I SAB/Wa 58/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do rozpoznania wniosku Gminy J. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 1996 r. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego M. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 1996 r., nr [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej we wsi C., gm. J., ozn. w ewid. gruntów wsi C. jako działka nr [...], na 15 mniejszych działek. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Gmina J. pismem z dnia 31 października 2011 r. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 1996 r., nr [...], wydanej na wniosek M. B. Zawiadomieniem z dnia 6 sierpnia 2012 r. M. B. został powiadomiony o wszczęciu przez organ postępowania nieważnościowego w przedmiotowej sprawie. Wobec braku rozstrzygnięcia, skarżący 20 listopada 2012 r. wystąpił do Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W związku z dalszą bezczynnością organu, M. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zaznaczył, że pomimo upływu czternastu miesięcy od złożenia przez Gminę J. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, Kolegium nie wydało stosownego aktu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz wyjaśnił, że w chwili obecnej trwa ustalanie adresów zamieszkania właścicieli działek powstałych po podziale nieruchomości nr [...]. Tym samym sprawa zostanie rozstrzygnięta niezwłocznie po uzyskaniu stosownych informacji z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz zawiadomieniu wszystkich właścicieli o toczącym się postępowaniu i umożliwieniu im zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranego materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona. Podkreślić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z dnia 31 października 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie wywiązało się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia przez Gminę J. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 1996 r., organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia (wystąpiono do Starosty [...] o przesłanie dokumentów potwierdzających tytuł prawny do działek powstałych po podziale nieruchomości nr [...] oraz zwrócono się do Ministra Spraw Wewnętrznych z prośbą o podanie adresów zameldowania na pobyt stały wszystkich właścicieli nieruchomości powstałych z podziału ww. działki), jednakże działania te podejmowane były w sposób, który nie doprowadził do zakończenia sprawy. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Kolegium jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kpa. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), Sąd uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W okolicznościach niniejszej sprawy za wystarczający dla załatwienia wniosku z dnia 31 października 2011 r. Sąd uznał termin 2-miesięczny. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjął, że bezczynność organu, jakkolwiek naganna, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 Kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Tymczasem w niniejszej sprawie wniosek Gminy J. jest rozpoznawany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z pominięciem ustawowych terminów załatwienia sprawy, jednakże – jak to zostało wskazane powyższej – organ podejmował działania ukierunkowane na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto oceniając charakter naruszenia przez Kolegium przepisów prawa uwzględnić należy konieczność ustalenia adresów zamieszkania wszystkich stron i zapewnienia im czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, jak również skomplikowany charakter sprawy, jakim jest niewątpliwie postępowanie nieważnościowe. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.