I SAB/Wa 289/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. i K. K. na bezczynność Wojewody (...) w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Wojewodę (...) do rozpatrzenia sprawy ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w m. W. , dzielnica (..), obręb (...), oznaczoną jako działka (...) o pow. (...) ha i nr (...) o pow. (...) ha, przeznaczoną pod budowę, przebudowę i rozbudowę (modernizację) linii kolejowej nr (...) W. O. – R., na obszarze LCS W. O. (od km 11,800 do 38,800), na odcinku: szlak W. O. – P. od km (...) do km (...) – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda (..) dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Wojewody (...) na rzecz A. K. i K. K. solidarnie kwotę 614 (sześćset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] października 2020 r. A. K. i K. K. (dalej jako: skarżący) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Wojewody [...] (dalej jako: organ) w rozpoznaniu sprawy ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], dzielnica [...], obręb [...], oznaczoną jako działka [...] o pow [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczoną pod budowę, przebudowę i rozbudowę (modernizację) linii kolejowej nr [...] [...] – [...], na obszarze [...] (od km [...] do [...]), na odcinku: szlak [...] – [...] od km [...] do km [...]. Skarżący opisali dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego podkreślając zasadność skargi i wskazali, że organ naruszył art. 35 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. Jednocześnie podnieśli, że na skutek braku podjęcia działań przez Wojewodę w dniu [...] września 2020 r. skarżący złożyli do Ministra Rozwoju ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Postanowieniem z dnia [...] października 2020 r., nr [...] Minister Rozwoju uznał ponaglenie za bezzasadne uznając, że Wojewoda [...] nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie. Ponadto wskazano, że Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie informował regularnie stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia sprawy, wraz z jednoczesnym wyznaczeniem terminu jej załatwienia; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu w przedmiotowej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że organ administracji publicznej obowiązany jest zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, co wynika z charakteru postępowania administracyjnego, który to charakter nakłada na organ prawny obowiązek dowodzenia w postępowaniu administracyjnym, skutkuje tym, że organ mając na uwadze dążenie do ustalenia wszystkich okoliczności istotnych w kontekście wydania rozstrzygnięcia, a także wyjaśnienia ponad wszelką wątpliwość wszystkich niejasności mogących poddawać w wątpliwość zgromadzony materiał dowodowy, w sposób uzasadniony tj. z zachowaniem wymogów formalnych, podejmował wskazane czynności zmierzające do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Podkreślono ponadto, że podnoszona przez skarżących okoliczność wieloletniego opóźnienia w ustaleniu odszkodowania stoi w sprzeczności z ustaleniami wynikającymi ze zgromadzonego materiału dowodowego, z którego wynika, że Wojewoda [...] dwukrotnie już wydawał rozstrzygnięcie w przedmiocie powyższego postępowania uwzględniając wszystkie przedłożone przez strony dowody, jednak każdorazowo strona kwestionowała wysokość ustalonego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.). W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi jest bezczynność Wojewody [...], polegająca na nierozpoznaniu sprawy ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], dzielnica [...], obręb [...], oznaczoną jako działka [...] o pow [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczoną pod budowę, przebudowę i rozbudowę (modernizację) linii kolejowej nr [...] [...] – [...], na obszarze [...] (od km [...] do [...]), na odcinku: szlak [...] – [...] od km [...] do km [...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Celem skargi na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) ma miejsce zarówno wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i wtedy gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności (przewlekłości) organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność (przewlekłość) została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność (przewlekłość) miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a.. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, wniosek o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], dzielnica [...], obręb [...], oznaczoną jako działka [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczoną pod budowę, przebudowę i rozbudowę (modernizację) linii kolejowej nr [...] [...]– [...], na obszarze [...] (od km [...] do [...]), na odcinku: szlak [...] – [...] od km [...] do km [...] - nie został dotychczas rozpoznany, a więc skarga zasługuje na uwzględnienie. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, że organ był bezczynny w prowadzeniu niniejszego postępowania. Zatem na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy. Przechodząc do oceny charakteru zaistniałej zwłoki w załatwieniu sprawy stwierdzić należy, że nie była ona efektem rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takim bowiem charakterem bezczynności mamy do czynienia wówczas, gdy poza oczywistym naruszeniem uregulowanej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania i powiązanej z nią dyspozycji norm prawnych zawartych w art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 k.p.a., zasadniczym czynnikiem determinującym powstanie stanu zwłoki była swoista "[...]" organu, a więc celowe i intencjonalne działania ukierunkowane na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy administracyjnej, mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie zaistniała. Jednym bowiem z zasadniczych powodów zwłoki były braki w materiale dowodowym. Wskazany fakt musi być wzięty pod uwagę podczas oceny postawy organu, któremu strona zarzuca bezczynność. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenie postępowania – będzie termin dwóch miesięcy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd nie uznał na zasadne przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 ppsa. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.