I SAB/Wa 367/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. A. na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie. W dniu 26 lipca 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga B. A. (złożona do organu w dniu 24 czerwca 2013r.) na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1962r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1961r. nr [...]. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Ministra do wydania decyzji kończącej postępowanie i wymierzenie organowi grzywny. Skarżąca wskazała, że w dniu 7 maja 2013r. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa, na co udzielono jej lakonicznej odpowiedzi w piśmie z dnia 10 czerwca 2013r. Zdaniem skarżącej Minister nadmiernie przewleka postępowanie, a kolejne terminy załatwienia sprawy wskazywane przez organ nie są dotrzymywane. Skarżąca podniosła, że Minister wielokrotnie zwracał się z tymi samymi zapytaniami do tych samych urzędów, uzyskując każdorazowo stosowne odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na to, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zakończone wydaniem przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w dniu [...] lipca 2013r. decyzji nr [..] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). Zgodnie zaś z art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie podkreśla się z kolei, że przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy indywidualnej. Przewlekłość postępowania obejmuje więc takie przypadki prowadzenia postępowania w sprawach indywidualnych jak wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekle prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej sąd administracyjny bada zatem, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., jednakże z uwagi na wydanie decyzji przez organ I instancji w dniu [...] lipca 2013r. r. Sąd rozpoznający tę skargę nie może już zobowiązać organu do wydania rozstrzygnięcia. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko zajęte w orzecznictwie sądowym, że przepis art. 149 p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego. Użycie w zdaniu drugim § 1 art. 149 p.p.s.a. wyrazu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Należy przyjąć, iż wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., II OSK 1360/12, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych 2013 r., Nr 1, poz. 7; postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r., I OSK 2626/12, Lex nr 1247155). Z tych też względów na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało w niniejszej sprawie umorzyć postępowanie sądowe jedynie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, albowiem wobec wydania już tego aktu, postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa, albowiem postępowanie administracyjne odnośnie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obejmowało podjęcie czynności procesowych i dowodowych. Z akt administracyjnych wynika, że w okresie od dnia 10 maja 2012r. do dnia 5 lutego 2013r. postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej było zawieszone, a zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 103 k.p.a.). Decyzja została co prawda wydana z przekroczeniem ustawowych terminów, niemniej jednak, zdaniem Sądu, powyższa okoliczność nie może skutkować przyjęcia, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, zważywszy na skomplikowany charakter sprawy prowadzonej w trybie nadzwyczajnym. Z tych też względów Sąd nie miał uzasadnionych podstaw do wymierzania organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.