I SAB/Wa 431/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. O. i M. O. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku E. O. z dnia 23 grudnia 1990 r. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. hip. jako "[...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących M. O. i M. O. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego. M. O., M. O., N. L., E. K., Z. B., M. K., A. K., M. K., J. K., A. N., E. O., P. O., R. K., K. M., M. K., P. K., A. K., K. N., działający przez pełnomocnika adwokata I. R., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ul. [...] (obecnie ulica [...]) oznaczonej hipotecznie jako "[...]", która stanowi cz. dz. ewid. Nr [...] z obrębu [...] oraz cz. dz. ewid. Nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący są jedynymi spadkobiercami byłego właściciela spornej nieruchomości A. K. Wniosek o przyznanie odszkodowania został złożony w dniu 23 grudnia 1990 r. przez wnuka byłego właściciela nieruchomości E. O., który jednak nie doczekał zakończenia postępowania. Pismem datowanym na dzień 14 sierpnia 2012 r. skarżący ponownie wystąpili do organu o rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. W ocenie skarżących w sprawie przekroczono wszelkie ustawowe terminy do jej załatwienia. Pomimo wyjaśnienia wszelkich kwestii formalnych organ nadal nie wydaje w sprawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy m. st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14 poz. 130) stał własnością Skarbu Państwa. Obecnie sporna nieruchomość wchodzi w skład działek zajętych pod ul. [...], która zaliczona została do dróg wojewódzkich uchwałą Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...]. Prowadzone postępowanie odszkodowawcze toczy się w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.). Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia E. O. na niezałatwienie sprawy w terminie, wyznaczył organowi pierwszej instancji termin na załatwienie sprawy do dnia 31 maja 2004 r. Organ podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania zgromadził szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W chwili obecnej trwa jej analiza. Jednocześnie organ wskazał, że pismami z dnia 1 października 2012 r. oraz z dnia 4 października 2012 r. poinformował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy, oraz o tym, że postępowanie zakończone zostanie do dnia 31 stycznia 2013 roku. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę N. L., E. K., Z. B., M. K., A. K., M. K., J. K., A. N., E. O., P. O., R. K., K. M., M. K., P. K., A. K. i K. N., z uwagi na niewyczerpanie środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego. Orzeczenie to stało się prawomocne z dniem 9 lutego 2013 roku. W związku z powyższym do rozpoznania pozostała skarga spadkobierców E. O. tj. M. O. i M. O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej ppsa), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z art. 119 § 2 ppsa, sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony w terminie 14 dni nie zażądają przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje na całkowitą zasadność skargi na bezczynność, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej ppsa) w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa. (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1031/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. Zgodnie z art. 149 ppsa, Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a ppsa, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie - zdaniem Sądu - Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż od dnia 23 grudnia 1990 r. tj. dnia złożenia przez E. O. wniosku o przyznanie odszkodowania do dnia wyrokowania, nie wydał w sprawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Sąd oceniając aktywność organu na przestrzeni tego okresu (w szczególności z uwzględnieniem okresu po dniu 17 maja 2011 r., czyli wprowadzenia do art. 149 § 1 zapisu o konieczności stwierdzania przez sąd, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa), doszedł do przekonania, że Prezydent praktycznie nie podejmował w sprawie jakichkolwiek czynności mających na celu zakończenie postępowanie. Z analizy akt sprawy wynika, że pierwsze czynność w sprawie podjęte zostały przez Prezydenta W. po wydaniu przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] kwietnia 2004 r. nakazującego mu rozpoznanie wniosku E. O. i polegała na wezwaniu stron postępowania do przedstawienia dokumentów potwierdzających prawo własności poprzedniego właściciela nieruchomości oraz wykazania następstwa prawnego po nim. Dokumenty te złożone zostały w dniu 29 czerwca 2004 r. Kolejne działania, organ podjął dopiero po ponowieniu przez pełnomocnika skarżących adwokata I. R. (pismo z dnia 14 sierpnia 2012 r.) wniosku E. O. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość. Działania te ograniczyły się jednak jedynie wystosowania do stron postępowania pism z dnia 1 października 2012 r. oraz z dnia 4 października 2012 r. informującego strony o przyczynach niezałatwienia sprawy, oraz o tym, że postępowanie zakończone zostanie do dnia 31 stycznia 2013 roku. Powyższego terminu organ jednak nie dotrzymał, i do dnia wyrokowania nie wydał w sprawie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawa prowadzona jest już bowiem prawie 23 lata. Nie można zatem przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz, że na bieżąco prowadził sprawę. Okolicznością przemawiającą za oddaleniem skargi nie być przy tym jak wskazuje organ, konieczność dokonania analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tym bardziej, że z akt sprawy nie wynika, aby organ dokumentację tę (w przeciwieństwie do stron postępowania) gromadził. Ponadto wskazać należy, że organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 36 kpa i każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, powiadamiał o tym fakcie strony. Zrobił to raz w październiku 2012 r. wyznaczając termin, z którego wynikało, że góry zakładał możliwość przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy. W ocenie Sądu praktyki takie są niedopuszalne. Organ wyznaczający na podstawie art. 36 kpa, nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 kpa, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 kpa, nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Ponadto mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie, z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 Kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 Kpa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można uznać bowiem ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Warszawie z 20.10.2011 r. I SA/Wa 353/11, wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ nie podejmował w sprawie praktycznie żadnych działań dowodowy niezbędny do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 120 ppsa, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.