I SAB/Wa 418/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.) WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. D., D. K. i E. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2018 r. o ustalenie odszkodowania za udział [...] w dawnej nieruchomości ozn. "[...]" przy ul. [...] w [...], w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących I. D., D. K. i E. B. solidarnie kwotę 631 (sześćset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] września 2021 r. I. M., D. M. i E. B. (dalej: "skarżące"), reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocmika, wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej: "organ", "Prezydent") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2018 r. o ustalenie odszkodowania za udział 1/5 w dawnej nieruchomości ozn. "[...]" przy ul. [...] w [...], na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.). Skarżące zarzuciły organowi rażące naruszenie art. 35 § 1 i 3 w związku z art. 12 k.p.a. Podniosły, że Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie informował regularnie stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Jednocześnie wskazały, że na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta, pismem z [...] sierpnia 2021 r., wniosły ponaglenie do Wojewody [...] w związku z niezałatwieniem sprawy w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze skarżące wniosły o: 1) zobowiązanie Prezydenta [...] do merytorycznego zakończenia sprawy w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że postępowanie administracyjne prowadzone przed Prezydentem [...] w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], pochodzącej z części osady włościańskiej [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod. Nr [...] oznaczonej nr hipotecznym [...] dawniej [...], zostało zainicjowane wnioskiem z dnia [...] czerwca 2006 r. przez G. Z., K. H. i A. Z.. Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 363/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia ww. wniosku w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy, które zostały przesłane przy piśmie z dnia [...] marca 2014 r. (14 marca 2014 r. data wpływu do Urzędu). Organ wskazał, że wnioskiem z [...] czerwca 2018 r. I. M., D. M. i E. B. wystąpiły o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. "[...]" stanowiącą 1/5 niepodzielną część własności W. C.. Prezydent stwierdził, że do www. wniosku nie dołączono dokumentów potwierdzających następstwo prawne po W. C.. Ponadto organ podniósł, że pismem z [...] października 2021 r. strony postępowania - zgodnie z art. 10 k.p.a. - zostały poinformowane, że został zebrany materiał dowodowy niezbędny do zakończenia postępowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Na wstępie należy wyjaśnić, że z materiału dokumentacyjnego wynika, iż sprawa na którą powoływał się organ w odpowiedzi na skargę (sygn. akt I SAB/Wa 363/13), prowadzona z wniosku K. H. i A. Z. z [...] czerwca 2006 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] dotyczyła 1/28 niepodzielnej części nieruchomości o powierzchni całkowitej [...] ha [...] m2 "[...]", nr hip. [...]. Jak wynika z akt - pomimo dwóch wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny w związku z niewykonaniem ww. wyroku I SAB/Wa 363/13 - sprawa nie została zakończona (wyrok z 24 lutego 2015 r., sygn. akt 3366/14 oraz z 3 stycznia 2017 r., sygn. akt 1474/16). Wniosek skarżących I. M., D. M. i E. B. z [...] czerwca 2018 r. o ustalenie odszkodowania dotyczy udziału 1/5 w dawnej nieruchomości ozn. "[...]" przy ul. [...] w [...]. W konsekwencji Sąd uznał, że powyższe wnioski nie są tożsame. W niniejszym postępowaniu, pełnomocnik skarżących - przy piśmie z [...] października 2021 r. - przedłożył uwierzytelnioną kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział Cywilny z dnia [...] stycznia 2001 r., sygn. akt [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po W. C. wraz ze stwierdzeniem prawomocności, oraz uwierzytelnioną kopię zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] marca 2009 r., [...], z którego wynika, że W. C. aktem notarialnym z [...] maja 1942 r., nr [...] nabył 1/5 niepodzielną część przedmiotowej nieruchomości. W piśmie z [...] listopada 2021 r. wymieniono postanowienia sądów z których wynika, że skarżące I. M., D. M. i E. B. są następcami prawnymi W. C.. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z [...] czerwca 2018 r. o ustalenie odszkodowania za udział 1/5 w dawnej nieruchomości ozn. jak wyżej oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o ustalenie odszkodowania należało uznać za uzasadniony. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o ustalenie odszkodowania za udział 1/5 w dawnej nieruchomości ozn. "[...]" przy ul. [...] w [...] wpłynął do organu w dniu 18 czerwca 2018 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że od dnia otrzymania wniosku do dnia wyrokowania, organ nie tylko nie wydał rozstrzygnięcia, ale nie podjął również żadnej merytorycznej czynności zmierzającej do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Pismem z [...] października 2021 r. organ poinformował strony postępowania (zgodnie z art. 10 k.p.a.), że został zebrany materiał dowodowy niezbędny do zakończenia postępowania w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy była to jedyna czynność podjęta przez organ celem merytorycznego załatwienia niniejszej sprawy i to po ponagleniu organu przez skarżące - pismem z [...] sierpnia 2021 r. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak podejmowania działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy przez tak długi okres czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nawet złożenie przez stronę ponaglenia oraz wniesienie do Sądu przedmiotowej skargi na bezczynność nie skłoniło organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do rozpoznania wniosku skarżących z [...] czerwca 2018 r. Przy czym Sąd na tym etapie postępowania nie rozstrzyga o sposobie załatwienia sprawy. Na zakończenie należy stwierdzić, że stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywą zawartą w art. 7 k.p.a. zobowiązującym organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku).