I SAB/Wa 282/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi I. O. i B. J. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku I. O. i B. J. z dnia 15 lutego 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicach [...] i [...] nr hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących I. O. i B. J. solidarnie kwotę 374 (trzysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 15 lutego 2013 r. I. O. i B. J. wystąpiły do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...], której dawnymi właścicielami byli M. i J. M. Prezydent [...] pismem z dnia 14 maja 2013 r. zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Wobec bezczynności organu w załatwieniu sprawy wnioskodawczynie w dniu 24 października 2013 r. wystąpiły do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. Prezydent [...]pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o udzielenie informacji, czy w jej zasobach znajdują się akta dotyczące przedmiotowej nieruchomości na nazwisko M. i J. M. Jednocześnie poinformował, że akta ozn. jako ul. [...] przesłane przy piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] dotyczą dz. [...], której właścicielami byli E. i S. małżonkowie M. Ponadto pismem również z dnia 5 grudnia 2013 r. organ poinformował strony postępowania, iż z uwagi na konieczność zgromadzenia dokumentów nie był w stanie rozpatrzyć wniosku odszkodowawczego w terminie określonym w art. 35 kpa. Jednocześnie wskazał, iż przewiduje rozpatrzenie wniosku w terminie do dnia 31 marca 2014 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], uznał zażalenie I. O. i B. J. na bezczynność Prezydenta [...] za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Akta sprawy zostały zwrócone do Prezydenta [...] w dniu 17 stycznia 2014 r. Pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. I. O. i B. J., reprezentowane przez r. pr. M. A., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu opisanego wniosku z dnia 15 lutego 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pomimo upływu terminów wyznaczonych przez organ pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. oraz przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezydent [...]nie wydał decyzji i nie zakończył merytorycznie postępowania. Przy czym zdaniem skarżących czas jaki upłynął od momentu złożenia wniosku o wypłacenie odszkodowania do chwili wniesienia niniejszej skargi był wystarczający na zgromadzenie materiału dowodowego, wszechstronne jego rozważenie i wydanie decyzji. Z uwagi na fakt, że organ nie załatwił sprawy poprzez wydanie rozstrzygnięcia wskazać należy, iż bezsprzecznie pozostaje on w bezczynności, a bezczynność ta ma charakter rażący. Jednocześnie organ naruszył art. 12, 8 i 35 kpa. Prezydent [...] pismem z dnia 28 maja 2014 r. ponownie wystąpiłdo Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o udzielenie informacji jak w piśmie z dnia 5 grudnia 2013 r. Jednocześnie o powyższym organ poinformował strony pismem z dnia 28 maja 2014 r. wskazując, że z uwagi na konieczność zgromadzenia dokumentów nie był w stanie rozpatrzyć, w terminie określonym w art. 35 kpa, wniosku o odszkodowanie w sprawie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Ponadto podał, iż przewiduje rozpatrzenie wniosku w terminie do dnia 30 września 2014 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał na dotychczasowy przebieg postępowania i podniósł, że strony pismem z dnia 28 maja 2014 r. zostały poinformowane o stanie sprawy oraz przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, Sąd administracyjny winien ocenić - w oparciu o akta sprawy - czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako k.p.a.)). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają bowiem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13]. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce. Bezspornym jest, że wnioskiem inicjującym postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za opisaną nieruchomość jest wniosek z dnia 15 lutego 2013 r. Z akt sprawy wynika, iż od daty wpływu do organu ww. wniosku, tj. 18 lutego 2013 r. organ pierwszą czynność dokonał dopiero w dniu 14 maja 2013 r., kiedy wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości. W odpowiedzi pismem z dnia 11 lipca 2013 r. poinformowano o przekazaniu akt przy piśmie z dnia 13 stycznia 2012 r. Przy czym Prezydent [...] pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. zwrócił się ponownie o akta własnościowe nieruchomości, podnosząc że nadesłane przy piśmie z dnia 13 stycznia 2012 r. akta dotyczą innej nieruchomości. Przy czym od dnia 17 stycznia 2014 r., tj. od daty zwrotu do organu przez Wojewodę [...] akt sprawy, Prezydent m.st. Warszawy nie podjął żadnych czynności w celu zakończenia postępowania. Dopiero w dniu 28 maja 2014 r. po raz kolejny organ zwrócił się o akta własnościowe nieruchomości. Jednocześnie podkreślić należy, że organ nie zakończył sprawy w wyznaczonym przez siebie pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. terminie rozpoznania wniosku odszkodowawczego oraz w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r. W ocenie Sądu, postępowanie Prezydenta [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Podważa także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Wobec czego nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa skarga na bezczynność jest w pełni uzasadniona. Ponadto Sąd uznał, iż zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. Natomiast za rażące naruszenie przepisów art. 35 Kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Z akt administracyjnych sprawy wynika natomiast, że pierwszą czynność organ podjął w sprawie dopiero po upływie około 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku (pismo z dnia 14 maja 2013 r.) Następne działania w sprawie Prezydent podjął po upływie dalszych 4 miesięcy. Przy czym zauważyć należy, że czynności dokonane w sprawie na przestrzeni prawie roku organ niewątpliwie mógł dokonać w czasie znacznie krótszym. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że organ podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia materiału dowodowego. Ponadto brak możliwości zakończenia postępowania - pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy - powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych. W przedmiotowej sprawie organ o niemożności zakończenia postępowania w terminie zawiadomił strony dopiero pismem z dnia 5 grudnia 2013 r. – w reakcji na zażalenie skarżących. Jednocześnie nie załatwił sprawy w terminie wskazanym w ww. piśmie, tj. do dnia 31 marca 2014 r., jak również w terminie wynikającym z powołanego postanowienia Wojewody. Przy czym organ nie podejmował w długich okresach czasu czynności merytorycznych, ponadto działa w sprawie opieszałe, niesprawne i nieskutecznie co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin załatwienia sprawy w sytuacji gdy mogła ona być załatwiona w terminie krótszym. Zdaniem Sądu wyznaczony termin 3-miesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego, w okolicznościach niniejszej sprawy, jest wystarczający. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.