I SAB/Wa 300/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Trochym Sędziowie Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] sierpnia 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako "Minister" lub "organ") postępowania w przedmiocie rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2021 r. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że odwołanie wniesiono pismem z [...] marca 2021 r. i mimo upływu terminu do wydania decyzji, organ nadal nie załatwił sprawy. Jednocześnie w niniejszym postępowaniu nie zachodzą żadne okoliczności, które usprawiedliwiałyby przewlekłe prowadzenie postępowania odwoławczego. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do niezwłocznego wydania decyzji; stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że odwołanie otrzymał w dniu [...] marca 2021 r., zaś pismem z [...] maja 2021 r. zawiadomił pełnomocnika skarżących, że decyzja wydana zostanie do [...] grudnia 2021 r., z uwagi na dużą liczbę spraw do rozpoznania w podobnym przedmiocie. Minister zauważył również, że jako centralna jednostka administracji publicznej musi przestrzegać rozpatrywania spraw zgodnie z kolejnością wpływu. Z kolei na terminy rozpatrywania spraw wpływ ma ich specyfika. Sprawy rewindykacyjne wymagają zaś przeprowadzenia dokładnego oraz rzetelnego postępowania opartego na materiałach archiwalnych, co rzutuje na termin i szybkość ich załatwienia. Tym samym obiektywne i uzasadnione przedłużenie terminu rozpoznania odwołania skarżących, przy jednoczesnym poinformowaniu stron o przyczynach zwłoki i wskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy, czyni zarzut przewlekłości niezasadnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi zatem wówczas, gdy organ, nie pozostając jednocześnie w formalnej bezczynności (nie naruszył terminów załatwienia sprawy), prowadzi postępowanie ponad niezbędny czas do jej załatwienia (art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a.), a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się niezbędną koncentracją w świetle art. 12 K.p.a. (zasada szybkości postępowania), względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1039/17, z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 772/17, z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3750/17 i z 13 lutego 2018 r. sygn. akt I FSK 809/16; https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie ze skargi na bezczynność i przewlekłość organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Minister dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał odwołania z [...] marca 2021 r. od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2021 r. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego odwołania. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie odwołania, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że organ informując strony o przyczynach zwłoki, sam wskazał termin, w jakim możliwe będzie wydanie decyzji, tj. do [...] grudnia 2021 r. Sąd uznał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy, po otrzymaniu w dniu [...] marca 2021 r. przedmiotowego odwołania, Minister w dniu [...] maja 2021 r. wystąpił do organu pierwszej instancji o nadesłanie zwrotnych potwierdzeń odbioru zaskarżonej decyzji (dokumenty te wpłynęły w dniu [...] czerwca 2021 r.), a następnie poinformował skarżących o przyczynach zwłoki i wyznaczył termin załatwienia sprawy do [...] grudnia 2021 r. Skarżący natomiast, nie czekając, czy termin ten zostanie dochowany, już w dniu 1 lipca 2021 r. ponaglili Ministra do wydania decyzji, zaś w dniu [...] sierpnia 2021 r. wystąpili ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania. W tej sytuacji nie sposób uznać, aby postępowanie odwoławcze prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa. Organ zawiadomił bowiem strony o tym, że przesunięcie terminu rozpoznania sprawy związane jest z dużą liczbą podobnych spraw, które rozpatrywane są zgodnie z kolejnością wpływu, jak również, że dołoży wszelkich starań, by ich odwołanie zostało rozpatrzone jak najszybciej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.