I SAB/Wa 227/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2017 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...], reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia [...] listopada 2016 r. (data wpływu do organu) wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że przedmiotowe postępowanie odszkodowawcze zostało zainicjowane wnioskiem z dnia [...] marca 2014 r. (data wpływu do organu) oraz, że wobec nierozpoznania niniejszego wniosku skarżących w terminie przewidzianym w kodeksie postępowania administracyjnego wniesione zostało zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. W następstwie rozpoznania powyższego zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. nr [...] uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący cztery miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. W konsekwencji skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała charakter rażącego naruszenia prawa; 3) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.; 4) przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej; 5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz 6) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że w toku postępowania konieczna jest ocena czy ww. nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. ustalenie faktycznej daty utraty władania nieruchomością). Ponadto wyjaśnił, jakie czynności organ podjął w 2017 r. i wskazał, że o stanie sprawy jak i terminie jej zakończenia pełnomocnik skarżących został poinformowany pismem z dnia [...] lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych wart. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na częściowe uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w określonym terminie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy tym bardziej, iż sam Prezydent poinformował skarżących o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 31 sierpnia 2017 r. Ponadto, Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy wniosek o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. jako [...] wpłynął do organu w dniu 13 marca 2014 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tej więc daty rozpoczął bieg terminu na załatwienie sprawy. Pomimo jego upływu Prezydent [...] nie zakończył postępowania w sprawie. Materiał dokumentacyjny wskazuje, że także złożone przez skarżących zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie nie zmobilizowało Prezydenta do podjęcia jakiejkolwiek czynności w niniejszej sprawie, a dodatkowy termin wyznaczony przez Wojewodę upłynął bezskutecznie. Również złożenie skargi na bezczynność nie zdyscyplinowało organu do podjęcia aktywności w niniejszym postępowaniu, gdyż przekazał ją do Sądu dopiero 23 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego). Przekazanie poprzedzone było pismami z dnia [...] lutego 2017 r. do Urzędu [...] Biura Geodezji i Katastru o przesłanie informacji z rejestru gruntów oraz fragmentu mapy ewidencyjnej z naniesionymi granicami hipotecznymi ww. nieruchomości i granicami aktualnych działek ewidencyjnych, oraz do Dyrektora Archiwum Państwowego [...] o udzielenie informacji co do przeznaczenia terenu przed dniem 21 listopada 1945 r. Jednocześnie pismem (także z dnia [...] lutego 2017 r.) organ po raz pierwszy poinformował skarżących o stanie postępowania, przyczynach zwłoki oraz dodatkowym terminie załatwienia sprawy, do czego obliguje go norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a., wyznaczając go wówczas do dnia 31 sierpnia 2017 r. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność ma charakter rażący, jeżeli brak działania organu w sposób oczywisty pozbawiony jest jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15). Podejmowanie działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy w tak dużych odstępach czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Jednocześnie, pomimo tego, że zaistniała bezczynność organu cechowała się rażącym naruszeniem prawa, Sąd nie dostrzegł potrzeby - na tym etapie postępowania - wymierzania organowi grzywny jak i przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu, są to bowiem środki o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, stosowane w sytuacji gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, czemu dowodzi chociażby pismo organu z dnia [...] lutego 2017 r. skierowane do stron postępowania, wskazujące na termin jego zakończenia. Ponadto Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że przedmiotowy wniosek o odszkodowanie został złożony w marcu 2014 r., zaś Sądowi z urzędu znana jest duża ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] o odszkodowanie za nieruchomości objęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy na podstawie wniosków sprzed 10 lat jak i bardziej odległych. Oczywiście okoliczności te nie zwalniają organu od obowiązku załatwienia sprawy w terminie określonym w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, niemniej jednak Sąd uwzględnił je przy ocenie zasadności wymierzenia organowi grzywny i przyznaniu na rzecz skarżących wnioskowanej sumy pieniężnej. Wobec powyższego, formułowane w tym względzie żądania skargi nie mogły zostać uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlega oddaleniu. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4, orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm).