I SAB/Wa 58/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpoznania wniosku M. W. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej M. W. kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 26 stycznia 2012 r. M. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...], który wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu [...] października 2010 r. (data prezentaty). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prowadziło postępowanie w tej sprawie - co jednak nie doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy w dniu [...] lipca 2011 r. (data prezentaty) M. W. wniosła wezwanie do zaprzestania naruszenia prawa z uwagi na brak rozpoznania sprawy oraz informacji o przyczynach zwłoki w jej załatwieniu. Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podjęło pierwszą czynność w niniejszej sprawie, występując do Prezydenta Miasta W. o przekazanie akt administracyjnych, celem zgromadzenia potrzebnej dokumentacji do rozpoznania sprawy. Następnie w dniu [...] września 2011 r. organowi zostały doręczone kserokopie akt znajdujących się w Archiwum Zakładowym Urzędu Miasta W. dla Dzielnicy [...], które powstały przed 1962 r. oraz decyzja komunalizacyjna. Natomiast m.in. akta własnościowe, dotyczące objętej postępowaniem nieruchomości, zostały zwrócone do Kolegium przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu [...] września 2011 r. Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiadomiło o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...], rozstrzygającej o przeniesieniu prawa własności czasowej nieruchomości położonej w W. przy ul. M. nr hip. [...] na rzecz Spółdzielni B. "[...]" w W. W skardze na przewlekłość prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postępowania, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wniosła o zobowiązanie Kolegium do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia organowi odpisu wyroku oraz w związku z rażącą przewlekłością - a także faktyczną bezczynnością organu – w wydaniu decyzji merytorycznej i naruszeniem wszelkich terminów załatwienia sprawy o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniosła także o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określone w art. 154 § 6 ppsa. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że w października 2010 r., złożyła do Kolegium wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, a po upływie 8 miesięcy wezwała organ do zaprzestania naruszenia prawa. Mimo to do czasu wniesienia niniejszej skargi w sprawie nie została wydana decyzja merytoryczna. Ponadto Kolegium nie poinformowało wnioskodawczyni o przyczynie niezałatwienia sprawy. Takie działanie organu stanowi ewidentne naruszenie wszelkich przepisów dotyczących terminów załatwienia sprawy i stoi w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania administracyjnego (art. 12 kpa). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podnosząc, że akta przedmiotowej sprawy zostały przekazane do Kolegium przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu [...] września 2011 r., zaś akta nadesłane przez Prezydenta Miasta W. w dniu [...] września 2011 r. nie zawierały ani akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości, ani objętej wnioskiem nieważnościowym decyzji. Dodało, że bez wątpienia uchybiło - po otrzymaniu akt przedmiotowej sprawy – postanowieniom art. 36 kpa, nie zawiadamiając stron o przewidywanym terminie jej załatwienia. Jednakże w sprawie niniejszej nie zachodzi sytuacja rażącego naruszenia prawa w związku z przewlekłym prowadzeniem tego postępowania, z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i niewystarczającą liczbę członków Kolegium do liczby wpływających spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wezwała organ do usunięcia naruszania prawa, w trybie art. 37 § 1 kpa. Ponadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. W niniejszej sprawie wniosek taki złożył skarżący, a organ administracji nie zażądał przeprowadzenia rozprawy - w związku z czym skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym. Na wstępie podnieść należy, że stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej ma zatem miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i – mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zauważyć przy tym należy, iż przewlekłość postępowania występuje w przypadku podejmowania przez organ czynności nie zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy (organ powinien wykonywać czynności celowe, a nie jakiekolwiek), albo co prawda organ podejmuje czynności w sprawie, ale czyni to w znacznych odstępach czasu, a także w przypadku przedłużania przez organ zakończenia postępowania i nieustannego wyznaczania nowych terminów zakończenia sprawy bez podania rzeczywistych i uzasadnionych przyczyn takiego działania - co prowadzi do znacznego przesunięcia w czasie załatwienia sprawy decyzją administracyjną. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania ma bowiem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd - badając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ – bierze pod uwagę stan prawny i akta sprawy istniejące w dniu wyrokowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchybiło powołanym na wstępie przepisom, bowiem jak wynika z akt administracyjnych wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został do niego złożony w dniu [...] października 2010 r. i do dnia wydania rozstrzygnięcia przez Sąd nie został rozpoznany. Należy podnieść, że okoliczność, iż Kolegium nie dysponowało aktami sprawy do września 2011 r. jest prawdziwa, jednakże podkreślić należy, iż nie podjęło żadnych - poza wystąpieniem do Prezydenta Miasta W. – innych działań, aby akta te uzyskać. Przy czym występując o nie do innego organu administracji powinno było posiadać wiedzę z urzędu, iż akta administracyjne znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, gdzie zostały nadesłane wraz z odpowiedzią na skargę do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2167/09. Z kolei nawet jeśli Sąd uznałby zasadność podnoszonego przez organ argumentu o niemożności zgromadzenia akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, to dalszy brak działań Kolegium po ich zwrocie (od września 2011 r.) nie może już znaleźć usprawiedliwienia. Jak wynika z akt administracyjnych organ nie podjął żadnych działań w sprawie do dnia [...] lutego 2012 r., kiedy to zawiadomieniem poinformował o wszczęciu postępowania, tj. już po wniesieniu skargi do Sądu. Podkreślić także należy, że organ nie informował stron o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, ani o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku. Nie odpowiedział również na skierowane do niego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa – co zresztą sam przyznał w odpowiedzi na skargę. W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przy rozpoznawaniu wniosku M. W. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Miasta W. z dnia [...] grudnia 1960 r., nr [...] Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił bowiem wskazanym wyżej przepisom procesowym, określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że : "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Ponadto zauważyć należy, iż złożona do Sądu skarga na organ przewlekle prowadzący postępowanie służyć ma doprowadzeniu do wydania rozstrzygnięcia przez ten organ. Celem jej jest bowiem zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W ocenie Sądu wskazane wyżej okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], gdyż w rozpoznawanej sprawie organ ten z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył ww. wniosku, który wpłynął w dniu [...] października 2010 r., czym naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa i korespondujący z nim art.12 § 1 i 2 kpa oraz art. 36 § 1 kpa. Sąd uznał jednocześnie, że prowadzenie niniejszego postępowania w sposób przewlekły - mimo, iż wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu blisko 2 lata temu - nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem organ administracji podął nieliczne i rozciągnięte w czasie czynności w sprawie, w konsekwencji czego zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego wywołanego, złożonym przez M. W., wnioskiem. Z tych też względów także wniosek o ukaranie organu grzywną nie mógł zostać uwzględniony. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270), w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 tej ustawy, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie 200 tej ustawy.