I SAB/Wa 262/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] S. A. z siedzibą w K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego 1. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy [...], ozn. jako działka o nr ewid. [...] w obrębie [...]; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] S. A. z siedzibą w K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] S. A. z siedzibą w K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy [...], ozn. jako działka o nr ewid. [...] w obrębie [...]. W złożonej skardze spółka wniosła o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do rozpoznania w określonym terminie wniosku o aktualizację opłaty, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wnioskiem, który wpłynął do organu w dniu [...] stycznia 2007 r., skarżąca wystąpiła o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy [...], ozn. jako działka o nr ewid. [...] w obrębie [...], jest nieuzasadniona, albo ewentualnie o ustalenie, że powyższa aktualizacja jest uzasadniona w niższej wysokości. Z uwagi jednak na upływ przeszło dziesięciu lat od złożenia ww. wniosku oraz brak informacji o podjęciu jakichkolwiek czynności, pismem z [...] marca 2017 r. skarżąca zwróciła się do Kolegium o udzielenie informacji o stanie sprawy oraz o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Z uwagi na dalszy brak działania organu, skarżąca wystosowała do organu kolejne pismo z [...] sierpnia 2017 r. o przyspieszenie jej rozpoznania. Wobec braku działań Kolegium, pismem z [...] maja 2018 r., na podstawie art. 37 § 1 kpa, skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Podniosło, że boryka się z 1/4 ogólnopolskiego wpływu spraw dotyczących aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, a stan tego rodzaju spraw do załatwienia przez Kolegium wynosi obecnie ok. 12 tysięcy. Kolegium dodało, że akta tej konkretnej sprawy zostały zagubione co wynikało z skali zjawiska tych spraw. Mając na względzie czas oczekiwania strony na rozstrzygnięcie organ wyraził ubolewanie z powodu tej sytuacji. Kolegium zaprzeczyło również twierdzeniu skarżącego, że w sprawie nie przeprowadzono koniecznej rozprawy. Taka rozprawa się odbyła w dniu [...] listopada 2007 r., na którą pełnomocnik skarżącej nie stawił się (zwrotne potwierdzenie odbioru przez pełnomocnika spółki zawiadomienia o terminie rozprawy oraz protokół rozprawy w aktach sprawy). W dniu [...] października 2018 r. do Sądu wpłynęło orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2018 r., nr [...], o oddaleniu, na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, wniosku skarżącej oraz ustaleniu opłaty rocznej od dnia [...] stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej zwanej "P.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo, zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Kolegium orzeczenia z [...] października 2018 r., nr [...] (k. 56 akt sądowych), i rozpoznaniem wniosku skarżącej z [...] stycznia 2007 r. o aktualizację opłaty rocznej, orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Rozpoznanie wniosku powoduje bowiem, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Powyższe orzeczenie Kolegium stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego. Z tych powodów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku o aktualizację opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy [...], ozn. jako działka o nr ewid. [...] w obrębie [...] (pkt 2 sentencji wyroku). Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ aktu po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w przedmiotowej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 sentencji wyroku). O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide: wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prowadziło przedmiotowe postępowanie o aktualizację opłaty rocznej prawie 11 lat. Podane w skardze okoliczności nie mogą, w ocenie Sądu, usprawiedliwiać tak długiej bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku skarżącej z [...] stycznia 2007 r. Trudności organizacyjno-techniczne organu, powiązane, czy wynikające z ilości prowadzonych tego rodzaju postępowań nie stanowią bowiem okoliczności, na które organ administracji publicznej nie ma wpływu. Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej w sprawie zwłoki Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej, i w tym zakresie skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). Przewidziana w 149 § 2 P.p.s.a. suma pieniężna, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma również znaczenie kompensacyjne, stanowiąc swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Ma ona zatem, jak wskazuje się w orzecznictwie, zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł on na skutek bezczynności organu (por. wyrok NSA z 7 września 2017 r. I OSK 798/17, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, wniosek o przyznanie tej sumy powinien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest bowiem w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Tymczasem w niniejszej sprawie tego rodzaju argumentacji skarga jest pozbawiona. Przy ocenie wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej Sąd uwzględnił również okoliczność, że organ rozpoznał wniosek skarżącej, choć nastąpiło to dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. Na podstawie zaś art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło zaś na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.