I SAB/Wa 1508/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie WSA Marta Kołtun – Kulik WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi T. Cz., A. F., A. K., E. K., T. K., T. K., D. M., M. S. i B. Ś. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2008 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...]ozn. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz T. Cz., A. F., A. K., E. K., T. K., T. K., D. M., M.S. i B. Ś. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]",[...]". W skardze wniosła o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie wyznaczonym przez Sąd; 2) rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, niezależnie od ewentualnego sprzeciwu organu administracji; 3) zasądzenie od Prezydenta [...] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżąca przywołała przepisy art. 12 § 1 i art. 35 § 1 i 3 Kpa i wskazała, że skarżący zwrócili się do organu administracji o rozstrzygnięcie sprawy wnioskiem z dnia [...] maja 2008 r. Do dnia dzisiejszego organ nie podjął żadnych działań zmierzających do załatwienia sprawy, co do meritum oraz nie zrealizował obowiązków nałożonych przepisem art. 36 Kpa. W sprawie wniesiono zażalenie z dnia [...] marca 2015 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią zaświadczenia Sądu Okręgowego w [...] Wydziału Hipotecznego z dnia [...] września 1946 r., nr [...] poprzednimi właścicielami nieruchomości oznaczonej hipotecznie "[...]", dz. [...] byli J. i M. małż. K. Z akt własnościowych wynika, że dawni właściciele hipoteczni – J. i M. K. nie złożyli stosownego wniosku w terminie wynikającym z przepisu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Dodatkowym dokumentem, który potwierdziłby, że wniosek tak został złożony byłoby pokwitowanie opłaty od wniosku w wysokości 3000 zł. Takiego dokumentu także brak. Prezydent [...] podał, że wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego dotyczący przedmiotowej nieruchomości nie został także złożony w okresie obowiązywania uchwały nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m. st. Warszawy w wieczyste użytkowanie, czy ustawy z dnia 25 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w szczególności do dnia 31 grudnia 1988 r. Organ zauważył, że w aktach znajduje się wniosek złożony dnia [...] maja 2008 r. przez T. C., który wpłynął po wskazanych wyżej terminach. W toku postępowania do akt sprawy wpłynęły pisma z: - [...] Urzędu Wojewódzkiego nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r., - Archiwum Państwowego [...] nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. - Biura Organizacji Urzędu [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r., w treści których wskazano, iż brak jest dokumentacji potwierdzającej złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. W toku postępowania strony były informowane o gromadzeniu materiału dowodowego. W piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. A. F., A. K., E. K., T. K., T. K., D. M., M. S., B. Ś. poparli skargę T. C. i wnieśli o uznanie ich za skarżących w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności Sąd zobligowany był do oceny, czy przedmiotem skargi wniesionej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r., rozszerzonej podmiotowo w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. jest bezczynność Prezydenta [...], czy przewlekłość w prowadzeniu postępowania o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]",[...]. Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd zauważa, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że w zakresie postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym, Sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego. Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku wydanym po zamknięciu rozprawy (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, LEX nr 1219576). Przy czym w przypadku stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania dokonywana przez sąd ocena zasadności podstaw skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego obejmuje nie tylko działania (zaniechania) organu mające miejsce po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. po 11 kwietnia 2011 r., ale również zachowania organu przed tą datą (por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 194/14 - opubl. CBOiS). Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] w sposób przewlekły prowadzi postępowanie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 Kpa (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie wielokrotnie przekroczony (okres pomiędzy datą otrzymania przez organ wniosku – [...] maja 2008 r., a datą orzekania przez Sąd obejmuje już ponad 8 lat i 7 miesięcy), a organ podejmuje w sprawie czynności procesowe w znacznych, czasem nawet ponad rocznych odstępach czasu. W aktach administracyjnych znajduje się wniosek T. C. złożony osobiście i w imieniu pozostałych spadkobierców J. i A. małż. K. – A. K., T. K., E. K., I. O., B. Ś., T. K., A. F. z dnia [...] maja 2008 r. o przyznanie, w trybie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]". Wniosek ten poparli w pismach z dnia [...] marca 2015 r. i [...] stycznia 2015 r. D. M., M. S., B. Ś. (spadkobiercy po B. Ś. – prawomocne postanowienie spadkowe z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. akt [...]) oraz C. O. (spadkobierca po I. O. – akt poświadczenia dziedziczenia Rep. [...]) Jak wynika z akt sprawy do chwili obecnej decyzja w sprawie nie została wydana. Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania o zwrot gruntu ma charakter rażącego naruszenia prawa. Sąd miał na uwadze to, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] podjął czynności mające na celu załatwienie sprawy. W 2008 r. organ wystąpił o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości, W 2009 r. skierował do T. C. informację o braku wniosku o zwrot gruntu złożonego w terminie z art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami i o braku podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W 2010 r. i 2011 r. skierował do T. C. informację o konieczności przedłożenia prawomocnego postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku po R. K.. W 2012 r. skierował do stron postępowania informację o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i aktualizowania danych osobowych i adresowych stron postępowania. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. organ zawiesił postępowanie i wezwał B. Ś., D. M., M. S. oraz C. O. do przedłożenia prawomocnych postanowień spadkowych po następcach prawnych dawnych właścicieli nieruchomości dekretowej. Po otrzymaniu w dniu [...] stycznia 2016 r. żądanych uwierzytelnionych dokumentów spadkowych, organ prowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy dawni właściciele złożyli wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu (pisma z dnia [...] stycznia 2016 r.). Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. Prezydent [...] podjął postępowanie w sprawie. Pismem z dnia [...] października 2016 r. organ zawiadomił pełnomocnika stron, że przed wydaniem decyzji istnieje możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i zgłoszenia żądań. Niemniej jednak o kwalifikowanej postaci stanu przewlekłości postępowania organu świadczy: 1) okres trwania tego postępowania. Nawet licząc termin na załatwienie sprawy od otrzymania przez organ akt sprawy ([...] października 2015 r.) i odejmując okres zawieszenia postępowania, jest to ponad 7 lat; a więc szczególnie długa zwłoka organu; 2) skutki przewlekłego trwania postępowania dla stron - przewlekłe procedowanie spowodowało, że wnioskodawcy I. O. i B. Ś. nie doczekały się rozpatrzenia ich sprawy, zmarły odpowiednio w 2013 r. i 2012 r.; 3) brak realizacji obowiązku informowania stron w trybie art. 36 Kpa; 4) sposób procedowania – znaczne przerwy pomiędzy podejmowanymi czynnościami, dwukrotnie nawet przekraczające okres 1 roku; 5) brak wskazania obiektywnych powodów niewydania w sprawie decyzji, mimo, że organ w piśmie z dnia [...] maja 2009 r. i w odpowiedzi na skargę prezentuje konsekwentne stanowisko o braku złożenia w terminie ustawowym wniosku w zwrot nieruchomości, w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd odstąpił od wymierzenia z urzędu organowi sankcji finansowych, o których mowa w przepisie art. 149 § 2 Ppsa, mając na uwadze to, że: 1) organ podejmował w sprawie czynności zmierzające do merytorycznego załatwienia wniosku z dnia [...] maja 2008 r.; 2) jest to pierwszy przypadek stwierdzenia przez Sąd przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Mają na uwadze stan niniejszej sprawy Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2008 r. w terminie 2 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a Ppsa orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).