I SAB/Wa 189/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Kościoła Naturalnego na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w przedmiocie rozpoznania skargi z 28 maja 2025 r. postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 23 lipca 2025 r. Kościół Naturalny (dalej jako ,,skarżący") reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika adw. Z. W. wniósł skargę na bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie rozpoznania skargi z 28 maja 2025 r., którą skarżący wnioskował o wyznaczenie terminu spotkania Rzecznika Praw Obywatelskich lub jego Zastępcy z członkami Rady Kościoła Naturalnego. W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że postępowanie w sprawie skarg i wniosków unormowane jest w art. 221-247 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), dalej jako ,,K.p.a.", tzn. jest postępowaniem jednoinstancyjnym o charakterze uproszczonym, którego zakończenie -zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi – nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postepowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego. Organ podkreślił, że w obecnym porządku prawnym nie istnieje jakakolwiek norma prawna obligująca Rzecznika Praw Obywatelskich do podejmowania żądanych przez obywateli działań we wszystkich sprawach, w których się zwracają. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie wyjaśnić należy, że każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) dalej jako ,,p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, stosownie do art. 3 § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, a także, na mocy art. 3 § 3 tej ustawy, w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Jednocześnie na gruncie art. 4 omawianej ustawy sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Z kolei zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. W rozpoznawanej sprawie skarżący zaskarżył bezczynność Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie rozpoznania skargi z 28 maja 2025 r. Stwierdzić należy, że niniejsza sprawa nie należy do spraw z zakresu administracji publicznej, bowiem Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest organem administracji publicznej. Jest on natomiast samodzielnym konstytucyjnym organem ochrony prawa (rozdział 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.). Stosownie do treści art. 210 Konstytucji RP Rzecznik Praw Obywatelskich w swojej działalności jest niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie. Tryb rozpatrywania spraw należących do kompetencji tego organu uregulowany został w przepisach ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, zgodnie z którymi zarówno o sposobie działania jak i o podjętych środkach prawnych w danej sprawie decyduje autonomicznie Rzecznik Praw Obywatelskich. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich Rzecznik po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem może podjąć sprawę, poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków działania, przekazać sprawę według właściwości lub nie podjąć sprawy – każdorazowo zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy. W orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych ugruntowane jest stanowisko, że rozpatrywanie przez Rzecznika Praw Obywatelskich kierowanych do niego wniosków nie następuje w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Stąd też ocena podejmowanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich działań nie należy do sądu administracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 9 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SAB 41/98; z dnia 9 lutego 2000 r. sygn. akt II SA 2652/99, z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. I OSK 3272/14, z dnia 12 maja 2017 r., sygn. I OZ 589/17). Skoro działania Rzecznika Praw Obywatelskich podejmowane na podstawie przepisów ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich nie należą do aktów podlegających kontroli sądu administracyjnego to należy uznać, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest niedopuszczalna. Wobec powyższego, Sąd nie jest uprawniony do badania zasadności i legalności niepodjętych czynności. Na marginesie wskazać należy, że zarządzeniem z 2 października 2025 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi - poprzez nadesłanie oryginału, bądź poświadczonego za zgodność z oryginałem pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania Kościoła Naturalnego przed sądami administracyjnymi, a także dokumentu, z którego wynika, że osoba udzielająca pełnomocnictwa przesłanego przy piśmie z 22 września 2025 r. (k.19 akt sądowych) jest umocowana do działania w imieniu Kościoła Naturalnego. Jednocześnie poinformowano, że z nadesłanego przy w/w piśmie pełnomocnictwa nie wynikało, kto go udzielił (brak imienia i nazwiska mocodawcy), zaś widniejący pod nim podpis jest nieczytelny i uniemożliwia zweryfikowanie danych osoby udzielającej pełnomocnictwa, a także czy była ona umocowana do działania w imieniu Kościoła Naturalnego. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone 16 października 2025 r. (ZPO – k.47 akt sądowych), a zatem 7-dniowy termin do uzupełnienia braków formalnych upłynął wraz z końcem dnia 23 października 2025 r. Braki w przedmiotowym zakresie uzupełniono natomiast dopiero 31 października 2025 r. (pieczęć nadania w Urzędzie Pocztowym – k.44), a więc z przekroczeniem terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono braków formalnych skargi, Sąd skargę odrzuca. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.