I SAB/Wa 145/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2005 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], obecnie Al. [...] i ul. [...], o pow. [...] m² pochodzącą z dawnej nieruchomości hipotecznej pn. "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz O. M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. O. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], obecnie Al. [...] i ul. [...] o pow. [...] m2, pochodzącą z dawnej nieruchomości hipotecznej pn. "[...]". W skardze wniósł o: 1) zobowiązanie Prezydenta [...] do niezwłocznego wydania merytorycznej decyzji administracyjnej, 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych, 3) wyznaczenie posiedzenia niejawnego i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wskazał, że babka skarżącego A. M. w dniu [...] stycznia 2005 r. złożyła do Prezydenta [...] wniosek o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, za nieruchomość położoną przy ul. [...] (obecnie Al. [...], róg ul. [...]) o pow. [...] m2, pochodzącą z dawnej nieruchomości hipotecznej pn. "[...]". Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Prezydent [...] odmówił przyznania odszkodowania za tę nieruchomość. W wyniku odwołania skarżącego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na bezczynność Prezydenta [...]. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. Wojewoda [...] zwrócił się do Prezydenta [...] o ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w zażaleniu i przekazanie akt sprawy w ciągu 14 dni od dnia doręczenia. Następnie pismem z dnia [...] marca 2016 r. Wojewoda [...] ponownie zwrócił się do Prezydenta [...] o przekazanie akt sprawy z jednoczesnym pouczeniem, iż w przypadku braku ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w zażaleniu i przesłania akt sprawy w terminie 7 dni, zażalenie zostanie rozpatrzone na podstawie pisma złożonego przez adwokata P. B. Prezydent [...] nie ustosunkował się do zażalenia oraz nie przesłał akt sprawy, w wyniku czego Wojewoda [...] wydał postanowienie nr [...], w którym uznał zażalenie skarżącego za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] 3 miesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Prezydent [...] do chwili obecnej nie podjął rozstrzygnięcia, pomimo upływu, w dniu [...] sierpnia 2016 r., terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...]. Skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie upłynęły już określone w art. 35 Kpa terminy załatwiania sprawy. Jednocześnie istotnym jest, iż nie zachodzą niezależne od organu administracyjnego okoliczności, które usprawiedliwiałyby uchybienie powyższym terminom i niewydanie do dnia wniesienia skargi merytorycznej decyzji. Praktyka organu wyrażająca się w zaniechaniu podejmowania czynności zmierzających do wyjaśnienia i rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie narusza jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 Kpa zasadę szybkości i ograniczonego formalizmu. Szybkość działania jest wartością operacyjną, która sprzyja urzeczywistnieniu zasady praworządności. Powszechnie występujący problem przewlekłości, powolności postępowania często ogranicza lub wręcz udaremnia urzeczywistnienie praw strony, jest zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i o nierozpatrywanie skargi w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] stycznia 2005 r. A. M. złożyła wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. Prezydent [...] odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość uznając, że poprzednia właścicielka utraciła możliwość faktycznego władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Wojewoda [...] uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. A. M. zmarła w dniu [...] lutego 2010 r. W dniu [...] października 2012 r. do postępowania przystąpił O. M., przedkładając m. in. postanowienie sądowe stwierdzające nabycie praw do spadku po zmarłej. Organ zauważył, że kwestie odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem [...] reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej "ugn". Postępowanie w tych sprawach polega m. in. na: gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, ustalaniu wszystkich osób uprawnionych, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, sprawdzeniu, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ust. 2 ugn. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. Wojewoda [...] wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin na załatwienie sprawy - do dnia [...] września 2016 r. Organ podał, że w przedmiotowej sprawie dodatkowych wyjaśnień wymaga kwestia daty, w jakiej poprzednia właścicielka lub jej następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością. W związku z powyższym pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. Prezydent [...] wystąpił do Archiwum Państwowego w W. po dokumenty dotyczące realizacji inwestycji na przedmiotowym terenie. Do dnia dzisiejszego żądane dokumenty nie wpłynęły do tutejszego Urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności Sąd zobligowany był do oceny, czy przedmiotem skargi wniesionej w piśmie z dnia [...] października 2016 r. jest bezczynność Prezydenta [...], czy przewlekłość w prowadzeniu przez ten organ postępowania w sprawie zainicjowanej A. M. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], obecnie Al. [...] i ul. [...] o pow. [...] m2, pochodzącą z dawnej nieruchomości hipotecznej pn. "[...]". Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd zauważa, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że w zakresie postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym, Sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku wydanym po zamknięciu rozprawy (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, LEX nr 1219576). Przy czym w przypadku stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania dokonywana przez sąd ocena zasadności podstaw skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego obejmuje nie tylko działania (zaniechania) organu mające miejsce po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. po 11 kwietnia 2011 r., ale również zachowania organu przed tą datą (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 194/14 - opubl. CBOiS). Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] w sposób przewlekły prowadzi postępowanie o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...], a przewlekłość ta ma charakter rażący. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 Kpa (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie wielokrotnie przekroczony. Okres pomiędzy datą otrzymania przez organ I instancji akt sprawy od organu odwoławczego Wojewody [...] ([...] kwietnia 2009 r.), a datą orzekania przez Sąd ([...] kwietnia 2017 r.) obejmuje już ponad 8 lat, a organ podejmuje w sprawie czynności procesowe w znacznych, czasem nawet kilkuletnich odstępach czasu (chodzi chociażby o okres zwłoki pomiędzy czynnością procesową podjętą w piśmie organu z dnia [...] maja 2010 r. i następną podjętą dopiero w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r.). Jak wynika z akt sprawy do chwili obecnej decyzja w sprawie nie została wydana. Nie można pominąć i tego, że w niniejszej sprawie chodzi o wniosek o odszkodowanie, który organ otrzymał [...] stycznia 2005 r., a zatem ponad 12 lat temu. Należało zatem zintensyfikować i skoncentrować podjęte w sprawie czynności wyjaśniające, aby sprawę tę zakończyć w rozsądnym terminie, czego organ nie uczynił. O rażącym charakterze przewlekłości świadczy także to, że niniejsza sprawa trwa tak długo, że A. M. wnioskująca o odszkodowanie nie doczekała się rozstrzygnięcia w swojej sprawie (zmarła [...] lutego 2010 r.). Wobec tego, że sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości [...] są sprawami szczególnie skomplikowanymi Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie 3 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na stan prowadzonego w sprawie postępowania. Jeżeli bowiem okaże się, że konieczne będzie zlecenie biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości, to trzeba także brać pod uwagę to, że strony mają prawo wnieść zastrzeżenia i uwagi do operatu szacunkowego, do których, jeżeli strony zrealizują swoje prawo, biegły będzie zobowiązany się odnieść na piśmie, co przedłuża postępowanie administracyjne. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 Ppsa orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).