I SAB/Wa 544/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi T. S. i A. W. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 2 listopada 2016 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium [...] z dnia [...] listopada 1962 r. nr [...], która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz T. S. i A. W. solidarnie kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. S. i A. W. pismem z dnia 10 sierpnia 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] listopada 1962r. nr [...] odmawiającego przyznania Z. K. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Skarżący pismem z dnia 2 listopada 2016 r. złożyli do Ministra Infrastruktury i Budownictwa wniosek o stwierdzenie nieważności ww orzeczenia w odniesieniu do gruntu nieruchomości [...] położonej w rejonie ul. [...] i [...] hip. [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa. Następnie pismem z dnia 26 listopada 2016 r. zmodyfikowali wniosek poprzez ograniczenie jego przedmiotu do działki nr [...]. W dniu 16 czerwca 2017r. skarżący wezwali Ministra do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego nierozpoznaniem ich wniosku. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia w części dotyczącej m.in. działki nr [...]. W skardze na bezczynność skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 1 – 3 w zw. z art. 36 § 1 oraz art.61 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy oraz niewszczęcie postępowania pomimo wniosku strony. W związku z powyższym wnieśli o zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w terminie 14 dni od doręczenia akt, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi wskazując, że decyzją z dnia [...] września 2017 r. r. rozpatrzył wniosek skarżących odmawiając stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] listopada 1962r. Minister podkreślił, że postępowania dotyczące spraw rewindykacyjnych są postępowaniami skomplikowanymi i złożonymi. Ponadto wskazał na dużą liczbę spraw pozostających do załatwienia w zakresie jego obowiązków, złożoność toczących się postępowań i związanym z nimi nakładem pracy oraz konieczność rozpatrywania spraw według kolejności wpływu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie, w związku z wydaniem przez Ministra decyzji z dnia [...] września 2017 r. nr [...] orzekanie o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Rozpatrzenie wniosku skarżących i wydanie decyzji powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Decyzja Ministra stanowi akt administracyjny podlegający odrębnej kontroli sądu administracyjnego. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżących w przedmiocie stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jt. Dz. U z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność Ministra w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie wniosek o stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 14 listopada 1962r. wpłynął do Ministra w dniu 3 listopada 2016 r. i został zmodyfikowany w piśmie z dnia 26 listopada 2016r. Zawiadomieniem z dnia 2 lutego 2017r. strony postępowania zostały poinformowane o przewidywanym terminie załatwienia sprawy tj. do dnia 31 maja 2017r. W dniu 27 kwietnia 2017r. uprawniony geodeta sporządził opracowanie geodezyjne dotyczące przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 3 lipca 2017r. strony zostały poinformowane o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do 30 września 2017r. W dniu [...] września 2017 r. Minister wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia. Organ zastosował się do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem poinformował strony o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Nierozpoznanie przez organ wniosku skarżących w terminie określonym w art. 35 § 1 k.p.a. niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Sąd stwierdził jednak, że choć istotnie rozpoznanie przez organ wniosku skarżących nastąpiło z naruszeniem terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, to bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja, w ocenie Sądu, nie miała miejsca. Oceniając w tym zakresie sprawę Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że organ podejmował czynności celem zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia (sporządzenie opinii geodezyjnej), a także wziął pod uwagę skomplikowany charakter sprawy rozpoznawanej w postępowaniu nieważnościowym, jak również fakt wydania decyzji w terminie wskazanym w piśmie z dnia 3 lipca 2017r. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej. Wymierzenie grzywny lub przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. są bowiem dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z k.p.a. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z uwagi na brak wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie sumy pieniężnej w określonej wysokości Sąd oddalił skargę w tym zakresie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 września 2017r. sygn.. akt I OSK 42/17 przyznanie na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. ma charakter fakultatywny i powinno następować tylko w wyjątkowej sytuacji, gdy naruszenie reguł terminowości prowadzenia postępowania administracyjnego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 wyroku. W punkcie 1 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a, w pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.