I SAB/Wa 484/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Izabela Ostrowska WSA Tomasz Wykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta W., do rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]; w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W złożonej do tutejszego Sądu skardze J. Z. zaskarżył przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta miasta W. sprawy zainicjowanej wnioskiem o zwrot części nieruchomości położonej w W., przy ul. [...], nabytej przez Skarb Państwa w ramach umowy wywłaszczeniowej, zawartej mocą aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1972 r. Zarzucił organowi naruszenie ustawowych terminów do załatwienia sprawy. Jak wynika z akt sprawy poprzednik prawny skarżącego wystąpił z wnioskiem o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości w dniu 2 maja 1990 r. W sprawie zaistniał spór kompetencyjny, który zakończył się przekazaniem akt sprawy Prezydentowi Miasta W. w dniu 23 marca 2011 r. W konsekwencji organ wszczął postępowanie oraz gromadził dokumenty niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalił m.in., że nieruchomość, której dotyczy wniosek oddana została w użytkowanie wieczyste T. S A. z dnia [...] maja 1992 r. Wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności w oparciu o treść art. 156 k.p.a. Mając ten fakt na uwadze Prezydent Miasta W. zawiesił toczące się postępowanie o zwrot nieruchomości. Decyzja stwierdzająca nieważność orzeczenia z dnia [...] maja 1992 r. zapadła w dniu [...] stycznia 2013 r. W dniu [...] stycznia 2014 r. organ podjął zawieszone postępowanie w sprawie i poinformował strony, że zostanie ona zakończona do końca III kwartału 2014 r. W dniu 13 marca 2014 r. zlecił wykonanie podziałowej mapy geodezyjnej. Wskutek wniesienia przez skarżącego zażalenia do Wojewody [...], organ ten uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi 4- miesięczny termin do zakończenia sprawy. Po zwrocie akt do organu, z przyczyn organizacyjnych zlecona mapa nie została przez geodetę wykonana. Jej wykreślenie powierzono nowemu podmiotowi w dniu 1 lipca 2014 r. oraz poinformowano J. Z. o terminie zakończenia sprawy do końca listopada 2014 r. Po wniesieniu skargi z dnia 26 sierpnia 2014r. będącej przedmiotem sprawy organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że zakończenie postępowania uzależnione jest od sporządzenia przez geodetę uprawnionego mapy z projektowanym podziałem działki będącej przedmiotem wniosku o zwrot oraz przeanalizowanie zgromadzonego materiału dowodowego . Do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd oczekiwana decyzja nie została wydana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Takie brzmienie, powyższy przepis, uzyskał z dniem 17 maja 2011 r. w wyniku jego nowelizacji dokonanej ustawą z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173). Konstrukcja tego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Podkreślić należy, że w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z nie zakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu. Obecnie, od nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmuje się, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w którym wykonywane są czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywane czynności są pozorne powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70) ewentualnie, w którym następuje mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Analiza powyższego prowadzi do stwierdzenia, że pojęcie przewlekłości postępowania jest pojęciem szerszym aniżeli bezczynność. Sąd w związku z jednoznacznym stanowiskiem skarżącego potraktował niniejszą skargę, jako skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, nie budzi wątpliwości Sądu, że Prezydent miasta W., nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki. Tym samym żądanie skargi wydania przez organ decyzji w sprawie uznać należało za uzasadnione, a wskazany w treści wyroku termin - za realny do jego dotrzymania. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie przewlekłość jednoznacznie naganna – nosi jednocześnie cechę rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Taki właśnie brak aktywności Prezydenta w rozpoznaniu sprawy miał, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie miejsce. Z przedstawionego powyżej przebiegu postępowania wynika ponad wszelką wątpliwość, że organ prowadził je w sposób nieefektywny oraz, że czynności dokonywał w znacznych odstępach czasu . Przede wszystkim negatywnej ocenie podlega wydanie postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie, dopiero po upływie roku od zakończenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 1992 r. Organ niedostatecznie nadzorował ponadto przebieg czynności związanych z przygotowaniem geodezyjnej mapy podziałowej obejmującej sporną działkę, co ostatecznie skutkowało koniecznością zmiany jej wykonawcy. To zaś oznacza, że Prezydent Miasta W. działał niesprawnie, nieefektywnie i nieskutecznie. Sąd zauważa, że chociaż realia prowadzenia znaczącej liczby postępowań przez Prezydenta miasta Stołecznego W. czynią utrudnionym dotrzymanie terminów ustawowych ich zakończenia, to powyższe nie wpływa na sam obowiązek respektowania przez organ obowiązujących przepisów. Analiza przebiegu postępowania w sprawie determinuje zatem ocenę, że zaistniałe przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 orzekł jak w sentencji.