I SAB/Wa 59/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P., D. S., A. W. i K. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] ozn, hip. "[...]" rej. hip. [...] dz. nr [...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących K. P., D. S., A. W. i K. S. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. K. P., D. S., A. W. oraz K. S. (dalej jako "skarżący") pismem z 17 lutego 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z 22 października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo wielokrotnych wezwań do wydania decyzji, uznania za uzasadnione ponaglenia wniesionego do Wojewody [...], skarżący nie otrzymali decyzji będącej odpowiedzią na ich wniosek. Nie zostali też poinformowani o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Skarżący zauważyli również, że organ od momentu wydania postanowienia Wojewody [...] z [...] maja 2019 r. nie podejmuje czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy w drodze decyzji, mimo że od zainicjowania postępowania wnioskiem z 22 października 2014 r. minęło już ponad 6 lat. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w zakreślonym przez Sąd terminie, przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Nadto organ zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na naniesieniu granic dawnej nieruchomości hipotecznej z rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach ewidencyjnych wraz z planem na 1931 rok. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się bezczynności, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku z 22 października 2014 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu ponad sześć lat temu, a zatem organ miał wystarczająco dużo czasu na zbadanie, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.), jak również na ustalenie kręgu stron postępowania. Sąd uznał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent, choć wniosek wszczynający postępowanie otrzymał pod koniec 2014 r., dopiero w dniu 23 listopada 2016 r. wezwał pełnomocnika wnioskodawców do przedłożenia stosownych dokumentów stwierdzających następstwo prawne po byłym właścicielu nieruchomości, zaś postanowieniem z [...] marca 2018 r. nr [...] zawiesił postępowanie o przyznanie odszkodowania do czasu przedłożenia przez wnioskodawców postanowienia właściwego sądu stwierdzającego nabycie praw do spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po dawnym właścicielu nieruchomości, ewentualnie po jego spadkobiercach. W dniu 23 maja 2019 r. Wojewoda [...] Postanowieniem nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie z [...] marca 2018 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Podstawa uchylenia tego postanowienia był fakt, że pełnomocnik wnioskodawców pismem z dnia 22 stycznia 2020r., przedłożył Prezydentowi dokumenty poświadczające następstwo prawne wnioskodawców i uczestników po S. W. - dawnym właścicielu nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...]. W dniu 29 stycznia 2021r., pełnomocnik wnioskodawców wniósł ponaglenie na Prezydenta [...] w [...] w przedmiocie podjęcia czynności i zakończenia postępowania administracyjnego. Wojewoda [...]. Postanowieniem nr [...] uznał ponaglenie za uzasadnione. Z akt sprawy wynika ponadto, że w okresie po wpłynięciu wniosku organ podjął kilka czynności, poszukując akt własnościowych sprawy i gromadząc materiał dowodowy sprawy (pisma z 13 marca 2015 r., 23 listopada 2016 r., 31 grudnia 2019 r., 5 lutego 2021r., 9 lutego 2021r., 25 lutego 2021r., 12 marca 2021r. ). W ocenie Sądu z powyższego wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszale, niesprawnie i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Organ nie tylko nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a., bowiem przez okres ponad sześciu lat od otrzymania wniosku, jedynie trzykrotnie poinformował stronę o przyczynach zwłoki, wskazując jednocześnie dwa terminy załatwienia sprawy (por. pisma z 13 marca 2015 r., 23 listopada 2016 r. i 31 grudnia 2019 r.). Zdaniem Sądu brak było jednak przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalono. Zauważyć należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 p.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze w żaden sposób nie wykazano, że skarżący ponieśli szkodę w związku z bezczynnością organu. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.