I SAB/Wa 206/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. R. P. i M. I. L. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku J. R. P. i M. L. z [...] sierpnia 2005 r. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących J. R. P. i M. L. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] marca 2014 r. M. L. i J. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku z [...] sierpnia 2005 r. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazali, że decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Pomimo zwrotu akt przedmiotowego postępowania do Wojewody [...] w dniu 24 sierpnia 2012 r., a także pomimo wyznaczenia temu organowi 4 miesięcznego terminu do rozpoznania sprawy postanowieniem Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2013 r., decyzja nie została wydana. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, iż sprawa ma złożony charakter, w tym zawiły stan faktyczny oraz skomplikowany charakter prawny oraz występowanie licznych zagadnień prawnych. Jednocześnie Wojewoda [...] wskazał, po analizie materiału dowodowego, że nie zostały wyczerpane możliwości przeprowadzenia kwerendy oraz gromadzenia materiału dowodowego. W związku z powyższym wystąpił pismami z [...] lutego 2014 r., [...] marca 2014 r. i [...] kwietnia 2014 r. o uzupełnienie materiału dowodowego. Powyższe oznacza, że Wojewoda [...] nie pozostawał w stanie bezczynności. Podniósł także, że wnioskodawcy dopiero w dniu [...] i [...] kwietnia 2014 r. uzupełnili braki wniosku w sposób umożliwiający rozstrzygnięcie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a") w zw. z art. 120 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym zgłosili skarżący w skardze, zaś organ w odpowiedzi na skargę nie wypowiedział się w przedmiocie tego wniosku. W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona. Podkreślić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku skarżących z [...] sierpnia 2005 r. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie termin o jakim mowa ww. przepisach zaczął Wojewodzie [...] biec od dnia zwrotu akt z Ministerstwa Skarbu Państwa wraz z decyzją tegoż organu z [...] lipca 2012 r. nr [...]) uchylającą decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2012 r. nr [...] (k. 285 akt administracyjnych). Z akt administracyjnych wynika, iż zwrot nastąpił w dniu [...] sierpnia 2012 r. (data prezentaty wpływu do organu – k. 288 akt administracyjnych). Nie jest kwestionowanym, że do dnia rozpoznania skargi Wojewoda [...] nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Wojewody [...] jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów k.p.a. W ocenie Sądu postępowanie Wojewody [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie postępowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem Wojewodzie [...] dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 Kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). W niniejszej sprawie należy zauważyć, że Wojewoda [...], mając na uwadze stanowisko organu odwoławczego, wezwał w dniu 6 września 2012 r. (k. 289) pełnomocnika wnioskodawców o przedstawienie wszelkich dowodów wskazujących na miejsce zamieszkania J. P. na dzień 1 września 1939 r. oraz wskazujących na opuszczenie przez niego byłego terytorium RP. Jednocześnie organ nie podjął żadnych innych czynności w sprawie. Z akt administracyjnych wynika również, że w dniu [...] lutego 2013 r. pełnomocnik wnioskodawców złożył oświadczenie I. T., które dotyczyło m.in. kwestii wskazanych w decyzji organu odwoławczego (k. 292-294-akt administracyjnych) Od daty wpłynięcia tego pisma Wojewoda [...] nie podjął żadnych działań zmierzających do rozpoznania sprawy. Co więcej nawet po złożeniu zażalenia organ nie podejmował czynności, a dopiero po ponagleniu przekazał akta Ministrowi celem rozpoznania zażalenia (pismo Ministra Skarbu Państwa z [...] września 2013 r., [...] – k. 301 akt administracyjnych). Również udzielenie Wojewodzie [...] kolejnego, 4-miesiecznego terminu na rozpoznanie sprawy (postanowienie Ministra Skarbu Państwa z [...] października 2013 r. – k. 309 akt administracyjnych, k. 13 akt sądowych) nie wpłynęło na aktywizację działań organu. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący przedkładali dowody w sprawie, w tym złożyli opinię techniczną dotycząca ustalenia powierzchni użytkowej przedmiotowego majątku datowaną na dzień [...] grudnia 2013 r. (k. 322-325 akt administracyjnych) na co wskazał Minister Skarbu Państwa w decyzji z [...] lipca 2012 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Wojewoda [...] podjął działania dopiero w dniu [...] lutego 2014 r., a zatem po półtora roku od wpłynięcia decyzji Ministra Skarbu Państwa z [...] lipca 2012 r. oraz dwa miesiące po upływie terminu wskazanego w postanowieniu Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r. Jednocześnie organ nie wywiązywał się z obowiązku wynikającego z treści art. 36 k.p.a., tj. nie informował wnioskodawców o stanie sprawy, przyczynach nie rozpoznania jej w terminie oraz o terminie, w którym możliwe będzie możliwe jej rozpoznanie. Biorąc wszystkie wyżej poczynione ustalenia pod uwagę, zasadnym jest orzeczenie o rażącym naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności podstawowych zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 Kpa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.