I SAB/Wa 287/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania J. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. sygn. [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz J. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. |Pismem z dnia 23 maja 2014 r. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa| |i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpatrzenia odwołania J. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], orzekającej, iż | |wskazane we wniosku spadkobiercy W. K. nieruchomości, stanowiące część majątku "[...]" w G., nie podpadały pod przepis art.2 ust. 1 lit. | |e dekretu PKWN z dnia 8 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarżący zarzucił naruszenie art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 | |czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 zwanej dalej "k.p.a.") polegające na | |nierozpoznaniu odwołania w terminie oraz wniósł o zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania decyzji w terminie 30 dni | |oraz o orzeczenie, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. | |W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że akta sprawy wraz z odwołaniem wpłynęły do organu w dniu 28 marca 2013 r. zaś Minister | |Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprawy nie rozpoznał ograniczając się jedynie do wskazywania kolejnych terminów rozpatrzenia odwołania. | |Skarżący poinformował, że wezwał bezskutecznie organ odwoławczy do rozpoznania odwołania w terminie do 15 października 2013 roku i | |następnie w terminie do dnia 17 marca 2014 roku tym samym dopuszczając się rażącego naruszenia prawa, stosownie do art. 37 § 1 k.p.a. | |W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że przed Ministrem Rolnictwa i | |Rozwoju Wsi toczy się postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomości wchodzące w | |skład spadku po W. K., stanowiące część majątku "[...]" w G., nie podpada pod przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o | |przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). | |Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ stwierdził, że w związku ze złożonością wniosku oraz wpływem dużej ilości podobnych spraw, | |rozpatruje sprawy w kolejności ich wpływu. Według organu stanowi to obiektywny sposób rozpatrywania spraw podobnego rodzaju, biorąc pod| |uwagę ograniczone możliwości organu do zapewnienia natychmiastowej obsługi każdej z tych spraw. Nadto cecha "szczególnego | |skomplikowania sprawy" polegająca na zawiłości w ustaleniu stanu faktycznego lub prawnego sprawy, konieczność dokonywania licznych | |czynności postępowania dowodowego, gromadzenia rozproszonych danych będących w posiadaniu różnych organów przy barku prawnego | |współdziałania z nimi, obiektywnie uzasadnia przedłużenie terminu rozpoznania przedmiotowego odwołania. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. | |Skargę na bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania dopuszczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 | |r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej "p.p.s.a."). Jak stanowi art. 3 § 2 pkt 8 | |tej ustawy, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na | |bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną. | |Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w | |sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania | |czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy | |bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. | |Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one | |skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy | |rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne | |rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Takie sformułowanie art. 52 p.p.s.a. stawia zażalenie (wezwanie do | |usunięcia naruszenia prawa) na równi z takimi środkami zaskarżenia, jak odwołanie i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z | |art. 37 § 1 k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu | |wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie | |postępowania lub niezałatwienie sprawy w terminie jest dopuszczalne wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 | |k.p.a. | |Wystąpienie przez skarżącego w piśmie z dnia 23 maja 2014 r. z wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa wyczerpuje wymogi | |ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. | |Trzeba wskazać, że pojęcia "bezczynność" jak i "przewlekłość" nie zostały zdefiniowane ustawowo. Pojęcie bezczynności ograniczyć należy| |przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej. Przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy | |natomiast rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź | |wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK | |1031/12, wyrok NSA z 26 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 2704/13). | |Stosownie do art. 35 § 1 i § 2 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym | |niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem| |wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się | |postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania| |wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch | |miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, o czym stanowi| |art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w powyższych przepisach nie wlicza się terminów przewidzianych| |w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy | |strony albo z przyczyn niezależnych od organu. | |Ponadto, przepis art. 36 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji obowiązek zawiadomienia stron o każdym przypadku niezałatwienia | |sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych, wraz z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu | |załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z | |przyczyn niezależnych od organu, co wynika z treści art. 36 § 2 k.p.a. | |W obowiązującym stanie prawnym przepis art. 149 § 1 p.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub | |przewlekłe prowadzenie postępowania polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na | |rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność (przewlekłość) miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Unormowanie art. 149 § 1 p.p.s.a. | |zawiera odrębne od siebie podstawy orzekania uzależnione od stanu faktycznego sprawy. Stwierdzenie zatem, czy bezczynność lub | |przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nie ma charakteru akcesoryjnego wobec rozstrzygnięcia sądu | |zobowiązującego organ do podjęcia określonego działania (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1771/13, Lex nr | |1430369). | |Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia w| |określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na | |bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I| |OSK 2114/13). Bezczynność organu ma miejsce, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub | |wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia | |bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy | |bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego | |działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy będą miały natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała | |charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a. | |Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zarzut bezczynności organu jest zasadny. Nadto, bezczynność | |Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. | |Jak wynika z akt sprawy, odwołanie J. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. zostało przekazane Ministrowi Rolnictwa i | |Rozwoju Wsi wraz z aktami sprawy w dniu 4 kwietnia 2013 r. (data wpływu akt do Kancelarii Ogólnej Ministerstwa). Od tego dnia rozpoczął| |bieg miesięczny termin do rozpatrzenia sprawy przez organ drugiej instancji, określony w art. 35 § 3 k.p.a. | |Analiza akt pozwala stwierdzić, że od dnia otrzymania odwołania wraz z aktami sprawy organ nie podjął jakichkolwiek czynności | |procesowych, poza udzieleniem informacji skarżącemu, po wezwaniu organu do załatwienia sprawy w terminie do 15 października 2013 roku | |(pismo z dnia [...].09.2013r.) i w kolejnym terminie do dnia 17 marca 2014 roku(pismo z dnia [...].03.2014 r.), iż wniosek zostanie | |rozpatrzony do dnia 31 lipca 2013 roku (vide - pismo z dnia [...] maja 2013 r.), kolejne do dnia 31 grudnia 2013 roku (vide - pismo | |[...].10.2013 r.) i następne do dnia 30 czerwca 2014 roku ((vide - pismo [...] maj 2014 r.) podając jako przyczynę opóźnienia fakt dużej | |ilości spraw, rozpatrywanych według kolejności wpływu. | |Pomimo upływu ustawowego terminu oraz kolejnych wyznaczanych przez sam organ, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie wydał | |rozstrzygnięcia w sprawie. | |Podkreślenia wymaga, że argumentacja organu dotycząca nadmiernej ilości spraw wobec posiadanych możliwości ich merytorycznego | |rozpoznania pozostaje bez wpływu na ustawowe zobowiązania organu. Niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6| |k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Odnosi się to również do ścisłego | |przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 k.p.a.). Niewątpliwie także obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej | |zwłoki zawarty w art. 35 § 1 k.p.a., a w odniesieniu do spraw skomplikowanych – w terminach określonych w art. 35 § 3 k.p.a., pozostaje| |w bezpośrednim związku z zasadą praworządności (art. 7 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 k.p.a.). | |Oceniając sposób prowadzenia postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz uwzględniając okoliczność, iż pomimo upływu ponad| |roku od dnia przekazania organowi odwołania wraz z aktami sprawy do dnia orzekania przez Sąd przedmiotowe postępowanie administracyjne | |nie zostało zakończone, Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpatrzeniu odwołania miała miejsce z rażącym naruszeniem | |prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, | |jak również długotrwałe prowadzenie postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu. W niniejszej sprawie organ pozostaje w | |bezczynności z uwagi na długotrwałe prowadzenie postępowania, przy oczywistym naruszeniu art. 35 § 3 k.p.a. | |Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami | |administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. | |O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami | |administracyjnymi. | | |