I SAB/Wa 515/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. i A. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącym J. S. i A. C. solidarnie ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł (sto złotych). J. S. i A. C. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z 26 września 2011 r. o ustalenie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej "ugn", odszkodowania za przejęcie przez państwo nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], nr hip. [...]. W uzasadnieniu skarżące wskazały, że pomimo złożenia organowi wniosku z 26 września 2011 r., zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, wyznaczeniu przez organ wyższego stopnia dodatkowego terminu na załatwienie sprawy, wezwania do usunięcia naruszenia prawa, wydania przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku z 26 września 2011 r., wymierzenia organowi przez Sąd grzywny za niewykonanie tegoż wyroku, Prezydent [...] nie załatwił tej sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie prowadzi postępowanie odszkodowawcze, a po ustaleniu przesłanek z art. 212 ust. 2 ugn, zgromadzeniu całości dokumentacji, wyjaśnieniu, czy nie występują przeszkody do wydania decyzji, ustali, czy istnieją środki na wypłatę odszkodowań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niedopuszczalna. Sąd zauważa, że aby wyjaśnić stronom przyczyny odrzucenia niniejszej skargi trzeba odnieść się w pierwszej kolejności do natury postępowania prowadzonego w trybie art. 215 ust. 2 ugn. Odnosząc się do tej problematyki należało zacząć od tego, że z art. 28 Kpa wynika, iż stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stosownie do art. 61 § 4 Kpa każdy podmiot mający przymiot strony musi być przez organ administracyjny zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 215 ust. 2 ugn przepisy ugn dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (Dział IIl Rozdział 5 ugn) stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Przy czym z treści art. 215 ugn nie wynika, że postępowanie o odszkodowanie za przejęcie przez państwo nieruchomości [...] jest uruchamiane na wniosek strony. W tej sytuacji znajduje odpowiednie zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 2 ugn. Z treści tego przepisu, stosowanego odpowiednio, wynika, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (Prezydent [...]) wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu na wniosek właściciela przejętej nieruchomości lub jego następcy prawnego. W sytuacji zatem złożenia wniosku o odszkodowanie, choćby przez jednego ze spadkobierców, w tym postępowaniu winni brać udział również pozostali spadkobiercy, bo prawo to wynika z ich wspólnego prawa do ustalenia przesłanek do odszkodowania, które wynika z kolei z praw spadkowych po dawnych właścicielach, w postaci uprawnienia wynikającego z art. 215 ugn. Wprawdzie odszkodowanie w trybie art. 215 ugn jest przyznawane na wniosek uprawnionego podmiotu, więc gdy ten nie złoży takiego wniosku, to odszkodowanie nie zostanie na jego rzecz ustalone. Jednak musi mieć zagwarantowany udział w tym postępowaniu, aby mieć wpływ na wynik postępowania w zakresie ustalenia przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania. Co prawda przesłanki do odszkodowania mogą być różne dla poszczególnych spadkobierców, jednak najczęściej będą oparte na wspólnej podstawie faktycznej. To wszystko przesądza o konieczności zapewnienia udziału w postępowaniu wszczętym przez część spadkobierców także pozostałym spadkobiercom, przy czym bez znaczenia jest tu to, że to postępowanie nie dotyczy ich żądania ustalenia odszkodowania. W rezultacie z treści art. 215 ust. 2 ugn wynikają dwie kwestie. Po pierwsze, nie wszyscy spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości [...] muszą być wnioskodawcami w postępowaniu o ustalenie odszkodowania przysługującego na podstawie art. 215 ust. 2 ugn. Po drugie, spadkobiercy byłych właścicieli tej nieruchomości, niebędący wnioskodawcami, powinni mieć zapewnioną możliwość udziału w tym postępowaniu (choć nie uzyskają odszkodowania w tym postępowaniu, bo tego się nie domagają). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że sprawa, której dotyczy niniejsza skarga, dotycząca ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], nr hip. [...], została zainicjowana wnioskiem z 26 września 2011 r. złożonym przez M. G. W jej imieniu wniosek złożył adwokat J. F. Stronami tego postępowania są też J. S., P. Z. i A. C. Z tym, że – wbrew temu co twierdzą skarżące w niniejszej skardze - z treści wniosku i załączonego do niego pełnomocnictwa nie wynika, żeby adwokat J. F. wniósł o przyznanie odszkodowania dla A. C. Z treści tegoż wniosku wynika jedynie, że ów pełnomocnik domagał się przyznania odszkodowania dla wnioskodawczyni M. G. oraz dla uczestników postępowania – J. S. i P. Z. Te bowiem osoby udzieliły pełnomocnictwa wyżej wymienionemu pełnomocnikowi. Do wniosku nie zostało dołączone pełnomocnictwo od A. C. dla adwokata J. F. A. C. została wymieniona we wniosku jedynie jako osoba będąca jedną ze stron postępowania. W aktach sprawy brak wniosku o ustalenie odszkodowania złożonego przez A. C. Jest tylko pismo tej osoby z 5 stycznia 2017 r. wzywające organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpoznanie wniosku A. C. o odszkodowanie z 26 września 2011 r., mimo, że autorem tego wniosku A. C. nie była. Trafnie wskazały skarżące, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 574/15, działając na skutek skargi M. G. na bezczynność Prezydenta [...], zobowiązał ten organ do rozpoznania wniosku M. G. z 26 września 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], nr hip [...], w terminie miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Uszło jednak uwadze J. S. i A. C., że w sprawie o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] przy ul. [...], nr hip. [...], na skutek wskazanego wyżej wyroku, Prezydent [...] został już zobowiązany do załatwienia tej sprawy poprzez wydanie aktu, adekwatnego do okoliczności tej sprawy. Nie ma przy tym znaczenia to, że Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 26 września 2011 r., wskazując jedynie M. G., ponieważ tylko ta strona złożyła skargę na bezczynność organu. Trzeba mieć na uwadze, że stwierdzony przez Sąd w powyższym wyroku obowiązek rozpatrzenia wniosku z 26 września 2011 r. nakłada na Prezydenta [...] obowiązek załatwienia tej sprawy z zapewnieniem udziału w sprawie odszkodowawczej wszystkim stronom tego postępowania, w tym J. S., a także A. C., która nie zgłosiła wniosku o odszkodowanie. Skoro A. C. nie zgłosiła wniosku o odszkodowanie (ma do tego prawo), to pozostaje jej jedynie prawo do uczestniczenia w tym postępowaniu jako strona, w tym i przedstawienia organowi swego stanowiska w sprawie, chyba że zmieni zdanie i złoży wniosek o odszkodowanie przed wydaniem przez organ decyzji kończącej sprawę odszkodowawczą. W takiej sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, Sąd nie był uprawniony do merytorycznej oceny zasadności skargi J. S. i A. C. na bezczynność Prezydenta [...]. W obrocie prawnym istnieje już prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 574/15, uwzględniający wcześniejszą skargę innej strony na bezczynność i zobowiązujący Prezydenta [...] do rozpoznania tego samego wniosku z 26 września 2011 r. w sprawie o odszkodowanie za tę samą nieruchomość [...] przy ul. [...], nr hip. [...]. Zdaniem Sądu co do zasady - nie jest dopuszczalne, aby w jednej sprawie odszkodowawczej, w której stronami jest wiele osób, na skutek odrębnych skarg na bezczynność, składanych przez poszczególne strony postępowania w różnym czasie, Sąd wydawał kolejne wyroki uwzględniające te skargi. Takie procedowanie Sądu mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której Prezydent [...] byłby kilkukrotnie zobowiązany do wydania w jednej sprawie aktu, ale w różnych terminach. Nie można by wówczas wykluczyć sytuacji, że w jednym wyroku Sąd uznałby, że organ ma wydać akt w terminie 1 miesiąca, natomiast w drugim wyroku Sąd uznałby, że organ ma wydać akt w terminie 4 miesięcy, natomiast w trzecim wyroku Sąd uznałby, że organ ma wydać akt w jeszcze innym terminie. Wobec tego należało przyjąć, że już jednokrotne zobowiązanie Prezydenta [...] do załatwienia danej sprawy odszkodowawczej przez Sąd, w wyroku uwzględniającym skargę, choćby jednej ze stron postępowania, eliminowało możliwość złożenia skargi na bezczynność w tej samej sprawie przez inne strony postępowania. W wyroku wydanym na skutek skargi na bezczynność Sąd zobowiązuje organ do wydania aktu, adekwatnego do okoliczności sprawy, a nie do załatwienia poszczególnych wniosków stron. Skoro zatem w niniejszej sprawie Sąd w prawomocnym wyroku z 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa nałożył na Prezydenta [...] zobowiązanie do załatwienia sprawy dotyczącej przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] przy ul. [...], nr hip. [...], oznacza to, że organ ma przeprowadzić postępowanie w tej sprawie z udziałem wszystkich stron postępowania i wydać w tej sprawie akt, adekwatny do okoliczności sprawy. W tej sytuacji ponowna skarga na bezczynność złożona w sprawie, dotyczącej przyznania odszkodowania za tę samą nieruchomość była niedopuszczalna. Z tego względu Sąd, na postawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.