I SAB/Wa 438/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. stwierdza, że Minister Rozwoju i Technologii w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r., nr [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz A. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. S. pismem z [...] października 2021 r. wniosła skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa oznaczoną jako działka o nr ew. [...], pow. [...] m2, położoną w Gminie [...], obręb [...] (nr [...]). Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania odwołania w terminie [...] dni licząc od dnia wydania wyroku w sprawie oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, wniosła o przyznanie sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazała, że pismem z [...] sierpnia 2020 r. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r. o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka o nr ew. [...] pow. [...] m 2 położoną w Gminie [...], obręb [...]. Pismem z [...] września 2020 r. organ poinformował o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do [...] listopada 2020 r. Skarżąca podniosła, że pomimo upływu wyznaczonego terminu organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, ani nie wskazał nowej daty załatwienia sprawy. Podała, że pomimo zapewnień pracownika organu przekazanych w rozmowach telefonicznych z pracownikiem kancelarii jej pełnomocnika, iż rozstrzygnięcie zostanie wydane do końca kwietnia, a następnie do końca wrzenia 2021 r., decyzja w sprawie nie została wydana. Pismem z [...] czerwca 2021 r. skarżąca wniosła ponaglenie do organu. Podkreśliła, że pomimo przekroczenia wyznaczonego terminu zakończenia sprawy o niemal 8 miesięcy, sprawa nadal nie została załatwiona. Ponadto, organ przestał informować o przebiegu sprawy oraz nie poinformował o kolejnym wydłużeniu terminu jej załatwienia. Skarżąca zarzuciła, że działanie organu stanowi jaskrawy przykład rażącego naruszenia przepisów procedury administracyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że decyzją z [...] października 2021 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r. Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że w chwili obecnej ze względu na wydane rozstrzygnięcie, nie pozostaje w bezczynności. Podkreślił, że proces przygotowywania rozstrzygnięć w sprawach prowadzonych na podstawie ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1363, ze zm.) jest skomplikowany. Dodatkowo wskazał, że poszczególne sprawy rozstrzygane są (co do zasady) wg kolejności wpływu. Zaznaczył, że z uwagi na rozbudowany i wielowątkowy charakter sprawy, szczegółową analizę materiału dowodowego, jak również konieczność rozpatrywania spraw zgodnie z kolejnością wpływu, nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Organ dodał, że w prowadzonym postępowaniu miał do czynienia ze stanem prawnym wymagającym wnikliwej analizy oraz wykładni przepisów prawa. Nie bez znaczenia dla czasu trwania postępowania jest także zakres złożonych przez pełnomocnika odwołującej się zarzutów, który implikował wiele czynności, nie zawsze mających odzwierciedlenie w zgromadzonym materialne dowodowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art 37 § 1 pkt 1 kpa bezczynność występuje wówczas, gdy sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art 35 lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art 36 § 1 kpa. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Wskazać należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 kpa). Zgodnie z 35 § 3 in fine kpa załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Stosownie do art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W niniejszej sprawie odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2020 r., wpłynęło do Ministra Rozwoju [...] września 2020 r. Zatem miesięczny termin do rozpoznania odwołania upływał [...] października 2020 r. Organ w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, powinien zgodnie z art. 36 § 1 kpa, powiadomić stronę o nowym terminie jej załatwienia, z podaniem przyczyn zwłoki oraz z pouczeniem o prawie wniesienia ponaglenia. Jak wynika z akt sprawy organ pismem z [...] września 2020 r. poinformował o terminie załatwienia sprawy, jednak później zaniechał informowania strony o przebiegu sprawy oraz o kolejnym terminie jej rozpoznania, czym naruszył art. 36 § 1 i § 2 w zw. z art. 8 i 12 kpa. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wydał decyzję dopiero [...] października 2021 r., tj. po wniesieniu skargi przez skarżącą. Organ przez ponad rok pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu odwołania. Nie można tracić z pola widzenia, że oprócz zwrócenia się o wyjaśnienie kwestii aktualności operatu szacunkowego sporządzonego [...] grudnia 2019 r. z akt sprawy nie wynika, aby organ podejmował inne czynności w sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia p[ostępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zważyć należy, że wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce nie zwalania Sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w powyższej części postępowanie sądowe podlegać musi umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Stwierdzając w niniejszej sprawie bezczynność Sąd uznał (z przyczyn wyżej omówionych), że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od dnia wpłynięcia odwołania do dnia wydania decyzji upłynęło 13 miesięcy. Niewątpliwie zatem znacznie przekroczony został termin przewidziany dla rozpoznania odwołania wskazany w art. 35 § 3 in fine kpa. Natomiast powołane przez organ okoliczności nie mogą usprawiedliwiać tak długiego procedowania. Dlatego Sąd, z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Sąd oddalił skargę na bezczynność w pozostałej części, tj. przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. Zastosowanie tego środka, na podstawie art. 149 § 2 ppsa, jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. Sąd powinien z tej możliwości skorzystać, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Jest to środek dyscyplinująco - represyjny o charakterze dodatkowym, który powinien być stosowany w przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a także wtedy, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Warto również zaznaczyć, że przyznanie sumy pieniężnej stanowi swoistą rekompensatę dolegliwości i niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu (wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 124/21). Wobec tego żądanie przyznania sumy pieniężnej powinno być uzasadnione. Uzasadnienie takie nie wynika z treści skargi. Poza tym kompensacyjny charakter przyznania sumy pieniężnej nie podważa jednak stanowiska, że może ona być przyznana w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu, tj. spowodowania wydania decyzji, co do której wydania organ pozostaje w zwłoce, a zatem chodzi o zdyscyplinowania organu (wyrok NSA z 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1163/16). Zastosowanie tego środka nie jest w niniejszej sprawie celowe, gdyż organ wydał decyzję. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności sprawy Sąd, z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. W pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 ppsa. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji wyroku).