I SAB/Wa 213/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2014 r. sprawy ze skargi B. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpoznania wniosku B. P. z [...] stycznia 2005 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1963 r. nr w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej B. P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] marca 2014 r. B. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z [...] stycznia 2005 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1963 r. nr w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazała, że decyzja w sprawie nie została do dnia wniesienia skargi wydana. Podniosła również, że na bieżąco uzupełniała materiał dowodowy zgodnie z żądaniem organu, jednakże ten nie podjął czynności zmierzających do rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy. Wskazała, że skarga była poprzedzona wezwaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ przyznał, że decyzja merytoryczna nie została wydana, jednakże wynika to z faktu, iż sprawa ma złożony charakter, w tym zawiły stan faktyczny oraz skomplikowany charakter prawny, albowiem dotyczy roszczeń dekretowych. Jednocześnie Kolegium wskazało, że długotrwałość postępowania wynika z konieczności ustalenia pełnego i pewnego zakresu podmiotowego postępowania, który to proces nie został zakończony. Ostatecznie organ wskazał, że po zakończeniu działań mających na celu ustalenie stron postępowania decyzja zostanie wydana w terminie miesiąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a") w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym zgłosiła skarżąca w skardze, zaś organ w odpowiedzi na skargę nie wypowiedział się w przedmiocie tego wniosku. W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona. Podkreślić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku skarżącej z stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia[...] lipca 1963 r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wywiązało się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie termin o jakim mowa ww. przepisach upłynął organowi w dniu [...] marca 2005 r., przy założeniu, że niniejszą sprawę można zakwalifikować do spraw szczególnie zawiłych. Tymczasem nie jest kwestionowanym, że do dnia rozpoznania skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie wydało decyzji w przedmiotowej sprawie. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów k.p.a. W ocenie Sądu postępowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Takie postępowanie podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku z [...] stycznia 2005 r. należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). W niniejszej sprawie wniosek skarżącej został złożony [...] stycznia 2005 r. Z akt administracyjnych wynika, że do dnia zawieszenia postępowania postanowieniem z [...] listopada 2005 r. organ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do zebrania materiału dowodowego w sprawie. Oczywistym jest, że w trakcie zawieszenia postępowania, tj. od [...] listopada 2005 r. do [...] stycznia 2010 r. terminy wynikające z ww. przepisów do załatwienia sprawy nie biegły i ten okres nie może stanowić podstawy do oceny w kontekście art. 149 § 1 zdanie ostatnie p.p.s.a. Jednakże od daty podjęcia zawieszonego postępowania do [...] czerwca 2010 r., a zatem przez prawie pięć miesięcy organ również nie podejmował czynności w sprawie. W aktach administracyjnych znajduje się pismo organu datowane na dzień [...] czerwca 2010 r. skierowane do Prezydent W. o przesłanie informacji z ewidencji gruntów dla działek nr [...],[...] i [...] z obrębu [...] położonych przy ul. [...] w W.. Odpowiedź z Biura Geodezji Katastru Urzędu W. wpłynęła w dniu [...] lipca 2010 r. Tym samym w tej dacie organ posiadał niezbędne dane do wszczęcia postępowania administracyjnego. Tymczasem z akt administracyjnych wnika, że zawiadomienie w tym przedmiocie zostało wystosowane [...] września 2010 r., a zatem po dwóch kolejnych miesiącach bezczynności. Z akt sprawy wynika, że [...] września 2010 r. organ otrzymał zwrot korespondencji kierowanej do I. P. i H.P. z adnotacją "adresat zmarł". Tymczasem powzięcie powyższej informacji nie skutkowało podjęciem stosownych czynności przez organ. Dopiero pismo z [...] października 2010 r. informujące o śmierci ww. osób oraz wskazujące spadkobierców spowodowało, że organ podjął działanie w postaci wystosowania pisma datowanego na [...] października 2010 r. o nadesłanie postanowień spadkowych. Jednocześnie tego samego dnia organ wystosował pismo do zarządcy nieruchomości o wskazanie właściciela lokalu nr [...] w budynku położonym na przedmiotowej nieruchomości. Pismem z [...] listopada 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] otrzymało wykaz właścicieli lokali mieszkalnych w przedmiotowym budynku, zaś w dniu [...] listopada 2010 r. została nadesłana do organu kopia postanowień spadkowych po I. P. i H. P.. Kolejną czynność organ podjął dopiero [...] lutego 2012 r., a zatem pod dwóch latach od ostatniej czynności, kierując pismo do zarządcy nieruchomości o wskazanie, czy posiada kopie aktów notarialnych, bądź innych dokumentów potwierdzających nabycie przez aktualnych właścicieli lokali mieszkalnych. Istotne dla oceny charakteru naruszenia jest fakt, że przez ten okres (2 lata) organ nie podejmował żadnych działań z uwagi na fakt, iż akta zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz ze skargą na bezczynność, albowiem orzecznictwo sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje, że rolą organu jest wykonać akta zastępcze celem rozpoznania sprawy wniesionej do tego organu. Następnie [...] marca 2012 r. organ otrzymał odpowiedź, że zarządca nieruchomości nie posiada żądanych dokumentów. Tymczasem z akt sprawy wynika, że dopiero [...] czerwca 2012 r. organ wystosował pismo o wskazanie podstawy nabycia własności lokalu mieszkalnego, jednakże jedynie do jednej z [...] osób wskazanych jako właściciele lokali mieszkalnych w piśmie zarządcy z [...] listopada 2010 r. Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wysyłało pisma odpowiednio: [...] czerwca 2012 r. do H. K., oraz T. i A. P. zaś [...] września 2013 r. do A. B. oraz H. K., zaś do pozostałych osób wskazanych w piśmie zarządcy nieruchomości nie zostały wysłane w ogóle ww. pisma. Należy zauważyć, że do dnia wniesienia skargi do organu wpłynęła kopia aktu notarialnego nabycia własności lokalu przez T. i A. P., a [...] października 2012 r. wypis z ewidencji gruntów ze wskazaniem nr ksiąg wieczystych działek objętych postępowaniem. Nie bez znaczenia dla oceny działania organu jest fakt, iż dopiero [...] listopada 2012 r. organ wystąpił o akt zgonu W. K., który wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] grudnia 2012 r., podczas gdy zwrot przesyłki kierowanej do W. K. z adnotacją "adresat zmarł" nastąpił [...] września 2010 r. Ostatecznie należy stwierdzić, że [...] września 2013 r. (data prezentaty wpływu do organu) wpłynął wydruk z elektronicznej księgi wieczystej dotyczącej ujawnionych własności nieruchomości przy ul. [...]. Powyższe wskazuje, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu sprawy. Jednocześnie organ nie wywiązywał się z obowiązku wynikającego z treści art. 36 k.p.a., tj. nie informował wnioskodawców o stanie sprawy, przyczynach nie rozpoznania jej w terminie oraz o terminie, w którym możliwe będzie możliwe jej rozpoznanie. Biorąc wszystkie wyżej poczynione ustalenia pod uwagę, zasadnym jest orzeczenie o rażącym naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności podstawowych zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 Kpa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.