I SAB/Wa 284/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Sawa Asesor WSA Marek Maliński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P. K. i A. M. na przewlekłość Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosków o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się przewlekłości w rozpatrzeniu wniosków z dnia [...] stycznia 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] [...] i [...], ozn. hip. [...] – działka nr [...] ([...]) oraz [...] – działka nr [...] ([...]) w części, dotyczącej obecnej części działki nr [...] z obrębu [...] - która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz P. K. i A. M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. K. i A. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy [...] ozn. hip. [...] - działka nr [...] oraz [...] - działka nr [...], ze względu na niezałatwienie sprawy w terminie. W skardze wnieśli o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 2) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, zgodnie z art. 154 § 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 4) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazali, że po wielokrotnym stwierdzeniu przez WSA w Warszawie przewlekłości w przedmiotowej sprawie 31 sierpnia 2023 r. Prezydent m.st. Warszawy wysłał zawiadomienie, że został zgromadzony materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji kończącej przedmiotowe postępowanie. Mimo upływu prawie trzech miesięcy decyzja nie została wydana. Zdaniem skarżących przedmiotowe postępowanie jest prowadzone w sposób przewlekły, ponieważ trwa ono dłużej, niż jest to konieczne do jego rzetelnego rozstrzygnięcia. Oczywistym jest, że sprawa nie została załatwiona z winy organu w terminach określonych w art. 35 § 3 kpa. Na potwierdzenie swego stanowiska skarżący przytoczyli stanowisko zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 28 sierpnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Go 56/14 z którego wynika, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za postępowanie prowadzone przewlekle uznać należy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Zatem w perspektywie przywołanego powyżej orzeczenia należało stwierdzić, że przedmiotowe postępowanie jest prowadzone w sposób przewlekły, ze względu na fakt, że trwa ono dłużej niż jest to konieczne do jego rzetelnego rozstrzygnięcia. Nie można tu nie zwrócić uwagi na fakt ponoszenia szkody przez skarżących wiążącej się z brakiem rekompensaty lub części nieruchomości, na jakie oczekują jako następstwa toczącej się sprawy, a której - z racji braku decyzji wynikającej z bezczynności organu - nie są w stanie otrzymać. W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją nr 263/SD/2021 z 30 września 2021 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił spadkobiercom d. właścicieli przyznania prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości oraz orzekł o umorzeniu postępowania z wniosków Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w [...]. Decyzją nr 275/2022 z 9 lutego 2022 r. Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Wyrokiem z 8 lutego 2023 r. sygn. akt l SA/Wa 797/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję nr 275/2022 Wojewody Mazowieckiego oraz nr 263/SD/2021 Prezydenta m.st. Warszawy. W ocenie Sądu analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że nie zostały w nich zgromadzone dokumenty o walorze architektoniczno-budowlanym, z których wynika, czy sporny budynek może, lub też nie, zostać podzielony w pionie, ani też dokumenty geodezyjne pozwalające na ocenę, czy możliwy jest podział przedmiotowej nieruchomości poprzez wyodrębnienie niezabudowanej części działki nr [...]. Rozważając kwestię podziału przedmiotowej nieruchomości oraz posadowionego na niej budynku WSA w Warszawie stwierdził, że organy powinny odnieść się w szczególności do jego dokumentacji technicznej oraz parametrów działki w świetle obowiązujących przepisów prawa. Ponadto Sąd podzielił pogląd skargi, że w przypadku stwierdzenia przez organ braku odpowiednich kompetencji do dokonania jednoznacznej oceny geodezyjnej i architektoniczno-budowlanej stanu faktycznego sprawy, ma on możliwość posiłkowania się wiedzą specjalną biegłego z danej dziedziny. Prezydent m.st. Warszawy podał, że w związku z powyższym wystąpiono do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o przesłanie rzutów budynku położonego przy [...] oraz o wyrażenie opinii odnośnie możliwości podziału niezabudowanej części działki nr [...] w obrębie [...], jako niezgodnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]. Ponadto Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] przesłał kopie rzutów budynku przy [...] i wyjaśnił, że jest to jeden samodzielny budynek bez przegród pionowych. W celu potwierdzenia powyższych ustaleń organ zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na wkreśleniu granic nieruchomości hipotecznej na rzuty budynku położonego przy [...]. W związku z powyższym organ wskazał, że wyda decyzję w przedmiotowej sprawie niezwłocznie po otrzymaniu ww. opracowania geodezyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie Sąd uznał, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy nierozpatrzenia wniosków z 28 stycznia 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej przy [...] ozn. hip. [...] - działka nr [...] oraz [...] - działka nr [...], w zakresie dotyczącym części działki nr [...] z obrębu [...]. Jak bowiem wynika z akt sprawy (sprawozdanie techniczne z 13 lutego 2019 r.) dawna warszawska nieruchomość hipoteczna, o której mowa wyżej, zawiera się w aktualnych działkach ewidencyjnych nr [...] - obie z obrębu [...]. Działka nr [...] jest własnością Miasta st. Warszawy (wypis z rejestru gruntów z [...] maja 2018 r. Kw nr [...]), natomiast działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa (wypis z rejestru gruntów z [...] maja 2018 r., Kw nr [...]). Sprawa o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu warszawskiego obejmującego część działki nr [...] z obrębu [...] została ostatecznie zakończona decyzją SKO w Warszawie z 3 listopada 2023 r. nr KOC/8193/Go/21 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 12 października 2021 r. nr 277/SD/2021. Od decyzji organu odwoławczego nie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wobec tego Sąd przyjął, że niniejsza skarga na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania dotyczy sprawy o przyznanie prawa użytkowania wieczystego obejmującego część działki nr [...] z obrębu [...]. Przechodząc do meritum sprawy nie budzi wątpliwości Sądu, że - od chwili przekazania 1 sierpnia 2023 r. przez Sąd do organu wraz z aktami sprawy prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 8 lutego 2023 r. sygn. akt l SA/Wa 797/22 uchylającego decyzję nr 275/2022 Wojewody Mazowieckiego oraz decyzję nr 263/SD/2021 Prezydenta m.st. Warszawy, które orzekały co do istoty sprawy w zakresie wniosków dekretowych dotyczących części działki nr [...], do momentu wydania przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji z 29 stycznia 2024 r. nr 61/SD/2024 kończącej przedmiotową sprawę dekretową w pierwszej instancji – Prezydent m.st. Warszawy przewlekle prowadził postępowanie dekretowe, skoro okres ten trwał ponad 5 miesięcy. Poza sporem jest to, że rozpatrywanie przedmiotowego wniosku w powyższym okresie trwało dłużej, niż maksymalny termin na załatwienie sprawy, wynoszący 2 miesiące (art. 35 § 3 kpa). Trzeba też wskazać, że w sprawie nie doszło do koncentracji czynności postępowania wyjaśniającego – organ podejmował w znacznych odstępach czasu pojedyncze czynności wyjaśniające. Nadto przedwczesne było zawiadomienie przez organ pełnomocnika stron o zebraniu materiału dowodowego, niezbędnego do wydania decyzji kończącej postępowanie, skoro organ ponownie rozpoczął prowadzenie postępowania wyjaśniającego. Oceniając natomiast tok postępowania organu w okresie między otrzymaniem przez Prezydenta m.st. Warszawy opisanego wyżej prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a wydaniem decyzji załatwiającej wnioski dekretowe w zakresie dotyczącym części działki nr [...] Sąd uznał, że nie można postawić organowi zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika, że jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku WSA w Warszawie z 8 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 797/22 Prezydent m.st. Warszawy wystąpił do Biura Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o przesłanie rzutów budynku położonego przy [...] i o wyrażenie opinii odnośnie możliwości podziału przedmiotowej nieruchomości poprzez wyodrębnienie niezabudowanej części działki nr [...] (pismo z 18 kwietnia 2023 r.). Po otrzymaniu 27 lipca 2023 r. materiałów i negatywnego stanowiska Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] w kwestii podziału działki nr [...] Prezydent m.st. Warszawy 31 sierpnia 2023 r. zawiadomił pełnomocnika skarżących o zebraniu materiału dowodowego w sprawie niezbędnego do wydania decyzji oraz o możliwości zapoznania się z nim. Następnie, po wniesieniu ponaglenia z 17 października 2023 r. i skargi z 18 października 2023 r. na przewlekłe prowadzenie postępowania dekretowego, organ zlecił (zlecenie z 20 października 2023 r.) geodecie sporządzenie opracowania geodezyjnego celem wkreślenia działek hipotecznych nr [...] z [...] na rzut budynku przy [...]. Po otrzymaniu 9 listopada 2023 r. decyzji SKO w Warszawie z 3 listopada 2023 r. kończącej w administracyjnym toku instancji sprawę dekretową w zakresie dotyczącym części działki nr [...] oraz po otrzymaniu 15 grudnia 2023 r. opracowania geodezyjnego Prezydent m.st. Warszawy wystąpił do Biura Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o udostępnienie do wglądu upoważnionemu geodecie akt architektonicznych (rzuty budynku) nieruchomości przy [...], z uwagi na złą jakość otrzymanych kopii, które nie trzymają kartometryczności (pismo organu z 20 grudnia 2023 r.). O dokumentację dotyczącą rzutów przedmiotowego budynku organ wystąpił także do Kierownika Biura Domów Studenta SGH w Warszawie (pismo organu z 10 stycznia 2024 r.). 17 stycznia 2024 r. organ otrzymał uzupełnione opracowanie geodezyjne. Pismem z 18 stycznia 2024 r. skierował do pełnomocnika skarżących zawiadomienie o zebraniu dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji, o możliwości zapoznania się z nią, o prawie do złożenia wyjaśnień. 29 stycznia 2024 r. Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję kończącą postępowanie pierwszoinstancyjne. Z powyższego wynika, że organ I instancji podejmował czynności wyjaśniające mające na celu rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty, zawiadamiał pełnomocnika stron o stanie postępowania i gromadzonych dowodach. W tej sytuacji nie można zarzucić organowi, że pozostawał w sprawie przewlekły w sposób kwalifikowany. Trzeba mieć na uwadze, że niniejsza sprawa dekretowa należy do spraw skomplikowanych, ponieważ ma charakter historyczny, a dodatkowo w sprawie ujawnił się problem podziału działki nr [...] celem realizacji roszczeń dekretowych, który wymagał udziału w postępowaniu biegłego (geodety). Wskazane wyżej okoliczności niewątpliwie miały wpływ na przedłużenie się postępowania dekretowego. Zdaniem Sądu pomiędzy podejmowanymi przez organ czynnościami postępowania nie występują rażąco nadmierne przerwy, a pewną część czasu na załatwienie sprawy zajęło oczekiwanie na dokumentację architektoniczno-budowlaną oraz na opracowanie geodezyjne i jego uzupełnienie. Sąd nie mógł uwzględnić skargi w zakresie zobowiązania Prezydenta m.st. Warszawy do wydania aktu (decyzji) w zakresie dotyczącym wniosków dekretowych odnoszących się do części działki nr [...]. Z akt sprawy wynika bowiem, że Prezydent m.st. Warszawy, po wniesieniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, decyzją z 29 stycznia 2024 r. załatwił wnioski dekretowe. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że wystarczającą przeszkodę do uwzględnienia skargi w powyższym zakresie stanowi zdarzenie w postaci wydania przez organ decyzji kończącej sprawę dekretową w zakresie dotyczącym części działki nr [...]. Sąd oparł swoje stanowisko na poglądzie zaprezentowanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 600/12. W wyroku tym NSA zwrócił uwagę, że sprawa administracyjna jest załatwiona w chwili wydania przez organ aktu kończącego postępowanie bowiem decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia. Zdaniem NSA już z chwilą podpisania decyzji mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym, w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro organ wydał decyzję, to usunął tym samym stan bezczynności, a zatem Sąd winien postępowanie sądowoadministracyjne umorzyć w tym zakresie. Sąd uznał za niezasadne zasądzenie na rzecz skarżących wnioskowanej sumy pieniężnej, w oparciu o art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. Nr 1634 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa". Powodem takiego stanowiska Sądu jest to, że w niniejszej sprawie nie doszło do kwalifikowanej przewlekłości organu w załatwieniu wniosków dekretowych oraz to, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została przez organ uwzględniona przed wydaniem wyroku, skoro Prezydent m.st. Warszawy 29 stycznia 2024 r. wydał decyzję kończącą sprawę dekretową w zakresie dotyczącym części działki nr [...]. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w pkt 1 wyroku orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa, w pkt 2 wyroku orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, w pkt 3 wyroku orzekł na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 ppsa. Podstawą rozstrzygnięcia przez Sąd w pkt 4 wyroku o kosztach postępowania sądowego były art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535).