I SAB/Wa 443/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Gabriela Nowak, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. M., B. M. i C. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie nabycia prawa własności nieruchomości 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku z dnia 25 listopada 2005 roku w przedmiocie wydania decyzji stwierdzającej nabycie przez jednostkę samorządu terytorialnego części nieruchomości zajętej pod ulice: [...] w Z.; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących J. M., B. M. i C. M. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. M., B. M. i C. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w przedmiocie wydania decyzji stwierdzającej nabycie przez jednostkę samorządu terytorialnego części nieruchomości zajętej pod ulice [...] w Z. Skarżący podniośli, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone jest już wiele lat. Zdaniem skarżących niedopuszczalne jest żądanie od skarżących przedstawienia dokumentacji geodezyjnej dla określenia w jakim stopniu nastąpiła ingerencja władzy publicznej w prawo własności skarżących. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniał stan bezczynności , dlatego wnosi o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2012, poz. 270 ze zm. dalej ppsa) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność wyczerpaniem środków odwoławczych w rozumieniu cytowanego przepisu jest wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa. Zażalenie takie strona złożyła do Ministra Skarbu Państwa w dniu 11 marca 2014 r., które to zażalenie zostało następnie przekazane do Ministra Infrastruktury i Rozwoju w dniu 17 marca 2014 r. w trybie art. 65 § 1 kpa. Sytuacja taka świadczy o wyczerpaniu środka odwoławczego, co upoważnia Sąd do uznania skargi za dopuszczalną. Przedmiotem oceny Sądu jest skarga na przewlekłość postępowania w przedmiocie decyzji stwierdzającej nabycie przez jednostkę samorządu terytorialnego nieruchomości. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma data, od której zaczęły obowiązywać przepisy w przedmiocie przewlekłości postępowania i możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. I tak, od 11 kwietnia 2011 r. można mówić o przewlekłości postępowania, od 15 maja 2011 r. można orzekać, czy przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a od 12 lipca 2011 r. sąd może orzekać na wniosek lub z urzędu o wymierzeniu grzywny. W aktualnym stanie prawnym, przepis art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność (przewlekłość) miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzeniu grzywny. Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok NSA z dnia 5 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, cbois.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238.). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Wobec powyższych rozważań prawnych z uwzględnieniem daty wejścia w życie przepisów dotyczących skargi na przewlekłe postępowanie, Sąd objął kontrolą przebieg postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania od dnia 11 kwietnia 2011 r. Jest to data graniczna. Opieszałość organu przed tym dniem nie polega kontroli sądu administracyjnego w zakresie przewlekłości postępowania. Sąd badając przewlekłość postępowania kontroluje czynności podejmowane przez organy, ich terminowość w zakresie przepisów wynikających z art. 35 - 36 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że złożony w dniu 1 października 2008 r. przez B. M., C. M. i J. M. wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez jednostkę samorządu terytorialnego nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia nie został przez organ rozpoznany. Wprawdzie organ w tym czasie prowadził postępowanie wyjaśniające, mające na celu załatwienie sprawy, jednakże mimo upływu ponad 5 lat od jego zainicjowania, postępowania tego nie zakończył wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia. Zaś o przyczynach niedotrzymania terminu rozpoznania sprawy oraz o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia postępowania poinformował on stronę pismami z dnia 30 kwietnia 2009 r., 29 maja 2009 r., 22 czerwca 2009 r., 5 maja 2011 r., 29 lutego 2012 r. , 20 listopada 2012 r. 30 lipca 2014 r. Ponadto w kilkumiesięcznych odstępach czasu gromadził niezbędny materiał dowodowy (dokumenty z Starostwa Powiatowego w W., dokumenty z Sadu Rejonowego w W., dokumenty z Urzędu Miasta w Z., zlecenie wykonania stosownej dokumentacji geodezyjnej w dniu 11 czerwca 2014 r.). W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłości organu przy rozpoznawaniu wniosku strony, uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. W przedmiotowej sprawie podstawowym materiałem dowodowym jest odpowiednia dokumentacja geodezyjna, natomiast ze zleceniem jej wykonania organ zwlekał do czerwca 2014 r. Oceniając charakter przewlekłości Sąd uznał, że należy jej przypisać cechy rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się w tym miejscu do pojęcia "rażącego naruszenia prawa", należy wyjaśnić, że jest to stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie, które skład orzekający w pełni podziela akcentuje się, iż kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14 - powołane orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem - orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano powyżej, postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 1 października 2008 r. i nie zostało zakończone do dnia wyrokowania. W ocenie Sądu, taki stan sprawy wskazuje jednoznacznie, że przewlekłość organu w przedmiotowej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem przepisów dotyczących terminu załatwiania sprawy określonym przez art. 35 k.p.a. oraz z rażącym naruszeniem podstawowej zasady postępowania administracyjnego wynikającej z art. 12 k.p.a., a nakładającej na organ nie tylko obowiązek wnikliwego, ale także szybkiego działania. Stanu tego nie usprawiedliwia brak złożenia przez stronę stosownej dokumentacji geodezyjnej, gdyż to organ miał obowiązek sporządzić taką dokumentację, a następnie ewentualnie zastosować reguły określone w art. 262 kpa. Odnosząc się do wniosku skarżących o ukaranie Wojewody [...] grzywną, sąd uznał, że żądanie to nie znajduje uzasadnienia w realiach niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej .