I SAB/Wa 3/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Dorota Apostolidis (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego 1. zobowiązuje Burmistrza [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko D. K. - w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Burmistrz [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; M. K. (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] grudnia 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] kwietnia 2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2018/2019 na drugie dziecko – D. R.. W uzasadnieniu skargi wskazała, że jej syn w 2019 r. pobierał ww. świadczenie, jednak nie otrzymał go za okres od [...] kwietnia 2019 r. do [...] czerwca 2019 r. Skarżąca zauważyła, że pismem z [...] kwietnia 2019 r. została przez organ zobowiązana do dostarczenia organowi wyroku zasądzającego alimenty od byłego męża. Na ich dostarczenie zakreślono jej termin trzech miesięcy. W odpowiedzi poinformowała organ, że nie toczy się postępowanie o zasądzenie alimentów (gdyż były mąż nie jest ojcem dziecka), ale o zaprzeczenie ojcostwa i zmianę nazwiska dziecka. Mimo powyższego, organ pismem z [...] lipca 2019 r. poinformował o pozostawieniu wniosku skarżącej bez rozpoznania. Z uwagi na brak decyzji w sprawie przyznania świadczenia za okres od [...] kwietnia 2019 r. do [...] czerwca 2019 r., skarżąca wystąpiła z ponagleniem, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie uwzględniło go. Wobec powyższego skarżąca pismem z [...] września 2019 r. wystąpiła do organu o ponowne rozpatrzenie wniosku z [...] kwietnia 2019 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że skarżąca wezwana została o uzupełnienie braków formalnych wniosku z [...] kwietnia 2019 r. poprzez złożenie tytułu wykonawczego ustalającego świadczenie alimentacyjne na syna. W odpowiedzi z [...] lipca 2019 r. poinformowała, że nie ma ustalonych świadczeń alimentacyjnych, zaś dziecko wychowuje z obecnym partnerem. Mając powyższe na uwadze, wniosek skarżącej pozostawiony został bez rozpoznania, a zatem nie można zarzucić organowi bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256), dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie świadczeń wychowawczych prowadzone jest w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - przyznanie świadczenia następuje w drodze decyzji administracyjnej, którą władny jest jako organ właściwy wydać Burmistrz [...]. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy kwestii, czy wniosek skarżącej z [...] kwietnia 2019 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – syna D. K. - został bezzasadnie pozostawiony przez organ bez rozpoznania, a tym samym, czy organ dopuścił się bezczynności nie rozpoznając merytorycznie tego wniosku i nie kończąc postępowania w sprawie wydaniem decyzji co do istoty sprawy. Organ stanął bowiem na stanowisku, że wniosek skarżącej należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na fakt nie przedłożenia przez nią w wyznaczonym terminie dokumentu, tj. tytułu wykonawczego ustalającego świadczenie alimentacyjne zatwierdzone przez sąd na rzecz ww. dziecka. Zgodnie z art. 64 § 2 K.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Zdaniem Sądu w powołanym przepisie chodzi tylko o takie braki, które są niezbędne do nadania podaniu biegu. Wymagania formalne podania (wniosku) muszą natomiast wynikać z obowiązujących przepisów. Przypomnieć więc należy, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2018 r. poz. 2134 ze zm.), dalej jako "ustawa" (w brzmieniu obowiązującym do [...] lipca 2019 r.), oraz obowiązującego na dzień złożenia przez skarżącą wniosku z [...] kwietnia 2019 r. (do [...] lipca 2019 r.) rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1465), dalej jako "rozporządzenie wykonawcze". W myśl art. 13 ust. 1 ustawy, znajdującego się w rozdziale 4 dotyczącym postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze, ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następują odpowiednio na wniosek matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka. W dalszych uregulowaniach art. 13 wskazano, jakie dane winien zawierać wniosek (ust. 3) oraz jakiego rodzaju dokumenty należy dołączyć do wniosku (ust. 4). Wymogi te powtarzają przepisy rozporządzenia wykonawczego w § 2-5. Zgodnie z kolei z obowiązującym do [...] lipca 2019 r. art. 8 ust. 2 ustawy, świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sad chyba że: 1) drugie z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone; 4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; 5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Stosownie natomiast do art. 19 ust. 4 ustawy w przypadku, gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Wykładnia powyższych regulacji, w tym art. 8 ust. 2 i 19 ust. 4 ustawy prowadzi do wniosku, że zawarte w normie prawnej art. 8 ust. 2 w stanie faktycznym niniejszej sprawy w ogóle nie miały zastosowania. W świetle treści wniosku skarżącej oraz pozostałych zgromadzonych w sprawie dokumentów nie może bowiem budzić wątpliwości, że dochodziła ona jako osoba samotnie wychowująca dziecko (rozwódka) świadczenia wychowawczego na syna D. urodzonego w dniu [...] marca 2019 r., jako na drugie dziecko w rodzinie (vide wniosek s. [...] w aktach administracyjnych). Prawo do tego świadczenia nie było zatem w świetle obowiązującej w dacie orzekania przez organy obu instancji treści art. 5 ust. 3 ustawy uzależnione od dochodu w przeliczeniu na członka rodziny. Z tego też powodu, w ocenie Sądu, nie miało znaczenia, czy na dziecko to było ustalone od ojca świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, o jakim mowa w art. 8 ust. 2 ustawy i w konsekwencji, czy nad dzieckiem tym była wykonywana zgodnie z orzeczeniem sądu opieka naprzemienna obojga rodziców, o jakiej mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy. Kwestie te miałyby znaczenie jedynie gdyby chodziło o prawo do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, które zgodnie z art. 5 ust. 3 i 4 ustawy było uzależnione od dochodu rodziny w przeliczeniu na osoby. W tym względzie Sąd podziela pogląd wyrażony m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 601/18 (https://cbois.nsa.gov.pl). O trafności tego poglądu świadczy też fakt, że z chwilą wprowadzenia od [...] lipca 2019 r. prawa do świadczenia wychowawczego na każde dziecko, przepis art. 8 ust. 2 ustawy został w całości uchylony, podobnie jak art. 19 ust. 4 ustawy. Po drugie, jak wynika z akt sprawy, w odpowiedzi na wezwanie organu z [...] kwietnia 2019 r. skarżąca poinformowała, że nie ma ustalonych świadczeń alimentacyjnych, zaś do wniesionego ponaglenia załączyła wyrok Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział [...] z [...] lipca 2019 r. sygn. akt [...], w którym ustalono, że były mąż skarżącej nie jest ojcem jej syna D. i nakazał sporządzenie nowego aktu urodzenia dziecka. W tej sytuacji brak było podstaw do ubiegania się przez skarżącą o zasądzenie alimentów od byłego męża. W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Burmistrz [...] dopuścił się bezczynności, gdyż bezskuteczne było pozostawienie wniosku skarżącej bez rozpoznania. Koniecznym było zatem wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku skarżącej z [...] kwietnia 2019 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego za okres od [...] kwietnia 2019 r. do [...] czerwca 2019 r. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin 14 dni od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W ocenie Sądu, wskazana wyżej bezczynność organu nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa, a to z uwagi na okoliczność, że organ pozostawiając wniosek skarżącej bez rozpoznania, był w przeświadczeniu, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało zakończone. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.