I SAB/Wa 153/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do wydania orzeczenia w sprawie z wniosku A. S. z dnia [...] stycznia 2007 r., w terminie czternastu dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 20 października 2012 r. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z [...] stycznia 2007 r. o ustalenie, że wypowiedzenie przez Prezydenta [...] wysokości dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości położonej przy ul. [...] i ustalenie jej w nowej wysokości jest nieuzasadnione. Skarżący wskazał, że w sprawie toczącej się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W., zainicjowanej jego wnioskiem z [...] stycznia 2007 r., oznaczonej numerem [...], przeprowadzona została [...] października 2007 r. rozprawa administracyjna, na której został pouczony, że doręczenie orzeczenia nastąpi później wraz z informacją o terminach i sposobie jego zaskarżenia. Wobec zwłoki w załatwieniu sprawy, pismem z [...] sierpnia 2012 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to jednak pozostało bez odpowiedzi i do dnia wniesienia skargi nie otrzymał orzeczenia w sprawie. Z tego względu żąda on by Sąd zobowiązał Kolegium do doręczenia wspomnianego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądów administracyjnych do rozpoznawania spraw wynikłych z procedury aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Dodatkowo wskazał, na znaczną ilość spraw dotyczących aktualizacji opłaty rocznej jakie wpływają do Kolegium, podnosząc, iż ilość tego rodzaju spraw obecnie wynosi 12 tysięcy, a zaległości są sukcesywnie rozpatrywane. Postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 515/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę, jako niepodlegającą kognicji sądów administracyjnych. Od postanowienia tego A. S. wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W następstwie jej rozpoznania Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1283/13 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia sąd kasacyjny - nawiązując do wydanej na tle niniejszej sprawy uchwały NSA z dnia 25 listopada 2013 r. sygn. akt I OPS 12/13 – wywodził, że skoro zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1, art. 3 i art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności organów administracji publicznej, to taką kontrolą należy objąć również sprawy związane z bezczynnością samorządowych kolegiów w sprawach z wniosków dotyczących aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Takie sprawy są bowiem prowadzone przez organy administracji publicznej i w zakresie bezczynności organu mieszczą się w pojęciu spraw z zakresu administracji publicznej, zaś strona ma interes prawny, w rozumieniu art. 50 p.p.s.a., uzasadniający wniesienie skargi na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania), który wynika z prawa do rozpoznania sprawy przez organ administracji publicznej, co jest warunkiem przeniesienia sprawy na drogę postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: stosownie do art. 190 p.p.s.a. , rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. W tym stanie rzeczy wobec przesądzenia w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1283/13 kwestii podlegania kognicji sądu administracyjnego sprawy ze skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie zainicjowanej wnioskiem o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, wniosek organu zawarty w odpowiedzi na skargę o jej odrzucenie nie mógł okazać się skuteczny. Rozpoznając zaś merytorycznie sprawę, skład orzekający ocenił, że skarga A. S. jest uzasadniona, gdyż organ niewątpliwie pozostaje w stanie bezczynności. Ta zaś zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ do tego zobowiązany nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a., zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przepisy te mają także odpowiednie zastosowanie do etapu postępowania w sprawach aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego prowadzonego przed samorządowym kolegium odwoławczym, na mocy odesłania zawartego w art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) W niniejszej sprawie, jak już to zostało wyżej zasygnalizowane, wystąpiły niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. (tj. zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o ustalenie, że wypowiedzenie dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej przy ul. [...] w W. i jej aktualizacja jest nieuzasadnione, A. S. wniósł do organu [...] stycznia 2007 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 5 marca 2007 r. Tymczasem mimo upływu ponad 7 lat Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie zakończyło postępowania nim zainicjowanego i nie wydało orzeczenia w sprawie, choć rozprawę w tym przedmiocie przeprowadziło już [...] października 2007 r. Bezskuteczne okazały się także monity strony. W tym stanie rzeczy konieczne stało się wyznaczenie przez Sąd organowi terminu do jej załatwienia. Określając go natomiast w wymiarze czternastu dni od daty uprawomocnienia się wyroku i zwrotu akt, Sąd miał na względzie to, że postępowanie dowodowe zostało już przez organ zakończone, a samo Kolegium w piśmie z 11 czerwca 2014 r., zawierającym wniosek o odroczenie rozprawy (k. 124 akt sądowych) - przez Sąd oddalony, deklarowało wydanie orzeczenia w sprawie dania następnego, tj. 12 czerwca 2014 r. Przechodząc zaś do oceny charakteru stwierdzonej bezczynności, Sąd uznał, że w świetle ustalonego stanu faktycznego przybrała ona postać kwalifikowaną, gdyż była efektem rażącego naruszenia prawa. Żadne bowiem okoliczności nie mogą usprawiedliwiać ponad siedmioletniej zwłoki w załatwieniu sprawy jak też lekceważenia przez Kolegium obowiązku informowania strony o przyczynach zwłoki oraz nowym terminie zakończenia postępowania, do czego zobligowane było dyspozycją normy prawnej zawartej w art. 36 § 1 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika przy tym, by po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej (w październiku 2007 r.) istniały jakiekolwiek obiektywnie weryfikowalne przeszkody uniemożliwiające jego zakończenie. Taki sposób postępowania nie tylko w sposób oczywisty i szczególnie drastyczny narusza zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), ale wręcz stanowi modelowy przykład prowadzenia postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Na koniec wyjaśnić należy, że wniosek Kolegium o odroczenie rozprawy nie mógł zostać uwzględniony, gdyż to, że w sprawie ze skargi na bezczynność czy przewlekłość postępowania organ zamierza wydać orzeczenie (a tym ten wniosek był motywowany), nie stanowi okoliczności obligującej Sąd do odroczenia terminu rozpoznania skargi. Zważyć bowiem należy, że nawet złożony w tym względzie zgodny wniosek stron (a takiego w niniejszej sprawie nie było), może spowodować odroczenie posiedzenia Sądu tylko z ważnej przyczyny (por. art. 99 p.p.s.a.). Poza tym nawet wydanie orzeczenia w sprawie, w której organ pozostaje w zwłoce po wniesieniu skargi, nie zwalniałoby Sądu od oceny czy bezczynność organu istotnie miała miejsce i jaki przybrała charakter. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i art. 190 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.