I SAB/Wa 463/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Iwona Kosińska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2012 r. sprawy ze skargi E. M. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku M. S. z dnia 27 maja 2004 r. w przedmiocie stwierdzenia przejścia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną ul. [...] w P. - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej E. M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 17 października 2011 r. E. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Gminy P. prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Jak wynika z akt administracyjnych, wnioskiem z dnia 27 maja 2004 r. M. S. (zmarła [...] września 2009 r. matka skarżącej) wniosła o wydanie decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Gminy P. gruntu zajętego pod drogę publiczną ul. [...] w P., oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2. Aktualnie współwłaścicielami w odpowiednich częściach przedmiotowej nieruchomości są E. M. i T. M. Pismami z dnia 1 lipca 2004 r., 9 lipca 2008 r., 14 listopada 2008 r., poinformowano M. S., że sprawa nie zostanie rozpatrzona w kodeksowym terminie z uwagi na brak pełnej dokumentacji. W piśmie z dnia 9 lipca 2008 r. jako przewidywany termin rozpatrzenia sprawy podano 31 grudnia 2009 r. Następnie E. M. i T. M. pismami z dnia 25 sierpnia 2010 r. oraz 23 listopada 2011 r. zostali poinformowani, że wniosek nie zostanie rozpatrzony w terminie określonym w art. 35 kpa z uwagi na konieczność sporządzenia dokumentacji geodezyjno – prawnej. W ww. pismach podano przewidywane terminy zakończenia sprawy i były to odpowiednio: 31 grudnia 2010 r. oraz 30 czerwca 2012 r. Pismem z dnia 7 września 2011 r. skarżąca złożyła zażalenia do Ministra Infrastruktury na niezałatwienie przez Wojewodę [...] sprawy w terminie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. M. przypisała Wojewodzie [...] bezczynność w załatwieniu sprawy o wydanie decyzji stwierdzającej przejście gruntu zajętego pod drogę i wniosła o zobowiązanie powyższego organu do wydania w określonym terminie decyzji stwierdzającej przejście prawa. W motywach skargi m.in. zarzuciła, że od daty złożenia wniosku w dniu 27 maja 2004 r. organ podejmował tylko czynności pozorne, nie poczynił natomiast żadnych niezbędnych kroków celem usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stan faktyczny sprawy jest między stronami niesporny. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej ppsa ) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność wyczerpaniem środków odwoławczych w rozumieniu cytowanego przepisu jest wniesienie zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa. Zażalenie takie strona złożyła w dniu 7 września 2011 r. do Ministra Infrastruktury. Sytuacja taka świadczy o wyczerpaniu środka odwoławczego, co upoważnia Sąd do uznania skargi za dopuszczalną. W przypadku skargi na bezczynność kontrola Sądu sprowadza się przede wszystkim do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracyjny ma obowiązek poinformować stronę. Mając na uwadze powyższe przyjęto w orzecznictwie i doktrynie, że bezczynność organu administracji występuje, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął on żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie rozstrzygnięcia lub dokonaniem czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 "a" p.p.s.a. (vide J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006, s. 37 oraz wyrok WSA w Białymstoku z 26.05.2011r., II SAB/Bk 18/11, CBOSA). Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla których określony akt lub czynność nie zostały podjęte, w szczególności czy bezczynność była zawiniona przez organ, ewentualnie czy jest następstwem przekonania organu o braku obowiązku podejmowania określonych aktów lub czynności. Z zasady ogólnej szybkości postępowania (art. 12 Kpa) wypływa obowiązek prowadzenia postępowania (załatwiania wniosków) w taki sposób, by nie można było zarzucić organowi zbędnej zwłoki czy opieszałości. Nie można podzielić stanowiska z odpowiedzi na skargę, że brak dokumentacji geodezyjnej stanowi wystarczający powód usprawiedliwiający zwłokę. Istotnie przedmiotowy brak uniemożliwia wydanie decyzji kończącej postępowanie, jednak niedopuszczalne jest nieograniczone w czasie i bierne oczekiwanie na nadesłanie stosownej dokumentacji przez Urząd Miasta P. Taki stan doprowadził do takiej sytuacji , że od daty złożenie wniosku w dniu 27 maja 2004 roku faktycznie do chwili wyrokowania, czyli przez okres ponad siedmiu lat , nie zostały przez Wojewodę [...] podjęte żadne konkretne, realne i skuteczne próby zakończenia postępowania w sprawie. Przerzucenie ciężaru dowodu na stronę postępowania, nie znajduje oparcia w naczelnych zasadach postępowania administracyjnego, a w szczególności zasadzie praworządności określonej w art. 6 k.p.a. oraz zasadzie dochodzenia prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.listopada 2000r., sygn. akt V SA 948/00, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex nr 50114, z dnia 22.lutego 2000, sygn. akt I SA 403/99, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex nr 55739) Oznacza to, że uznanie, iż w sprawie konieczne jest przedłożenie mapy geodezyjnej, dla celów prawnych, sporządzonej przez uprawnionego geodetę, skutkować winno obowiązkiem zlecenia jej sporządzenia w trybie art. 84 § 1 k.p.a. oraz ewentualnym orzeczeniem o kosztach postępowania administracyjnego, nie zaś wielokrotnym, bezskutecznym wzywaniem strony do jej przedłożenia. Takie zaniechanie jest niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o wydanie decyzji stwierdzającej przejście własności nieruchomości uznać należało za uzasadniony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym, a także w sposób rażący naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Na marginesie należy zauważyć, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Uznając skargę na bezczynność organu za zasadną Sąd zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie siebie wskazanym - art. 149 ppsa. Sąd może orzec jedynie o obowiązku wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego - por. np. postanowienie NSA z dnia 16 października 1996 r. /II SAB/Wr 13/96/, nie publikowane. Z przedstawionych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji bezczynności organu mamy do czynienia w sytuacji, gdy organ przewlekał ustosunkowywanie się do wniosku i pism skarżącego ponad terminy przewidziane w kpa, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. .