I SAB/Wa 46/21
WyrokWSA w Warszawie2021-09-28
Skład orzekający: Łukasz Trochym, Monika Sawa, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, a jeśli tak, to czy bezczynność ta miała charakter rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie czterech miesięcy, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wymierzono organowi grzywnę w wysokości 5000 zł i przyznano skarżącym po 4000 zł tytułem rekompensaty za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy. Sąd oddalił wniosek o wydanie decyzji w sprawie odszkodowania i zlecenie wykonania operatu szacunkowego, uznając, że wymaga to zebrania materiału dowodowego przez organ.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Zarzucili organowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących terminów załatwiania spraw. Prezydent argumentował, że postępowanie jest skomplikowane, wymaga zgromadzenia licznych dokumentów i oczekuje na rozliczenie geodezyjne, a także wskazywał na opóźnienia spowodowane przekazywaniem akt do sądów i stanem epidemii. Skarżący domagali się zobowiązania organu do załatwienia sprawy, nałożenia grzywny oraz przyznania im zadośćuczynienia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie czterech miesięcy, stwierdził rażące naruszenie prawa przez organ, wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 5000 zł, przyznał skarżącym po 4000 zł tytułem zadośćuczynienia, oddalił skargę w pozostałej części i zasądził od Prezydenta na rzecz skarżących solidarnie kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 28 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. L. i J. L. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] róg [...] (obecnie [...]), oznaczoną hip. [...] – w terminie czterech miesiący od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 4. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżących Z. L. i J. L. sumę pieniężną w kwocie po 4000 (cztery tysiące) złotych na rzecz każdego z nich; 5. oddala skargę w pozostałej części; 6. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Z. L i J. L. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia 12 lutego 2021 r. Z. L. i J. L. (dalej również jako skarżący), reprezentowani przez adwokata, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej również jako organ/Prezydent) w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] róg [...] (obecnie [...]), oznaczoną hip. [...].
Skarżący zarzucili Prezydentowi naruszenie art. 12 kpa i art. 35 § 1 i § 3 kpa. Wskazali, że ich roszczenia zostały zgłoszone m.in. pismem z 5 września 2019 r., a organ nie załatwił sprawy tych roszczeń w terminie prawem przewidzianym. W konsekwencji skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do załatwienia sprawy w możliwie najkrótszym terminie wyznaczonym przez Sąd oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Odpowiadając na skargę pismem z dnia 1 marca 2021 r. Prezydent stwierdził, że opisana na wstępie nieruchomość położona jest na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Aktualnie przed Prezydentem toczy się postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość na podstawie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.), dalej ugn. Przedstawiając dotychczasowy tok tego postępowania organ podniósł, iż akta sprawy, na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, co znacząco utrudnia rozpoznanie sprawy, gdyż nie jest możliwe prowadzenie postępowania wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Przy czym przekazywanie akt organom i służbom wpływa na wydłużenie postępowania, ponieważ utrudnia skorzystanie przez organ ze znajdujących się w nich dokumentów. Prezydent zaznaczył, że w wielu przypadkach nadmierna aktywność stron oraz zawodowych pełnomocników utrudnia procedowanie postępowań. Ponadto organ oczekuje na dostarczenie w niniejszej sprawie rozliczenia geodezyjnego nieruchomości, a przewidywany termin jego wykonania to 26 marzec 2021 r. Jednocześnie z uwagi na wprowadzenie na terenie kraju stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 od dnia 14 marca 2020 r., a następnie stanu epidemii od 20 marca 2020 r. termin ten może ulec przedłużeniu. Prezydent podkreślił, iż w postępowaniu administracyjnym, w toku którego uprawnieni geodeci sporządzają np. opracowania geodezyjne, czynności dokonywane przez biegłych są wykonywane w ramach umów cywilnych, których zawieranie – z uwagi na znaczącą liczbę zlecanych opracowań – następuje w ramach umowy ramowej, zwartej na skutek postępowania przeprowadzonego w trybie ustawy o zamówieniach publicznych. Przy czym geodeta wielokrotnie zapoznaje się z aktami postępowania i wymaga przedłożenia ich oryginałów.
Pismem z dnia 7 czerwca 2021 r. skarżący uzupełnili skargę i wnieśli wniosek o nałożenie na Prezydenta grzywny oraz przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości określonej przepisami prawa.
Organ pismem z dnia 23 czerwca 2021 r. podniósł, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest zgodnie z obowiązującą w Biurze Spraw Dekretowych procedurą postępowania w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn, stanowiącą załącznik do zrządzenia nr [...] Prezydenta z [...] grudnia 2016 r. W toku postępowania koniecznym jest m.in.: skontrolowanie dokumentów stwierdzających nabycie spadków; skontrolowanie dokumentów przenoszących roszczenia, w tym badanie zdolności do czynności prawnych stron; uzyskanie uwierzytelnionej kopii odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z księgi wieczystej nieruchomości hipotecznej na dzień wejścia w życie ww. dekretu, tj. na 21 listopada 1945 r. i/lub wykonanie badań hipotecznych przez geodetę uprawnionego; sprawdzenie czy istnieją przesłanki uzasadniające objęcie wnioskodawców lub ich następców prawnych układami indeminizacyjnymi; zgromadzenie dokumentów stwierdzających czy działka była zabudowana w chwili wejścia w życie ww. dekretu lub dokumentów stwierdzających, że byli właściciele nieruchomości prowadzili gospodarstwo rolne; zgromadzenie dokumentów określających przeznaczenie przedmiotowego gruntu w planach zabudowy W. na 1945 r.; zgromadzenie dokumentów określających datę utraty posiadania gruntu przez dawnych właścicieli, a także dokumentów określających aktualnego właściciela gruntu.
Organ podkreślił, że postępowania dotyczące nieruchomości objętych działaniem powołanego dekretu [...] należą do spraw niezwykle złożonych. Nie bez znaczenia dla długości trwania postępowania jest wciąż zmieniający się stan prawny i poglądy orzecznictwa, co często powoduje konieczność ponownej weryfikacji wykonanych już w sprawie czynności lub podejmowanie kolejnych.
Prezydent wskazał, że w czasie trwania postępowania w przedmiotowej sprawie podjął szereg czynności mających na celu zebranie kompletnego materiału dowodowego w tym m.in.: ustalenie aktualnych stron postępowania, uzyskanie prawomocnych postanowień spadkowych po dawnych właścicielach hipotecznych, uzyskanie uwierzytelnionej kopii odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z księgi wieczystej nieruchomości hipotecznej na dzień wejścia w życie ww. dekretu, tj. na 21 listopada 1945 r., uzyskanie dokumentów określających przeznaczenie przedmiotowego terenu w planach zabudowy W. na 1945 r., zgromadzenie dokumentów określających datę utraty posiadania gruntu przez dawnych właścicieli.
Prezydent zaznaczył, że oczekuje na dostarczenie rozliczenia geodezyjnego przedmiotowej nieruchomości, a przewidywany termin wykonania rozliczenia to 30 lipiec 2021 r. Z uwagi natomiast na wprowadzenie na terenie kraju stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 od dnia 14 marca 2020 r., a następnie stanu epidemii od 20 marca 2020 r. termin ten może ulec przedłużeniu.
Organ wskazał, że po uzupełnieniu materiału dowodowego o rozliczenie geodezyjne podejmie kroki mające na celu wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Jednocześnie podał, iż pismem z dnia 14 lutego 2020 r. przekazał akta administracyjne sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy wszczętej inną skargą i akta te nie zostały zwrócone do organu, lecz pismem z dnia 28 maja 2021 r. Sąd poinformował, że akta zostały dołączone do niniejszej sprawy i zostaną zwrócone po jej prawomocnym zakończeniu.
Pismem z dnia 21 września 2021 r. skarżący rozszerzyli zarzuty skargi poprzez orzeczenie przez Sąd istnienia uprawnienia skarżących do odszkodowania ustalonego w trybie art. 215 ust. 2 ugn – z pozostawieniem organowi ustalenia i rozstrzygnięcia co do wysokości należnego odszkodowania. Ponadto wnieśli o dopuszczenie dowodów w sprawie w postaci dokumentów wskazanych w tym piśmie, tj. opracowania geodezyjnego złożonego w Biurze Spraw Dekretowych Urzędu [...] w dniu [...] lipca 2021 r., pisma Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz pisma skarżących do Biura Spraw Dekretowych z dnia [...] września 2021 r.
W stanie faktycznym niniejsze sprawy zauważyć należy, że w dniu 18 listopada 1949 r. W. S. i S. S. złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 ust. 1 dekretu [...] z 1945 r. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Prezydium Rady Narodowej [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] kwietnia 1957 r. nr [...], odmówiło poprzednim właścicielom przyznania prawa własności czasowej do opisanej nieruchomości. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] kwietnia 1958 r., nr [...], utrzymało w mocy ww. orzeczenie. Następnie Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej oraz poprzedzającego ją orzeczeniaz 1957 r. Wobec uprawomocnienia się orzeczenia Ministra Infrastruktury, Z. L. wnioskiem z dnia 23 maja 2005 r. zwrócił się do Prezydenta o zwrot opisanej nieruchomości w części na której stoi warsztat samochodowy i rozpoczęcie procedury odszkodowawczej co do jej pozostałej części.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...], rozpoznał odmownie wniosek z dnia 18 listopada 1948 r. o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do przedmiotowej nieruchomości w zakresie działki nr [...] - cz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], uchyliło ww. decyzję Prezydenta w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], ponownie rozpoznał odmownie wniosek z dnia 18 listopada 1948 r. o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości w zakresie działki nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], uchyliło ww. decyzję Prezydenta w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Prezydent postanowieniem z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku dawnych właścicieli dekretowych o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], uchyliło to postanowienie.
Pismem z dnia 17 grudnia 2009 r. Z. L. wezwał organ do rozpatrzenia wniosku o przyznanie użytkowania wieczystego oraz do wyznaczenia części gruntu przeznaczoną pod ulicę i podlegającej odszkodowaniu oraz części która jest do zwrotu.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], rozpoznał odmownie wniosek z dnia 18 listopada 1948 r. o ustanowienie prawa własności czasowej nieruchomości w zakresie działki nr [...].
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], rozpoznał odmownie wniosek z dnia 18 listopada 1948 r. o ustanowienie prawa własności czasowej nieruchomości w zakresie działki nr [...] i nr [...].
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], uchyliło ww. decyzję Prezydenta z [...] maja 2010 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Pismem z dnia 6 kwietnia 2011 r. Z. L. wskazał, że w związku z uprawomocnieniem się decyzji nr [...] wnosi o przyznanie spadkobiercom byłych właścicieli nieruchomości odszkodowania za tą nieruchomość.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] rozpoznał odmownie wniosek z dnia 18 listopada 1948 r. o ustanowienie prawa własności czasowej nieruchomości w zakresie działki nr [...].
Pismem z dnia 12 września 2014 r. Z. L. wystąpił o wydanie decyzji w sprawie odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] róg [...] oraz zlecenie wykonania operatu szacunkowego.
Pismem z dnia 5 września 2019 r. Z. i J. L. wskazali, że są następcami prawnymi dawnych właścicieli nieruchomości i przysługuje im prawo do roszczeń odszkodowawczych za tą nieruchomość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako ppsa) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Skargę na bezczynność organu administracji dopuszczają przepisy ppsa. Art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną.
Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu
w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 ppsa).
Z akt sprawy wynika, iż skarżący wyczerpali wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi, wnosząc uprzednio środek przewidziany w art. 37 kpa.
Należy wskazać, że pojęcie bezczynności organu do czasu nowelizacji kpa, która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., nie było zdefiniowane ustawowo. Pojęcie to w orzecznictwie sądowym ograniczone zostało przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). Przy czym zgodnie z obecnym brzmieniem art. 37 § 1 pkt 1 kpa bezczynność organu ma miejsce jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 kpa). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Powyższe oznacza, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wtedy, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i również gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a ppsa. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu ma na celu sprawdzenie, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Odnosi się to również do przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 kpa). Przy czym pozostaje w bezpośrednim związku z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym zasadą praworządności - art. 7 kpa oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 kpa.
Poza sporem jest, że Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] róg [...] (obecnie [...]), oznaczoną hip. [...]. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy.
Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a ppsa, Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Z nadesłanych do Sądu akt sprawy wynika bowiem, że Prezydent procedował opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, a podejmowane przez niego czynności nie cechowała płynność działania, lecz były one podejmowane w bardzo dużych odstępach czasu, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. W okolicznościach sprawy zauważyć również należy, że Prezydent nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy określonych w kpa, jak również wielokrotnych nowych terminów określanych przez niego osobiście oraz dodatkowego terminu załatwienia sprawy wskazanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w postanowieniu uznającym za uzasadnione zażalenie strony na bezczynność Prezydenta. Opisane działanie organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Sąd wskazuje również, iż elementy składające się na skomplikowany charakter sprawy lub obciążenie dużą ilością pracy, nie uwalniają organu od powinności zakończenia jej w ustawowym terminie. Słusznie bowiem podnosi się w orzecznictwie i doktrynie, że organ winien tak procedować, by zapewnić prawo stron do sprawnego załatwienia sprawy. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Jednocześnie Sąd uwzględnił w sprawie okoliczność okresowego zawieszenia terminów procesowych spowodowanych przez COVID-19.
W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz skarżących sum pieniężnych w kwotach po 4000 zł, co stanowi formę rekompensaty dla skarżących za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy zainicjowanej wnioskiem odszkodowawczym.
Sąd uwzględnił również wniosek o wymierzenie organowi grzywny w kwocie 5000 zł, która stanowi dodatkowy środek i może być stosowana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Wysokość grzywny mieści się w wymiarze określonym w art. 154 § 6 ppsa i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy.
Z kolei odnosząc się do zawartego w skardze wniosku dotyczącego wydania decyzji w sprawie odszkodowania za nieruchomość oraz zlecenie wykonania operatu szacunkowego Sąd zauważa, że wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony. Przepis art. 149 § 1b ppsa stanowi wyjątek od zasady nieorzekania przez sąd administracyjny co do istoty sprawy i jego zastosowanie jest możliwe jedynie wówczas, gdy charakter sprawy na to pozwala a okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie budzą wątpliwości. W niniejszej sprawy występuje konieczność zebrania jeszcze całości materiału dowodowego sprawy oraz dokonania na podstawie tego materiału koniecznych w sprawie ustaleń. Przy czym ustalenia te muszą zostać dokonane przez organ, jako że sąd administracyjny nie rozstrzyga we własnym zakresie sprawy administracyjnej. Konieczność dokonania przez organ powyższych ustaleń nie pozwala uznać, że okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie budzą wątpliwości, co wyklucza możliwość wydania przez sąd orzeczenia o istnieniu lub nieistnieniu prawa lub obowiązku na podstawie art 149 § 1b ppsa.
Sąd postanowił nie uwzględnić również wniosku dowodowego zawartego w skardze, ponieważ wykracza on poza ramy przewidziane w 106 § 3 ppsa, ponieważ wykraczają poza granice uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 ppsa.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 i 4 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 149 § 2 ppsa. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 5 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151 ppsa w zw. z art. 149 § 1b ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 ppsa. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło