I SAB/Wa 1629/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w trybie uroszczonym w dniu 3 marca 2017 r. sprawy ze skargi B. P., M. P., R. P., M. P. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku B. P. z dnia 10 czerwca 2014 r. (data prezentaty organu) o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] Wydziału Gospodarki z dnia [...] stycznia 1971 r. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżących solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 26 października 2016 r. (data prezentaty) B.P., M. P., R. P. i M. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] Wydziału Gospodarki z dnia [...] stycznia 1971 roku nr [...]. W dniu 10 czerwca 2014 r. (data prezentaty) B. L. złożył do Ministra Infrastruktury i Rozwoju wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] Wydziału Gospodarki z dnia [...] stycznia 1971 roku nr [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za część nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne sadownicze położone w [...] przy ulicy [...] hip "[...]" rej. hip. [...] - która na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279) przeszła na własność Gminy [...]. Rozpoznając przedmiotową sprawę Minister Infrastruktury i Rozwoju pismami z dnia 11 lipca 2014 r.: - wezwał wnioskodawcę do nadesłania danych adresowych A. P. i M. P. następców prawnych byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości; - wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości; - wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] o wydanie zaświadczenia z księgi wieczystej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] hip. "[...]" rej hip. [...]. W dniu 21 sierpnia 2014 r. do organu wpłynęło zaświadczenie z Sądu Rejonowego dla [...] – [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, że księgę hipoteczną pod nazwą "[...]" nr inw. [...] należy uznać za zniszczoną w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. Zaś w dniu 16 lutego 2015 r. wpłynęło pismo pełnomocnika wnioskodawcy, przy którym przekazano pełnomocnictwa M. P., M. P. i R. P. oraz uwierzytelnione kopie aktów poświadczenia dziedziczenia po A. P. i M. P. Wobec braku rozstrzygnięcia sprawy, pełnomocnik wnioskodawcy w dniu 17 listopada 2015 roku wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa w powyższej sprawie, a następnie w dniu 29 stycznia 2016 roku złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Pismem z dnia 23 lutego 2016 r. organ ponownie zwrócił się do Sądu Rejonowego dla [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o wydanie kopii karty zawierającej wpis Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości oraz kopii karty zawierającej wpis poprzednich właścicieli nieruchomości - przed przepisaniem jej na rzecz Skarbu Państwa. Następnie w dniu 24 lutego 2016 r. poinformował strony o prowadzonym postępowaniu oraz wskazał, iż rozstrzygnięcie w sprawie zostanie wydane do dnia 30 kwietnia 2016 r. Z uwagi na powyższe pismo organu skarga na bezczynność została cofnięta przy piśmie z dnia 21 marca 2016 roku. W dniu 6 kwietnia 2016 r. do organu wpłynęło pismo z Sądu Rejonowego dla [...] Wydział Ksiąg Wieczystych zawierające kopię stron działu II z ww. księgi hipotecznej "[...]". Zaś w dniu 14 września 2016 r. pełnomocnik wnioskodawcy ponownie wezwał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do usunięcia naruszenia prawa. W dniu 26 października 2016 r. (data prezentaty) B. P., M. P., R. P. i M. P. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] Wydziału Gospodarki z dnia [...] stycznia 1971 roku nr [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za część nieruchomości stanowiącej gospodarstwo sadownicze położone w [...] przy ulicy [...] hip "[...]" rej. hip. [...]. W skardze tej wnieśli o: 1. zobowiązanie Ministra Infrastruktury i Budownictwa do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdzenie na podstawie art. 149 p.p.s.a. rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawaniu organu w bezczynności i przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego; 3. zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z przepisem art. 200 p.p.s.a.; ewentualnie o 4. uwzględnienie skargi w całości przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa na zasadzie art. 54 § 3 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 104 i n. k.p.a. niezwłoczne zakończenie sprawy w formie ostatecznej decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu strona skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania stwierdzając, iż pomimo upływu terminu określonego w art. 36 § 1 k.p.a. Minister Infrastruktury i Budownictwa nadal nie podjął rozstrzygnięcia i nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. Zatem w tych warunkach skarga stała się konieczna i uzasadniona, gdyż tylko rozstrzygnięcie sądu administracyjnego w tej sprawie, warunkuje uzyskanie rozstrzygnięcia w realnym - wyznaczonym przez Sąd - terminie. W dniu 1 grudnia 2016 r. organ ustalił, że: - akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości przekazane zostały do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa w związku z odwołaniem B. P., M. P., R. P. oraz M. P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].06.2015 r. nr [...]; - postępowanie z ww. wniosku prowadzone było przed Ministrem Infrastruktury i Budownictwa pod sygnaturą sprawy [...]. Akta tej sprawy przekazane zostały do WSA w Warszawie w związku ze złożoną skargą na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] i obecnie postępowanie przed WSA toczy się pod sygn. akt. I SA/Wa 877/16. W związku z powyższymi ustaleniami organ pismami z dnia 2 grudnia 2016 r.: - zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wypożyczenie akt własnościowych o sygn. akt I SA/Wa 877/16; - poinformował strony, iż z uwagi na konieczność zgromadzenia całości niezbędnego materiału dowodowego, w tym akt postępowania odszkodowawczego, rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zostanie wydane do dnia 31 grudnia 2016 r. Natomiast w odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i przedstawił czynności podejmowane w sprawie. Następnie ustosunkował się do zarzutów skargi wskazując, że w przedmiotowej sprawie opóźnienia wynikały przede wszystkim z konieczności zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego - akt postępowania odszkodowawczego, w oparciu o które prowadzone były lub są odrębne postępowania administracyjne oraz sądowe. Ponadto podkreślił, iż postępowania prowadzone w Wydziale ds. Gruntów [...] zarówno rewindykacyjne dotyczące decyzji wydanych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) jak i odszkodowawcze wydane na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) są postępowaniami dotyczącymi decyzji wydanych sprzed kilkudziesięciu laty, stan prawny nieruchomości jest złożony, ustalenia stron czasochłonne, a materiał dowodowy niepełny. Normą jest również, że inne postępowania prowadzone w Wydziale Gruntów [...] obejmują kilkaset osób. Sprawy rozpatrywane są według kolejności wpływów oraz stanu zgromadzonego w nich materiału dowodowego i bieżących potrzeb dowodowych. Organ, mając na uwadze ilość podejmowanych czynności w sprawie, dochowuje staranności, aby czynności nie były podejmowane w dużych odstępach czasowych i zmierzały do jak najszybszego wydania rozstrzygnięcia. Jednakże skuteczne doręczenie informacji o prowadzonym postępowaniu wymaga podejmowania przez referentów wielu czynności materialno-technicznych, a to wpływa również na okres podejmowania czynności w innych sprawach, niewymagających gromadzenia obszernego materiału dowodowego. Niemniej duża ilość spraw wymagających zgromadzenia pełnego materiału dowodowego oraz ustalenia stron, w sytuacji gdy dostępne rejestry są nieaktualne (dane z ewidencji gruntów, ksiąg wieczystych) uniemożliwia, przy ograniczonych zasobach, dochowanie terminów wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego. Również bardzo duża ilość spraw prowadzonych przez każdego z referentów (ponad 130) uniemożliwia wyprowadzenie zaległości w krótkim czasie i z tego powodu nadal mogą zdarzyć się sytuacje lub sprawy, w których czynności nie były podejmowane lub podejmowane z uchybieniem terminów procesowych. Do dnia 3 marca 2015 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja o zakończeniu postępowania administracyjnego objętego niniejszą skargą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa, wezwali organ do usunięcia naruszania prawa, w trybie art. 37 § 1 kpa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] Wydziału Gospodarki z dnia [...] stycznia 1971 roku nr [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania za część nieruchomości stanowiącej gospodarstwo sadownicze położone w [...] przy ulicy [...] hip "[...]" rej. hip. [...] nie został dotychczas rozpoznany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Ministra Infrastruktury i Budownictwa przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak szereg czynności w sprawie mających na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji oraz informował skarżących o przyczynach nie załatwienia sprawy w terminie i o terminach rozpoznania wniosku, a ponadto w odpowiedzi na skargę wyjaśnił obiektywne przyczyny tego stanu rzeczy. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin dwumiesięczny na rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] Wydziału Gospodarki z dnia [...] stycznia 1971 r. będzie adekwatny i realny. W tym czasie Minister Infrastruktury i Budownictwa powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w wyznaczonym terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. .