie kopii określonych dokumentów, - Archiwum Państwowego z prośbą o przesłanie materiałów dotyczących przeznaczenia nieruchomości w Ogólnym Planie Zabudowania Miasta [...] z [...] sierpnia 1931 r., - Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] z prośbą o przesłanie kopii dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na tej nieruchomości. Ponadto pismem z tej samej daty organ poinformował pełnomocnika skarżących o podejmowanych czynnościach w sprawie oraz podniósł, że z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie w terminie określonym przez Wojewodę [...] – jednocześnie wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania na dzień 30 czerwca 2017 r. Zaś odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, iż w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Ponadto pismem z dnia 20 stycznia 2017 r. poinformowano pełnomocnika skarżących o aktualnym stanie sprawy oraz o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Do dnia 5 czerwca 2017 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżące bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyły zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem - jak wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] oznaczoną jako "[...]" nie został dotychczas rozpoznany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Przy tej ocenie Sąd wziął pod uwagę datę z jakiej pochodzi wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] a także charakter sprawy będącej sprawą z zakresu tzw. spraw dekretowych, których historyczny kontekst wpływa na stopień skomplikowania sprawy. Jak wynika ponadto z akt sprawy organ podejmował czynności zmierzające do zakończenia postępowania m.in. w dniu [...] marca 2015 r. występował do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie informacji z ewidencji gruntów dla przedmiotowej nieruchomości oraz do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o przesłanie akt własnościowych, zaś w dniu [...] stycznia 2017 r. zwracał się Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...], Biura Geodezji i Katastru oraz Archiwum Państwowego w [...] o nadesłanie stosownych dokumentów. Jednocześnie pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. Prezydent [...] poinformował pełnomocnika skarżących o stanie sprawy oraz przyczynach niedochowanie terminu załatwienia sprawy. Wskazał również przewidywany termin zakończenia sprawy na 30 czerwca 2017 r. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin trzymiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. W tym czasie Prezydent [...] powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.