I SAB/Wa 521/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Emilia Lewandowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku A. D. z dnia 21 grudnia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] nr hip. [...] w części dotyczącej powierzchni [...] m2 - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej A. G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2005 r. A. G. wystąpiła do Prezydenta W. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nr hip. [...], w zakresie obejmującym część obecnej działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Przy piśmie z dnia 18 stycznia 2006 r. organ otrzymał z delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] akta własnościowe spornej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Prezydent W. rozpoznał wniosek poprzednika prawnego A. G. z dnia 10 grudnia 1949 r., o przyznania prawa własności czasowej i odmówił oddania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste na rzecz wnioskodawczyni. W dniu 20 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy w [...] wystąpił do Prezydenta W. o przesłanie akt administracyjnych sprawy, w związku z toczącym się przed sądem powszechnym postępowaniem z powództwa A. G. przeciwko Skarbowi Państwa, o zapłatę odszkodowania z tytułu trwałego rozdysponowania sporną nieruchomością, przed rozpoznaniem wniosku dekretowego. Akta przesłano do Sądu Okręgowego przy piśmie z dnia 16 września 2014 r. Pismem z dnia 26 stycznia 2015 r. Prezydent W.wystąpił do Sądu Okręgowego w W. o zwrot wypożyczonych akt sprawy. W dniu 9 lutego 2015 r. wnioskodawczyni wystąpiła do Wojewody [...] w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa) z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie. W odpowiedzi, pismem z dnia 16 marca 2015 r. organ poinformował pełnomocnika wnioskodawczyni radcę prawnego K. W., że do zakończenia postępowania konieczne jest jeszcze uzupełnienie dokumentacji dotyczącej informacji w jakiej dacie następcy prawni byłych właścicieli zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością. Jednocześnie Prezydent wskazał, że przewidywany termin wydania decyzji w przedmiotowej sprawie to 31 lipca 2015 r. Dodatkowo w tym samym dniu Prezydent W. wystąpił do Sądu Rejonowego [...] o wydanie zaświadczenia z czterech działów księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], Wojewoda uznał wniesione zażalenie za uzasadnione, zobowiązując jednocześnie Prezydenta W. do rozpoznania złożonego wniosku w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wraz z aktami sprawy. Pismem z dnia 1 czerwca 2015 r. A. G. reprezentowana przez r. p..K. W.wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego za nieruchomość położoną w W. przy ulicy przy ul. [...], nr hip. [...], w części dotyczącej powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nie rozpoznając sprawy nie tylko naruszył ustawowe terminy do jej rozpoznania, o których mowa w art. 35 Kpa, ale również ten wyznaczony przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2015 r. Ponadto strona skarżąca zarzuciła Prezydentowi W. nie informowanie o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy, jak również niewskazanie terminów jej zakończenia. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wnosząc o jej oddalenie wskazał, że pismem z dnia 16 marca 2015 r. poinformował pełnomocnika strony skarżącej, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na wydanie decyzji merytorycznej kończącej postępowanie. Jedocześnie jako termin zakończenia postępowania wskazano dzień 31 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "Kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga A. G. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. przy ul. [...], w zakresie obejmującym część obecnej działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Wniosek wpłynął do organu w dniu 21 grudnia 2005 r. Zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 Kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 Kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu ponad 10 lat od złożenia przez skarżącą opisanego wniosku, Prezydent W. nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Prezydent W. nie zastosował się do terminów załatwienia sprawy przepisanych art. 35 Kpa, jak również do terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Ponadto z analizy materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż od dnia złożenia wniosku odszkodowawczego w 2005 r. do dnia wyrokowania Prezydent W. nie tylko nie wydał rozstrzygnięcia, ale również nie podejmował jakichkolwiek działań zmierzających do zakończenia postępowania. Podkreślenia wymaga, że po uzyskaniu akt własnościowych w styczniu 2006 r., kolejne czynność procesowe organu, miały miejsce dopiero w marcu 2015 r., po wniesieniu przez stronę skarżącą zażalenia na bezczynność Prezydenta. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz na bieżąco prowadził sprawę. Za okoliczność usprawiedliwiającą tak długą bezczynność, nie można na pewno uznać wypożyczenia akt sprawy do sądu powszechnego, gdyż w takim przypadku organ powinien procedować na wcześniej sporządzonych kopiach akt. Również fakt toczącego się niemalże równolegle postępowania w sprawie rozpoznania wniosku dekretowego z dnia 10 grudnia 1949 r. o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego), który co do zasady ma pierwszeństwo przed wnioskiem odszkodowawczym, nie może uzasadnić tak długo trwającej bezczynności. W takiej sytuacji Prezydent W. powinien bowiem zawiesić toczące się postępowanie odszkodowawcze. Ponadto organ nie wywiązywał się z obowiązków wynikających z art. 36 Kpa i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Zrobił to raz, pismem z dnia 16 marca 2015 r. wyznaczając przy termin na załatwienie sprawy do dnia 31 lipca 2015 r., co oznaczało, że organ z góry założył możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Praktyki takie są niedopuszczalne. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.