I SAB/Wa 21/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi B. T. P.-K., R. P., B.J., M. S., I. M. i M. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]ozn. hip. "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postepowania przez Prezydenta m [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących B. T. P.-K., R. P., B. J., M.S., I. M. i M. P. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] grudnia 2015 r. B. B. J., R. M. P., B. T. P.-K., M. S., I. M.M. i M. M. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w sprawie zainicjowanej ich wnioskiem o ustalenie i przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. "[...]", objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] stycznia 2015 r. skarżący - będący następcami prawnymi przeddekretowej właścicielki wskazanej na wstępie nieruchomości (A. K. P.) - wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r. poz. 1774) odszkodowania za tę nieruchomość. Wobec braku podejmowania decyzji w sprawie wnieśli [...] października 2015 r. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, kierując je wówczas do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które przekazało je zgodnie z właściwością Wojewodzie [...]. Następnie zaś złożyli wskazaną na wstępie skargę, w której domagali się wyznaczenia Prezydentowi [...] terminu załatwienia sprawy, kontroli przewlekłości oraz zasądzenia na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na podjęcie w toku postępowania szeregu czynności zmierzających do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji, jak też przekazanie akt sprawy Wojewodzie w związku z wniesionym w trybie art. 37 k.p.a. zażaleniem, które na dzień udzielania odpowiedzi na skargę ([...] stycznia 2016 r.) nie zostało rozpoznane. Zażalenie to Wojewoda [...] rozpoznał postanowieniem z [...] lutego 2016 r. nr [...] i uznając je za uzasadnione wyznaczył Prezydentowi [...] dwumiesięczny termin na wydanie w sprawie rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi B. B. J., R. M. P., B. T. P.-K., M. S., I. M. M. i M.i M. P. jest przewlekle prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w sprawie wywołanej ich wnioskiem o ustalenie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], oznaczoną hip. "[...]". W pierwszym rzędzie wyjaśnić zatem należy, że pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", rozumie się sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, w konsekwencji czego organ nie załatwia sprawy administracyjnej w terminach ustawowo przewidzianych. Zgodnie zaś z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl natomiast art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest z kolei, w myśl art. 61 § 3 k.p.a. dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Prezydent [...] przy rozpoznawaniu wniosku skarżących czynił to opieszale, a swoje czynności podejmował bez należytej ich koncentracji wynikającej z okoliczności sprawy. To z kolei doprowadziło do przekroczenie terminu załatwienia sprawy, określonego w art. 35 § k.p.a. Pozostawanie w zwłoce kwalifikowanej jako przewlekłość wynika przy tym zarówno z zestawienia dat poszczególnych czynności procesowych jakie po wpłynięciu wniosku podejmował organ, jak też oceny ich celowości. Godzi się bowiem zauważyć że pierwsze i jedyne czynności w sprawie ukierunkowane na jej merytoryczne rozpoznanie organ podjął dopiero pół roku po wpłynięciu wniosku. Czynności te zaś polegały wówczas na wystąpieniu do Archiwum Państwowego w W. oraz Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami o archiwalne dokumenty niezbędne dla oceny materialnoprawnych przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkujących ustalenie odszkodowania (vide pisma BGN Urzędu [...] nr [...] z [...].06.2015 r.).Oczekiwane dokumenty uzyskał on w październiku 2015 r. Kolejną natomiast czynnością organu, było wezwanie skarżących do nadesłania kopii postanowień o nabyciu spadków po, W. A. P., J. E. P., Cz. K. P., M. M. P., R. P. C. oraz S. P. (vide pismo BGN Urzędu [...] nr [...] z [...].06.2015 r.). Tymczasem wezwanie to - w świetle zgromadzonego w aktach materiału dowodowego - było w sposób oczywisty zbędne, gdyż żądanymi postanowieniami organ ów dysponował już co najmniej od maja 2014 r.. Załączone one były wszak do pisma skarżących z [...] maja 2014 r., złożonego w toku prowadzonej wymiany korespondencji związanej z odrębnym żądaniem stron o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Podejmowanie zbędnych z punktu widzenia procesowego czynności oceniane z kolei musi być jako działania pozorne, ukierunkowane li tylko na przedłużenie postępowania. Ocena ta jest w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy tym bardzie uzasadniona, że dalsza aktywność organu ograniczyła się, jedynie do poinformowania cztery miesiące później stron o możliwości zapoznania się z aktami sprawy (vide pismo nr [...] z [...] listopada 2015 r.) oraz przesyłania akt Wojewodzie w związku z wniesionym zażaleniem. Taki sposób procedowania sprawy godzi bez wątpienia w ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania i wynikający z niej imperatyw maksymalnej koncentracji czynności procesowych, ich celowości i niezbędności dla ukształtowania sytuacji prawnej jednostki na gruncie mających zastosowanie w sprawie norm prawa materialnego. To z kolei prowadzić musi do podważania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Stwarza bowiem u nich uprawnione w takich okolicznościach faktycznych przekonanie, że są przez przedstawicieli tej władzy traktowani w sposób lekceważący. Godzi zatem w jedną z podstawowych zasad postepowania administracyjnego (por. art. 8 k.p.a.). Powyższe uzasadnia zatem także ocenę, że stwierdzona przewlekłość w prowadzonym postępowaniu miała w niniejszej sprawie miejsce z rażącym naruszeniem prawa. To z kolei obligowało Sąd do wyznaczenia organowi, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., terminu wydania aktu w sprawie, w której dotychczas pozostaje on w zwłoce. Przy czym przy jego wyznaczeniu Sąd brał pod uwagę realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania odszkodowawczego. Godzi się bowiem zauważyć, że w przypadku uwzględnienia żądania stron w sprawach rozstrzyganych na gruncie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, konieczne jest pozyskanie dowodu z wyceny nieruchomości, a więc sporządzenia przez rzeczoznawcę majątkowego stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Taki dowód dotychczas nie został przeprowadzony. Z tego względu, rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest zdaniem Sądu termin trzech miesięcy, którego bieg rozpocznie się od daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocnym wyrokiem (art. 286 § 2 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 tej ustawy.