I SAB/Wa 36/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Agnieszka Miernik Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi W. J. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. jako "[...]" rej hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego W. J. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] r. W. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie jego wniosku o odszkodowanie za nieruchomość hipoteczną nr [...] o pow. [...] m2 pochodzącą z księgi wieczystej "[...]" położoną przy ul. [...] w W. Wyrokiem z dnia 25 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W J wobec zawieszenia postępowania przez Prezydenta W. Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 3050/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie Sąd rozpoznając sprawę pominął nowe rozwiązania prawne, wynikające z tej regulacji art. 149 § 1 p.p.s.a. Tym samym w świetle aktualnej regulacji prawnej nie można pominąć przy rozpoznaniu skargi na bezczynność zasadności zawieszenia postępowania, zaś ocena po pięciu miesiącach konieczności ustalenia stron postępowania administracyjnego nie może zostać zaakceptowana z punktu widzenia zasad szybkości. Postanowieniem z dnia 8 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie do czasu rozpoznania zażalenia na postanowienie Prezydenta W w przedmiocie zawieszenia postępowania. Wobec uchylenia postanowieniem Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] r. postanowienia Prezydenta W. w przedmiocie zawieszenia postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 listopada 2014 r. podjął zawieszone postępowanie. Na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. pełnomocnik organu złożył pismo tego organu z dnia [...] r. zobowiązujące skarżącego do wskazania aktualnych adresów wszystkich stron postępowania pod rygorem jego zawieszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent W. nie rozpoznał wniosku skarżącego o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość hipoteczną nr [...] o pow. [...] m2 pochodzącą z księgi wieczystej "[...]" położoną przy ul. [...] w W. i nadal pozostaje w zwłoce. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżącą przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżącej należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezspornym jest, że wniosek skarżącego o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość hipoteczną nr [...] o pow. [...] m2 pochodzącą z księgi wieczystej "[...]" położoną przy ul. [...] w W. został złożony do organu w dniu [...] r. Po ponad dwóch miesiącach od wpłynięcia wniosku, tj. w dniu [...] r., organ wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o przesłanie kopii odbitki z mapy ewidencyjnej. Tego samego dnia poinformował pełnomocnika skarżącego o stanie sprawy, tj. konieczności zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie i nowym terminie do jej rozpoznania wyznaczonym do dnia [...] r. Tymczasem już w dacie [...] r. organ przekroczył termin wynikający z treści art. 35 § 2 k.p.a. W dniu [...]r. wpłynęła odpowiedź z Biura Geodezji i Katastru. Tymczasem z akt sprawy wynika, że organ nie podjął żadnej czynności przez 5 miesięcy. W wyniku złożenia skargi na bezczynność organu Prezydent W. zawiesił postępowanie w sprawie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wobec konieczności ustalenia wszystkich następców prawnych byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, zobowiązując jednocześnie skarżącego do wystąpienia do sądu powszechnego o wydanie dokumentu potwierdzającego kto był właścicielem nieruchomości na dzień [...] r. Oceniając działanie organu w niniejszej sprawie nie może ujść uwadze Sądu fakt, że postanowieniem Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] r. uchylono ww. postanowienie wskazując na naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez niewykazanie związku pomiędzy postępowaniem zawieszonym a postępowaniem o ustalenie wszystkich spadkobierców. Tymczasem to na organie ciąży obowiązek podejmowanie działań mających na celu prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela ocenę wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 3050/13 wskazującą, że zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie po pięciu miesiącach od jego wszczęcia stanowi rażące naruszenie prawa. Organ bowiem nie podjął żadnej czynności by ustalić wszystkie strony postępowania. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.