I SAB/Wa 148/21
WyrokWSA w Warszawie2021-11-18
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Iwona Kosińska, Iwona Ścieszka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent miasta dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd zobowiązał Prezydenta miasta do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego w terminie trzech miesięcy, stwierdzając jednocześnie, że organ dopuścił się bezczynności, która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd oddalił wniosek o wymierzenie grzywny i przyznanie sumy pieniężnej, uznając, że działania organu nie nosiły znamion celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia, a okoliczności takie jak pandemia COVID-19 oraz złożoność sprawy usprawiedliwiały opóźnienia.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła skargę na bezczynność Prezydenta miasta w sprawie rozpoznania wniosku z 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu, który to wniosek po latach został podjęty do rozpoznania. Skarżąca zarzuciła organowi rażące naruszenie przepisów k.p.a. poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Prezydent miasta w odpowiedzi na skargę argumentował, że złożoność sprawy, konieczność zebrania szerokiej gamy dokumentów oraz pandemia COVID-19 uniemożliwiły dotrzymanie ustawowych terminów.Rozstrzygnięcie
Zobowiązano Prezydenta do rozpoznania wniosku w terminie trzech miesięcy, stwierdzono bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalono skargę w pozostałej części oraz zasądzono od Prezydenta na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Iwona Kosińska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] dawniej przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz I. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. P., reprezentowana przez adwokata, pismem z [...] maja 2021 r. złożyła skargę na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie prowadzonej w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. z 1945 r. Nr 50 poz. 279, dalej: dekret warszawski), dotyczącej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej dawnym numerem rej. hip. [...], które to postępowanie po uprzednim jego zawieszeniu zostało podjęte na mocy postanowienia Prezydenta [...] nr [...] z [...] lutego 2020 r.
Skarżąca zarzuciła organowi rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 35 § 1-4, art. 36 oraz art. 37 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1017 ze zm. - w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r., dalej: k.p.a.) poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy, zarówno tych wynikających z ustawy jak i dodatkowego wskazanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., a także - wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi - niewskazanie nowego terminu załatwienia sprawy. Wskazując na powyższe wniosła o:
1. zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji merytorycznej w przedmiotowej sprawie w terminie określonym przez Sąd;
2. stwierdzenie, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności oraz że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
3. wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości określonej przez
Sąd;
4. przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie od Prezydenta [...] na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie, wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu motywów skargi pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], objęta księgą hipoteczną oznaczoną nr [...], stanowiła według stanu ujawnionego w księdze hipotecznej na dzień 30 sierpnia 1948 r. własność: W. K., B. B. oraz C. K. Nieruchomość ta została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. z 1945 r. Nr 50 poz. 279, dalej: dekret [...]).
Orzeczeniem administracyjnym z [...] czerwca 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w [...], rozpatrując wniosek z 14 lutego 1949 r., odmówiło przeddekretowym właścicielom nieruchomości hipotecznej ustanowienia prawa własności czasowej, o którym mowa w art. 7 dekretu [...], w odniesieniu do jej części stanowiącej tyły posesji. Kolejnym orzeczeniem z [...] kwietnia 1952 r. (nr [...]) ten sam organ administracji państwowej rozpatrując ten sam wniosek odmówił również ustanowienia prawa własności czasowej w odniesieniu do pozostałej części nieruchomości hipotecznej. Decyzjami z [...] marca 2000 r. (znak: [...] oraz znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność obu wymienionych powyżej orzeczeń wydanych przez Prezydium Rady Narodowej w [...]. Wobec powyższego do rozpoznania pozostał wniosek przeddekretowych właścicieli nieruchomości hipotecznej z [...] lutego 1949 r. (złożony na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu [...]) o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu [...] położonego przy ul. [...], objętego księgą hipoteczną oznaczoną nr [...].
Przedmiotowe postępowanie dekretowe na mocy postanowienia z [...] czerwca 2004 r. zostało zawieszone z urzędu przez Prezydenta [...], do czasu ustalenia następstwa prawnego po Z. R. (spadkobiercy I.R., następczyni prawnej po B. B.) oraz ewentualnie po jego spadkobiercach. Pismem z [...] marca 2019 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o podjęcie postępowania przekazując przy tym organowi odpis postanowienia spadkowego Sądu Rejonowego dla [...] w W. Wydział II Cywilny z [...] stycznia 2019 r. (sygn. akt [...]) oraz wskazując adres następców prawnych Z. R.
Pomimo powyższego, dopiero po 11 miesiącach, tj. postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Prezydent [...] podjął postępowanie dekretowe, po czym przez kolejne prawie 4 miesiące organ nie wydał decyzji w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego (obecnie prawa własności) przedmiotowego gruntu. Z tego też względu pełnomocnik skarżącej wystąpił [...] sierpnia 2020 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z [...] lutego 2021 r. Kolegium uwzględniło zażalenie, zobowiązując przy tym Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia do [...] kwietnia 2021 r. Pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy (tj. do [...] kwietnia 2021 r.), decyzja w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z [...] lutego 1949 r. nie została wydana do dnia dzisiejszego. Tym samym postępowanie dekretowe, którego dotyczy skarga, trwa już przeszło 21 lat – licząc od dnia wydania decyzji nadzorczych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., a ponad 1 rok - od dnia jego podjęcia na mocy postanowienia z [...] lutego 2020 r. Organ, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a., nie poinformował przy tym o przyczynach zwłoki, jak również nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy.
Wskazując na powyższe okoliczności skarżąca stwierdziła, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] pozostaje w bezczynności, na którą wskazuje art. 37 § 1 k.p.a. Jednocześnie, z uwagi na okoliczność w jakich doszło do owej bezczynności, w tym przede wszystkim mając na uwadze fakt, że organ w tak oczywisty sposób ignorował oraz ignoruje normy wynikające z art. 12, art. 35 § 1 - 4, art. 36 oraz art. 37 § 2 k.p.a., a także mając na uwadze, że sprawa nie została zakończona od przeszło 1 roku (licząc od daty podjęcia postępowania), stwierdziła, że bezczynność Prezydenta [...] nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, skoro termin jej załatwienia wielokrotnie przekracza ten wynikający z przepisów ustawy.
Uzasadniając wniosek o wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie skarżącej sumy pieniężnej autor skargi zauważył, że oceniając postępowanie Prezydenta [...] nie sposób oprzeć się wrażeniu, iż działanie (a mówiąc precyzyjniej - brak tego działania) organu jest ukierunkowane na maksymalne odłożenie w czasie momentu, w którym zostanie wydana decyzja kończąca postępowanie. Nie do zaakceptowania są bowiem wyjaśnienia zawarte w piśmie z [...] sierpnia 2020 r. kierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., wskazujące na szczególnie skomplikowany charakter niniejszego postępowania. Organ ten rozpatruje wiele tego rodzaju wniosków. Tym samym postępowanie dotyczące nieruchomości hipotecznej przy ul. [...] nie ma dlań charakteru incydentalnego czy precedensowego. Nie sposób więc uzasadnić, nie tylko dlaczego od ponad roku sprawa ta nie została zakończona, ale również dlaczego od [...] lutego 2020 r. przynajmniej do [...] sierpnia 2020 r. (kiedy to w ślad z zażaleniem przekazano akta sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.) nie zostały w tej sprawie podjęte żadne czynności. Powyższe okoliczności sprawy, zdaniem skarżącej, uzasadniają wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości określonej przez Sąd, adekwatnej do "ciężaru" naruszenia. Z powyższych względów uzasadniony jest również wniosek o przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty stanowiącej dziesięciokrotne przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] zauważył, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Celem zaś skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy nie wykonuje on swoich zadań w toku postępowania administracyjnego, co nie ma miejsca w tej sytuacji. Tymczasem - jak wynika z akt postępowania - organ podejmował i podejmuje czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego umożliwiającego wydanie zgodnego z przepisami prawa i stanem faktycznym rozstrzygnięcia. Przeprowadzenie i zakończenie postępowania w trybie art. 7 dekretu [...] wymaga zgromadzenia szerokiej gamy dokumentów, w tym opinii biegłych, zaświadczeń, informacji itp. Bez ich zgromadzenia niemożliwe jest wydanie rozstrzygnięcia, które w pełni odpowiadałoby prawu i które nie byłoby dotknięte wadą nieważności. W rozpoznawanej sprawie w aktach własnościowych znajdują się dokumenty, które skutkują niepewnością co do stanu własności w momencie złożenia wniosku dekretowego. Do rozstrzygnięcia pozostaje bowiem kwestia, czy I. R. skutecznie stała się współwłaścicielką nieruchomości w miejsce B. B. Organ nie dysponuje obecnie oryginałami rozstrzygnięć sądu polubownego oraz tytułu wykonawczego nadanego przez Sąd Okręgowy w [...] r. Wyczerpujące zbadanie kwestii takich jak własność nieruchomości na dzień [...] listopada 1945 roku, ustalenie przeznaczenia nieruchomości w planie nie jest zadaniem ani prostym, ani krótkotrwałym, w przeciwieństwie do tego, jak sytuacja ma się do innych postępowań, które toczą się z uwzględnieniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe mają na uwadze także sądy administracyjne.
Organ zauważył, że w ostatnim okresie przesłał akta do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sierpniu 2020 r. otrzymując je z powrotem w marcu 2021 r. Jednakże zapewnił, że gdy tylko ma dostęp do akt postępowania, dokonuje czynności zmierzających do zakończenia postępowania. I tak, w ostatnim czasie organ podjął kroki zmierzające do pozyskania kluczowego dowodu w sprawie, to jest opracowania geodezyjnego. Ze względu na występowanie w sprawie osób mieszkających za granicą wystąpiono również do Ministerstwa Finansów o sprawdzenie kwestii przyznania odszkodowania w ramach układów indemnizacyjnych. Organ wystąpi także do Archiwum Państwowego o odpisy dokumentów dotyczące kwestii własnościowych nieruchomości. Istotnym – w ocenie organu - pozostaje również fakt, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Nie bez znaczenia dla terminu rozstrzygnięcia sprawy była również sytuacja epidemiczna w kraju związana z pandemią COViD-19. W świetle powyższego, Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie do art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość),
które – stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Przepisy nie określają terminu w jakim można złożyć skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W niniejszej sprawie skarżący pismem z [...] sierpnia 2020 r. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. "zażalenie na niezałatwienie" przez Prezydenta [...] w terminie sprawy w przedmiocie przyznania własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) gruntu położonego w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], które to postępowanie po uprzednim zawieszeniu zostało podjęte postanowieniem Prezydenta [...] z [...] lutego 2020 r. Wobec powyższego przyjąć należy, że formalne przesłanki do wniesienia skargi na bezczynność organu zostały spełnione.
Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.
Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada szybkości, której istota sprowadza się do stwierdzenia, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Dopełnieniem tej zasady jest art. 35 k.p.a., który w § 1 zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy – w ustalonym przepisami terminie – organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Poza sporem jest, że Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu, który to wniosek "odżył" na skutek stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1952 r. o odmowie byłym właścicielom prawa własności czasowej do części gruntu nieruchomości [...]. Z tego względu Sąd stwierdził, że w dacie orzekania przez Sąd, Prezydent [...] pozostawał bezczynny w rozpoznaniu wniosku dekretowego złożonego przez byłych właścicieli nieruchomości w dniu [...] lutego 1949 r. W związku z tym Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy.
Oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania, Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, CBOSA). W wyroku z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 470/18 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł zaś, że w sprawach ze skarg na bezczynność organu rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce wówczas, gdy:
– termin przewidziany na załatwienie sprawy zostanie przekroczony w sposób znaczący, a zarazem
– znaczące przekroczenie terminu przewidzianego na załatwienie sprawy będzie wynikało z przyczyn, na które organ administracji miał wpływ.
W wyroku tym podkreślono, że sformułowanie "znacząco przekroczony" jest zwrotem niedookreślonym wymagającym doprecyzowania w toku rozpoznawania sprawy przez sąd administracyjny. Prawodawca określając terminy rozpoznania sprawy uznaje, że co do zasady są one terminami wystarczającymi do jej załatwienia. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie znaczące. Dopiero tak duże przekroczenie bazowego terminu do rozpoznania sprawy może być traktowane analogicznie jak oczywista sprzeczność z treścią stosowanego w sprawie przepisu prawa, uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Sytuacja taka nie miała miejsca w sprawie. Na uwagę zasługuje, że przekroczenie terminu załatwienia sprawy było wynikiem zbiegu różnych okoliczności niezależnych od organu, jakie wystąpiły po podjęciu przez organ postępowania, które nastąpiło postanowieniem z [...] lutego 2020 r. Data ta jest istotna, jako że należało uwzględnić rozwijającą się w tym czasie na całym świecie pandemię. Na terenie Polski w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym administracyjnych, nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres (zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.). Zawieszenie i wstrzymanie biegu terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym administracyjnych, nastąpiło z mocy prawa od 14 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz. U. z 2020 r. poz. 433). Ustanie przyczyny powodującej wstrzymanie biegu terminu nastąpiło 23 maja 2020 r. (art. 46 pkt 20 w zw. z art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 - Dz. U. z 2020 r. poz. 875). Na mocy art. 46 pkt 20 powołanej ustawy uchylono art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r., a w myśl art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, to jest 16 maja 2020 r.
Analiza akt sprawy pozwala również zauważyć, że w związku z wniesieniem przez stronę zażalenia, akta pozostawały w dyspozycji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do [...] marca 2021 r. Poza tym okresem, działania organu cechowała należyta płynność oraz dbałość o zgromadzenie pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na rozpatrzenie wniosku dekretowego. W tym celu organ wystąpił o stosowne informacje do Ministra Finansów, jak również do Zarządu Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...]. Z uwagi zaś na przyczyny stwierdzenia nieważności poprzedniej decyzji, niezbędnym było pozyskanie odpowiedniej dokumentacji, w tym opracowania geodezyjnego, co w sposób uzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy.
Kierując się powyższymi spostrzeżeniami Sąd w składzie orzekającym uznał, że przekroczenie terminu przewidzianego na rozpatrzenie wniosku dekretowego w niniejszej sprawie nie sposób uznać za przekroczenie rażące.
Rozważając wymierzenie Prezydentowi [...] wnioskowanej w skardze grzywny i sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd uwzględnił, że rozstrzygnięcie to ma charakter fakultatywny i jest zależne wyłącznie od uznania sądu. Jego celem jest oddziaływanie na organ mobilizująco (w sytuacji gdy organ nadal pozostaje w stanie bezczynności), ale także represyjnie (z uwagi na stwierdzony stan bezczynności czy przewlekłości) i prewencyjnie – aby wzmocnić gwarancje terminowego załatwiana spraw. Decyzja co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej, czy też odstąpienia od zastosowania tychże środków powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W ocenie Sądu, analiza akt sprawy pozwala jednak uznać, że całokształt działań organu odwoławczego nie nosi znamion celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym nie istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ponadto, jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 października 2021 r., sygn. akt I OSK 2817/20 (CBOSA), z ukształtowanej praktyki orzeczniczej wynika, że jeżeli sądy decydują się na zastosowanie któregoś z instrumentów finansowych, określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a., to ma to miejsce w przypadku stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W świetle zatem powyższego, w tym zakresie skarga nie mogła zostać uwzględniona i podlegała oddaleniu.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.).
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło