I SAB/Wa 217/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA – Justyna Wtulich – Gruszczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 177/20 odrzucającym skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 października 2021 r. odrzucił skargę B. P. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej ze względu na nieuiszczenie należnego wpisu sądowego od skargi. Orzeczenie to stało się prawomocne od dnia 12 listopada 2021 r. Pismem z 21 września 2024 r. B. P. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej powyższym postanowieniem, powołując się na przesłankę z art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), tj. brak możliwości działania strony. Zarzucił, że Sąd wydając postanowienie z 20 października 2021 r. o odrzuceniu skargi celowo rażąco naruszył przepisy prawa w wyniku czego został pozbawiony możności działania, czyli możności obrony swych praw, co doprowadziło do nieważności postępowania, poprzez : - doręczenie odpisu postanowienia z 5 października 2020 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na błędny adres (sygn. akt I SPP/Wa 134/20); - wydanie postanowienia z 20 października 2021 r. o odrzuceniu skargi w sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał jeszcze zażalenia z 21 lipca 2021 r. (wniesionego do Sądu 23 lipca 2023 r.) na zarządzenie z 10 czerwca 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Ponadto zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz rażące naruszenie art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i ponowne rozpoznanie skargi oraz o wezwanie do udziału w sprawie prokuratura z uwagi na wymóg ochrony praworządności lub praw człowieka i obywatela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, zmierzającym do uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowoadministracyjne i nie stanowi alternatywy dla zwykłego środka odwoławczego służącego usunięciu istniejącej wadliwości postępowania. W świetle przepisów działu VII ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) powoływanej dalej jako: "P.p.s.a." dotyczącego wznowienia postępowania, można żądać wznowienia postępowania w przypadkach przewidzianych w tym dziale. Zgodnie z art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zaznaczyć należy, że szczególny sposób obliczania terminu przyjęto w sytuacji, gdy podstawę wznowienia stanowi pozbawienie strony możności działania lub brak należytej reprezentacji. Decydująca jest data, w której o orzeczeniu podlegającym zaskarżeniu dowiedziała się: sama strona (jeśli jest osobą fizyczną i ma zdolność procesową), przedstawiciel ustawowy strony (jeśli strona jest osobą fizyczną niemającą zdolności procesowej) lub organ strony (jeśli strona nie jest osobą fizyczną). Stosownie do treści przepisu art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W świetle powyższych regulacji, badając dopuszczalność niniejszej skargi o wznowienie postępowania sądowego, pod względem wskazanych wyżej przesłanek, Sąd stwierdził, że skarga została wniesiona z przekroczeniem terminu wskazanego w art. 277 P.p.s.a., tj. trzymiesięcznego terminu liczonego od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Ponadto, także podnoszona w skardze przez skarżącego podstawa wznowienia postępowania określona w art. 271 pkt 2 P.p.s.a. nie zachodzi w sprawie. Jak wynika z akt sprawy o sygn. I SAB/Wa 177/20, postanowienie Sądu z 20 października 2021 r. o odrzuceniu skargi zostało doręczone skarżącemu prawidłowo na wskazany adres do korespondencji - 3 listopada 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, dalej: "zpo", k-37). Jak wynika z zpo ww. przesyłkę odebrał dorosły domownik. W związku z tym należy uznać, że o orzeczeniu z 20 października 2021 r. odrzucającym skargę skarżący dowiedział się - 3 listopada 2021 r., a zatem trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie, na podstawie art. 271 pkt 2 P.p.s.a., upłynął 3 lutego 2022 r. Tymczasem skarga o wznowienie postępowania została złożona dopiero 21 września 2024 r. (data stempla pocztowego), a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Ponadto, skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 20 października 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 177/20 nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania (...). Wskazana niemożność działania, czyli niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w postępowaniu sądowym czynności procesowych. Przy czym pozbawienie strony możliwości działania musi być skutkiem naruszenia przepisów prawa przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie. Z treści ww. przepisu wynika, iż koniecznym jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa procesowego, a pozbawieniem możliwości działania strony. O pozbawieniu możności działania można zatem mówić jedynie wówczas, gdy z przyczyny leżącej poza stroną zainteresowaną nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień. Jak wynika z akt sprawy o sygn. I SPP/Wa 134/20 dołączonych do sprawy głównej o sygn. akt I SAB/Wa 177/20, postanowienie starszego referendarza sądowego z 5 października 2020 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zostało doręczone na adres wskazany przez skarżącego w formularzu jako miejsce zamieszkania, a nie zaś na podany przez wnioskodawcę adres do korespondencji. Pomimo ww. nieprawidłowości skarżący 2 listopada 2020 r., odebrał osobiście ww. postanowienie, co wynika z zpo (k-22). W ustawowym terminie skarżący pismem z 7 listopada 2020 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Sąd postanowieniem z 12 maja 2021 r., po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego utrzymał w mocy ww. postanowienie starszego referendarza sądowego z 5 października 2020 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy. Stwierdzić zatem należało, że pomimo doręczenia korespondencji na adres zamieszkania zamiast na adres korespondencyjny skarżący nie został pozbawiony możności działania, czy obrony swoich praw w sprawie. Skarżący podjął bowiem w postępowaniu sądowym czynności, w tym przypadku wniósł w terminie sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego z 5 października 2020 r., który został przez Sąd rozpoznany postanowieniem z 12 maja 2021 r. Tym samym, w ocenie Sądu nie ziściła się przesłanka wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 P.p.s.a., wskazana w skardze. O pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1144/10 publ. - CBOSA) albo gdy z przyczyny niezależnej od strony zainteresowanej nie mogła ona wziąć udziału w postępowaniu lub w istotnej jego części (wyrok NSA z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 131/10, publ. - CBOSA). Brak możności działania jest wyrazem naruszenia procedury, polegającym na tym, że dany podmiot miał ustawowe prawo czynnego udziału w postępowaniu, lecz został tego prawa w praktyce pozbawiony (por. wyroki NSA: z 20 maja 2003 r., sygn. akt II SAB 18/03; z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2213/17 - publ. CBOSA). Żadna z tych sytuacji w analizowanej sprawie nie miała miejsca. Odnosząc się do kwestii pozbawienia strony możliwości obrony swych praw poprzez wydanie w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 177/20 postanowienia z 20 października 2021 r. o odrzuceniu skargi w sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał jeszcze zażalenia z 21 lipca 2021 r. (wniesionego do Sądu 23 lipca 2023 r.) na zarządzenie z 10 czerwca 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazać należy, że w aktach sprawy brak jest ww. zażalenia z 21 lipca 2021 r. Dodatkowo zauważenia wymaga, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie został pozbawiony możliwości zaskarżenia postanowienia Sądu z 20 października 2021 r. o odrzuceniu skargi. Skarżący został prawidłowo pouczony o możliwości i trybie wniesienia zażalenia. Odpis postanowienia wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia środka zaskarżenia został doręczony skarżącemu na prawidłowy adres korespondencyjny 3 listopada 2021 r. (zpo k-37). W tym stanie rzeczy, skargę o wznowienie postępowania sądowego należało odrzucić, jako wniesioną z uchybieniem terminu oraz opartą na przesłance wynikającej z art. 271 pkt 2 P.p.s.a., która w niniejszej sprawie nie ziściła się. W sytuacji gdy skarga o wznowienie postępowania została wniesiona po terminie lub gdy z samego uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, skarga jako pozbawiona ustawowych podstaw wznowienia postępowania podlega odrzuceniu (por. postanowienia NSA: z 5 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1057/12; z 7 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1285/12 i z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2607/12 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 277 i art. 271 pkt 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.