I SAB/Wa 293/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz skarżącej [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo-akcyjna w [...] wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] marca 2012 r., nr [...]. Skarżąca wniosła o wyznaczenie Ministrowi maksymalnie miesięcznego terminu do wydania decyzji oraz o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości [...] zł. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem. W uzasadnieniu skargi przedstawiła przebieg postępowania wskazując, że decyzją z [...] marca 2012 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] listopada 1958 r. nr [...]oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] marca 1958 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. hip "[...]", w części obejmującej obecnie działkę ew. nr [...] z obrębu [...]. Jednocześnie Minister stwierdził, że ww. decyzje w określonej w aktach notarialnych części dotyczącej sprzedanych lokali w budynku przy ul. [...] posadowionym na działce ew. nr [...] z obrębu [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, zostały wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stwierdził ich nieważność. Na mocy tej samej decyzji Minister odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji w części nieruchomości, która wchodzi obecnie w skład działki ew. nr [...] z obrębu [...]. Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] marca 2012 r. złożyli S. i R.A. oraz właściciele lokali w budynku przy ul. [...]. Skarżąca wskazała, że postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] marca 2012 r. do czasu dostarczenia prawomocnego postanowienia spadkowego po J.B. współwłaścicielce lokalu nr [...]. Spółka zaznaczyła, że [...] lipca 2018 r. dostarczyła organowi odpis prawomocnego postanowienia. Pismem z [...] kwietnia 2013 r. skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa ze względu na brak działań ze strony organu. Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r., nr [...]Minister Rozwoju podjął zawieszone postępowanie. Pismem z [...] listopada 2020 r. skarżąca ponagliła organ do wydania decyzji. W ocenie skarżącej organ jest bezczynny i przewlekle prowadzi postępowanie. Wskazała, powołując orzecznictwo, co należy rozumieć przez bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że z uwagi na wszczęte przez Ministra Rozwoju i Finansów postępowanie w sprawie zastosowania do nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], przepisów ustawy z [...] kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 12, poz. 65), postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r., nr [...]zawiesił postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania ich wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 kpa. Wniesiona skarga jest dopuszczalna, gdyż skarżąca dopełniła wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając [...] listopada 2020 r. ponaglenie. Wskazać należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 kpa). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). W myśl art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z tym że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). Przy czym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa). Zgodnie z art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie z 37 § 1 pkt 1 kpa bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 organ nie załatwił sprawy. Przewlekłość postępowania administracyjnego została natomiast zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 2 kpa. Wynika z niego, że przewlekłe prowadzenie postępowania wystąpi wówczas, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Jest to brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy. Przewlekłość postępowania obejmuje takie przypadki prowadzenia postępowania, jak np.: wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy, stan zastoju procesowego wynikający z zaniechania lub wadliwości działań organu. Skarżąca zarzuciła organowi zarówno bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ prowadził postępowanie przewlekle. Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] marca 2012 r. wpłynęły do organu: 10, 16, 18, 20 i 23 kwietnia 2012 r. Jednakże postępowanie zostało zawieszone postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] kwietnia 2012 r., utrzymanym w mocy postanowieniem tego organu z [...] czerwca 2012 r. Tutejszy Sąd wyrokiem z 3 września 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 272/14 oddalił skargę poprzednika prawnego skarżącej na bezczynność w rozpoznaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zawieszone postępowanie zostało podjęte postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. Wobec tego przedmiotem oceny Sądu może być okres od tej daty, gdyż zgodnie z art. 103 kpa zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a ppsa Sąd uznał, że organ od podjęcia postępowania działał przewlekłe. Wprawdzie wskazywał kolejne terminy załatwienia sprawy, jednakże nie koncentrował podejmowanych czynności. Dopiero 13 stycznia 2021 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego [...] o nadesłanie dokumentów dotyczących wpisu do działku II księgi wieczystej. Pismem z [...] marca 2021 r. wystąpił do Archiwum [...] o nadesłanie postanowień Sądu Okręgowego w [...] z [...] listopada 1945 r. Również w tym dniu powiadomił strony o terminie załatwienia sprawy - do 30 czerwca 2021 r. Następnie postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. zawiesił postępowanie. Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowanie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym także terminów do załatwienia sprawy. Natomiast zawieszenie przez organ postępowania skutkowało koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu (pkt 2 sentencji wyroku). W ocenie Sądu brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej - stosownie do art. 149 § 2 ppsa i w tej części skarga została oddalona. Zauważyć należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 ppsa oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżąca powinna nawiązać do krzywdy, czy też szkody wywołanej przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze w żaden sposób nie wykazano, że skarżąca poniosła szkodę w związku z przewlekłością postępowania. Poza tym ten dodatkowy środek powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy oraz, gdy istnieje obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ nadal sprawy nie załatwi. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, w szczególności, gdy postępowanie zostało zawieszone. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 ppsa. O kosztach w pkt 4 sentencji orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa.