I SAB/Wa 488/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H. P. i R. P. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] sierpnia 2009 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie pięciu miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących H. P. i R. P. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan faktyczny 1. H. P. i R. P. (dalej powoływani jako skarżący) w dniu 5 sierpnia 2013 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] (ozn. hip. [...]) w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W skardze wskazali, że w dniu [...] sierpnia 2009 r. złożyli wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną nieruchomość jednak, z uwagi na toczące się postępowanie dotyczące odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] odmawiającej ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości, rozpoznanie tego wniosku nie było możliwe. W dniu [...] lipca 2012 r. decyzją nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. umorzyło postępowanie odwoławcze, czego skutkiem stało się możliwym rozpocznie wniosku skarżących z dnia [...] sierpnia 2009 r. Organ od tego czasu zwrócił się w dniu [...] października 2012 r. do Biura [...] o przekazanie informacji dotyczących nieruchomości. Ponadto pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. organ wystąpił do Delegatury [...] o informacje dotyczące nieruchomości. Wobec niezałatwienia sprawy w terminie skarżący wystąpili z zażaleniem z dnia [...] stycznia 2013 r. na bezczynność organu, który pismem z dnia [...] lutego 2013 r. skierował do strony zawiadomienie, na podstawie art. 36 Kpa, wskazując termin załatwienia sprawy do dnia [...] czerwca 2013 r. Termin ten nie został jednak dotrzymany 2. Wojewoda [..] postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. nr [..] uznał zażalenie skarżących za nieuzasadnione. Akta zostały zwrócone do organu I instancji w dniu [...] marca 2013 r. Prezydent W. pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. zwrócił się do Wydziału [...]o udzielenie informacji w sprawie oraz pismem z tej samej daty wskazał pełnomocnikowi skarżących przyczyny niezałatwienia sprawy i podał, że decyzja zostanie wydana do dnia [...] grudnia 2013 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. organ wystąpił do Dyrektora [...] o nadesłanie potrzebnych dokumentów. 3. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił opis postępowania w sprawie oraz wskazał, że pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. skarżący zostali poinformowani o stanie sprawy i terminie zakończenia postępowania. Organ wskazał na brak odpowiedzi z Archiwum [...]. Ponadto w sprawie została w dniu [...] marca 1976 r. wydana już decyzja odszkodowawcza za część przedmiotowej nieruchomości tj. za działkę ozn. nr hip [...], a zatem sprawa o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości została zakończona ostateczną decyzją. II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. 1. Bezczynność organu w ramach postępowania o ustalenie odszkodowania ma doniosłe znaczenie, ponieważ może prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do słusznego odszkodowania, które powinno być wypłacone w rozsądnym terminie. Ponadto może prowadzić do naruszenia art. 1 I Protokołu do Konwencji Praw Człowieka i Obywatela. Jak wskazuje Trybunał Praw Człowieka w swoim orzecznictwie, ekwiwalentność odszkodowania może zostać zaburzona poprzez nieuzasadnione opóźnienie w jego wypłacie (zobacz Almeida Garrett, Mascarenhas Falcão i inni przeciwko Portugali, nr. 29813/96 and 30229/96, § 54, ECHR 2000-I). Nieuzasadnione opóźnienie w wypłacie odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości prowadzi do zwiększenia szkody majątkowej osób, którym przejęto nieruchomości, stawiając ich w pozycji niepewności prawnej (Akkus v. Turkey, 9 July 1997, § 29, Reports 1997-V). Przy tym opóźnienia spowodowane złożonym charakterem sprawy nie mogą usprawiedliwiać opóźnienia, które przekraczają granice racjonalności (patrz wyrok Trybunału z 27 lipca 2010 r. Czajkowska przeciwko Polsce skarga nr 15952/09). Ponadto art. 17 Europejskiej Karty Praw Podstawowych stanowi, że nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przewidzianych w ustawie, za słusznym odszkodowaniem za jej utratę wypłaconym we właściwym terminie. Powyższe normy kreują obowiązek wypłaty odszkodowania we właściwym terminie. Dlatego ocena bezczynności w ramach postępowań odszkodowawczych ma szczególny wymiar, który Sąd zawsze musi mieć na uwadze. 2. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie w przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności, Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. 3. W rozpoznawanej sprawie – w ocenie Sądu – organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotowe postępowanie o ustalenie odszkodowania zostało wszczęte wnioskiem skarżących z dnia [...] sierpnia 2009 r. Wobec niezałatwienia przez organ sprawy w terminie wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego, skarżący wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta w rozpoznaniu opisanego wniosku. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., uznał wprawdzie powyższe zażalenie za nieuzasadnione, jednakże od tego czasu organ nie podjął w zasadzie żadnych czynności. Z akt sprawy wynika bowiem, iż w dniu [...] marca 2013 r. akta sprawy zostały zwrócone do organu I instancji, a zatem powstaje pytanie czy pisma organu z dnia [...] sierpnia 2013 r. mogą stanowić wystarczającą podstawę do uznania, że organ nie jest bezczynny. Zauważyć przy tym należy, że Prezydent działa w sposób, który sprzyja wydłużaniu prowadzenia tego postępowania, a w aktach brak jest dokumentacji (oprócz wystąpienia do Urzędu [...] oraz do Archiwum [...] z czynności organu, które w sposób zasadniczy prowadziłyby do jego zakończenia. Wobec czego w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa skarga na bezczynność jest w pełni uzasadniona. 4. Jednocześnie Sąd uznał, iż zaistniała w sprawie bezczynność, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 Kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Jak natomiast wynika z akt administracyjnych sprawy, wniosek o odszkodowanie został złożony w sierpniu 2009 r. jednak do czasu ostatecznego zakończenia decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. postępowania dotyczącego odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. odmawiającej ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości merytoryczne rozpoznanie w/w wniosku nie było możliwe. Do tego też czasu organ nie mógł podjąć czynności zmierzających do określenia, czy grunt objęty roszczeniem odszkodowawczym spełnia przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, wyznaczony termin 5-miesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem, dającym racjonalną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wartości nieruchomości. Przy czym wyznaczony termin do rozpoznania w/w wniosku jest terminem, który w stanie faktycznym sprawy daje realną możliwość wydania ostatecznej decyzji bez konieczności występowania przez stronę ze skargą mającą na celu wykazanie, że organ nie wykonał wyroku. . Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy