I SAB/Wa 409/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta miasta W. do rozpoznania wniosku J. S. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną położoną w Warszawie przy ul. S. nr dz. [...], obręb [...]; w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta miasta W. na rzecz skarżącego J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W złożonej do tutejszego Sądu skardze J. S. zaskarżył bezczynność Prezydenta Miasta W. w sprawie ustalenia na jego rzecz odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], zajętą pod drogę publiczną stosownie do art. 73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zarzucił organowi naruszenie art. 8, 12, 35 ust. 1 oraz 36 ust. 1 k.p.a. poprzez naruszenie terminów do załatwienia sprawy. Wniósł o zobowiązanie Prezydenta Miasta W. do zakończenia sprawy i ustalenie odszkodowania w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych, ukarania dyscyplinarnego urzędnika winnego niezałatwienia sprawy, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów. Jak wynika z akt sprawy skarżący wystąpił z wnioskiem o ustalenie na jego rzecz odszkodowania za wymienioną wyżej nieruchomość [...] wnioskiem z dnia 27 grudnia 2005 r. W dniu 15 listopada 2007 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości, należącej wcześniej do skarżącego, pod część ul.[...], z dniem 1 stycznia 1999 r. W dniu 16 maja 2008 r. skarżący uzupełnił wniosek o brakujące dokumenty. W następstwie powyższego organ zwrócił się do Urzędu Miasta [...] – Wydziału Infrastruktury, do Zarządu Dróg Miejskich, Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta W., do Archiwum Akt Nowych oraz do Archiwum Państwowego, z żądaniem nadesłania dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia zgłoszonego wniosku. Pismem z dnia 17 października 2011 r. organ powiadomił skarżącego, że nie jest możliwe rozpoznanie niniejszej sprawy w ustawowym terminie, co nastąpi do dnia 31 marca 2012 r. Wskazany termin nie został dotrzymany. Dla potrzeb rozpoznania wniosku przygotowany został operat szacunkowy z dnia [...] lipca 2012 r., którego ustalenia skarżący zaakceptował. Jego aktualność została potwierdzona w dniu 29 lipca 2013 r. Pomimo powyższego decyzja nie została wydana, a jako następne terminy załatwienia sprawy Prezydent wskazał kolejno daty do dnia 31 marca 2013 r. i do dnia 30 lipca 2014 r. W związku z brakiem oczekiwanej decyzji organu skarżący skierował zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta Miasta W. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., Wojewoda [...] uwzględnił zażalenie wyznaczając organowi dodatkowy 2-miesięczny termin do załatwienia sprawy. Jednocześnie orzekł, że bezczynność Prezydenta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Po zwrocie akt administracyjnych nie były podejmowane żadne czynności zmierzające do zakończenia postępowania. Po wniesieniu skargi będącej przedmiotem sprawy organ wniósł o oddalenie skargi oraz wyznaczył termin rozpoznania wniosku do dnia 31 grudnia 2014 r. Do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd oczekiwana decyzja nie została wydana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Takie brzmienie, powyższy przepis, uzyskał z dniem 17 maja 2011 r. w wyniku jego nowelizacji dokonanej ustawą z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). Konstrukcja tego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Podkreślić należy, że w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z nie zakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu. Obecnie, od nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmuje się, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w którym wykonywane są czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywane czynności są pozorne powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70) ewentualnie, w którym następuje mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Analiza powyższego prowadzi do stwierdzenia, że pojęcie przewlekłości postępowania jest pojęciem szerszym aniżeli bezczynność. Sąd w związku z jednoznacznym stanowiskiem skarżącego potraktował niniejszą skargę, jako skargę na bezczynność organu. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, nie budzi wątpliwości Sądu, że Prezydent Miasta W. nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki. Tym samym żądanie skargi wydania przez organ decyzji w sprawie uznać należało za uzasadnione, a wskazany w treści wyroku termin - za realny do jego dotrzymania. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność jednoznacznie naganna – nosi jednocześnie cechę rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Taki właśnie brak aktywności Prezydenta w rozpoznaniu sprawy miał, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie miejsce. Z przedstawionego powyżej przebiegu postępowania wynika ponad wszelką wątpliwość, że przez szereg lat po złożeniu wniosku przez skarżącego Prezydent Miasta W. konsekwentnie unikał wydania decyzji w sprawie, nawet w sytuacji gdy dla potrzeb jej zakończenia został złożony do akt operat szacunkowy a następnie, po upływie roku został zaopatrzony w klauzulę potwierdzającą jego aktualność. Powyższe zaistniało pomimo wskazania w postanowieniu Wojewody [...] z dnia Miasta W. kwietnia 2014 r., że dalsze zaniechanie przez organ aktywności w prowadzeniu sprawy będzie stanowiło rażące naruszenie prawa. Sąd zauważa, że chociaż realia prowadzenia znaczącej liczby postępowań przez Prezydenta miasta W. czynią utrudnionym dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia, to powyższe nie wpływa na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów. Fakt, że Prezydent nie kontynuował postępowania po rozstrzygnięciu zażalenia skarżącego przez Wojewodę [...], determinuje ocenę, że zaistniała bezczynność w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o ukaranie grzywną pracownika winnego opóźnienia w rozpoznaniu zgłoszonego przez skarżącego żądania, Sąd zauważa że pozostaje on poza kognicją jego orzekania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i art. 200 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.