I SAB/Wa 405/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego A. P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 1992 r. C. P., jako spadkobierca J. i A. L., wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej L. z dnia [...] sierpnia 1950 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w L., przy ul. [..], nr hip. [...], stanowiącej własność J. i M. L. (pkt [...] orzeczenia). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1993 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu odwołania C. P., decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody i umorzył postępowanie przed tym organem. Decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] sierpnia 1950 r., a następnie utrzymał własną decyzję w mocy decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 grudnia 2004 r. sygn. akt I SA 1578/03 uchylił ww. decyzje z dnia [...] maja 2003 r. oraz z dnia [...] lutego 2003 r. wskazując, iż organ nie zgromadził w całości akt administracyjnych niezbędnych do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Pismem z dnia [...] maja 2007 r. A. P. podtrzymał wniosek C. P. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1950 r. przedkładając jednocześnie odpis postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [..] kwietnia 2007 r. sygn. akt [...], stwierdzającego, iż spadek po C. P. nabył w całości syn A. P. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] stwierdził, iż orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia [..] sierpnia 1950 r. zostało wydane z naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [..] listopada 2007 r. nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku A. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 144/08 uchylił powyższe decyzje z dnia [...] listopada 2007 r. oraz z dnia [...] sierpnia 2007 r. wskazując, iż organ naczelny nie zbadał należycie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1151/08 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] stwierdził, iż orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1950 r. nr [...] w zakresie pkt [...] zostało wydane z naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] listopada 2110 r. nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż kwestionowane orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1950 r. zostało skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, tj. do J. L., który zmarł przed wydaniem ww. orzeczenia. Jednocześnie organ nie stwierdził innych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 201/11, po rozpoznaniu skargi A. P., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2010 r.oraz decyzję organu naczelnego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 419/12 oddalił skargę kasacyjną Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 201/11. Prawomocny wyrok z dnia 27 października 2011 r. wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu [...] stycznia 2013 r. Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...], organ wystąpił do Urzędu Miasta [...] o nadesłanie aktualnych wypisów i wyrysów z operatu ewidencyjnego dla działek ewidencyjnych nr [...], położonych na terenie wywłaszczenia. Organ wystąpił jednocześnie do Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych o nadesłanie odpisów zupełnych ksiąg wieczystych nr [...]. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r., po otrzymaniu przez organ ww. dokumentów geodezyjnych oraz odpisów ksiąg wieczystych, zawiadomiono strony o prowadzonym postępowaniu, o przysługujących im uprawnieniach na podstawie art. 10 k.p.a. oraz o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie organ wskazał, że sprawa zostanie zakończona do dnia [...] maja 2013 r. Pismem z dnia [...] maja 2013 r., wobec nieotrzymania zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. zawiadomienia przez Prezydenta Miasta [...], organ wystąpił do Urzędu Miasta [...] o nadesłanie kopii ww. pisma z dnia [...] lutego 2013 r. potwierdzającego datę doręczenia zawiadomienia Prezydentowi Miasta [...]. Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. A. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia. W uzasadnieniu skargi opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując na niezakończenie postępowania w terminie wskazanym w piśmie organu z dnia [...] lutego 2013 r. Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. organ wystąpił do Zarządu Dróg i Transportu o nadesłanie aktu zaliczającego do jednej z kategorii dróg publicznych ulicy [...]. Kolejnym pismem z tej samej daty organ wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] o wypożyczenie akt sprawy o stwierdzenie nabycia spadku m.in. po J. L. i A. L., sygn. akt [...]. Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. organ zawiadomił strony o zgromadzeniu w sprawie materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie. Organ opisał przebieg postępowania i wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] rozpatrzył przedmiotowy wniosek i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1950 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia określonej w pkt [...] orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 149 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. W myśl natomiast przepisu art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z treścią art. 149 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [..] sierpnia 2013 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1950 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] nr hip. [...], stanowiącej własność J. i M. L. (pkt [...] orzeczenia), a zatem rozpoznał wniosek C. D. Jest jednak bezsporne, że termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. nie został przez organ dochowany, a zatem skarga w momencie jej wniesienia była zasadna. Akta postępowania administracyjnego zwrócone zostały bowiem organowi wraz z prawomocnym wyrokiem w dniu 3 stycznia 2013 r., zaś decyzja wydana została przez organ w dniu [...] sierpnia 2013 r., tj. po 7 miesiącach, w sytuacji, gdy po wyroku Sądu, zgodnie z przepisem art. 35 § 3 k.p.a. powinno to nastąpić najpóźniej w ciągu 2 miesięcy. Wydanie jednakże przez organ decyzji przed rozpatrzeniem niniejszej skargi wyłącza możliwość wydania wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku. W takiej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ podlega umorzeniu. Przepis art. 149 P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, bezczynność organu nie miała w niniejszej sprawie charakteru rażącego naruszenia prawa. Po wpłynięciu do organu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem podejmowane były czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co potwierdzają akta postępowania administracyjnego. Nadto, z uwagi na charakter sprawy, uchybienie terminowi z art. 35 § 3 k.p.a. nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Organ dopełnił również obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a. i pismem z dnia [...] lutego 2013 r. oraz z dnia [...] lipca 2013 r. poinformował stronę o nowym terminie zakończenia postępowania. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 ustawy.