I SAB/Wa 597/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia postanawia: I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 25 stycznia 2016 r. (data prezentaty biura podawczego) wpłynął sprzeciw P. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 stycznia 2016 r., którym umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W złożonym sprzeciwie wnioskodawca podniósł, że nie zgadza się z przedmiotowym postanowieniem, gdyż uważa że dopełnił wszelkich formalności w sprawie przyznania prawa pomocy i zwolnienia z kosztów sądowych. Zdaniem skarżącego, postanowienie jest wydane w sposób niewłaściwy i niekorzystny oraz podejrzewa, że może być ono również wydane niezgodnie z prawem. Jego wątpliwości wzbudza także fakt, że przed rozpatrzeniem sprawy mógł zostać błędnie pouczony w pismach, jakie otrzymał z Sądu w niniejszej sprawie. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, straciło ono moc, a sprawa zostaje rozpoznana na nowo. Sąd rozpoznając sprawę, zważył co następuje : Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę na zastępstwo w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, tj. około [...] zł netto miesięcznie). Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, a jego wynagrodzenie jest zajęte przez komornika sądowego. Wnioskodawca podał, że wynajmuje pokój, bez formalnej umowy najmu, ponosząc koszt z tego tytułu w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Oświadczył, że ponosi także stałe miesięczne wydatki z tytułu zakupu biletu miesięcznego (karty miejskiej) w kwocie [...] zł brutto, opłat za telefon komórkowy w wysokości około [...] zł, za internet bezprzewodowy w wysokości [...] zł. Wnioskodawca podał, że na zakup żywności i środków czystości przeznacza kwotę w wysokości około [...] zł miesięcznie. W jego ocenie, nie jest on w stanie samodzielnie skutecznie bronić swoich praw przed sądem, zaś brak środków finansowych nie pozwala mu ponieść kosztów działania pełnomocnika ustanowionego z wyboru. W związku z tym, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 24 listopada 2015 r. został wezwany do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę na zastępstwo (np. stosowne zaświadczenie, ewentualnie kserokopia umowy o pracę), odpisu zeznania podatkowego za rok 2014, ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów osiągniętych w 2014 r., wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz oświadczenia z jakiego tytułu, od kiedy i w jakiej wysokości wynagrodzenie o pracę jest zajęte przez komornika sądowego. W wezwaniu zakreślono wnioskodawcy 7 – dniowy termin, od daty otrzymania wezwania, do złożenia ww. dokumentów oraz rygor, tj. odmowę przyznania prawa pomocy. Wnioskodawcy zostało doręczone powyższe wezwanie w dniu 3 grudnia 2015 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, k – 31 akt sądowych), a zatem termin do nadesłania ww. dokumentów upływał z dniem 10 grudnia 2015 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów. Pozyskanie wskazanych powyżej, dodatkowych informacji miało umożliwić ustalenie w sposób prawidłowy, czy wniosek opiera się na uzasadnionych podstawach. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że skoro udzielenie z budżetu państwa wsparcia w postaci przyznania stronie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego, to pomoc taka przysługuje nie osobom uznającym się za niezamożne, lecz takim, które fakt ten wykażą także stosownymi dokumentami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15). Z tych względów wskazać należy, że osoba występująca z wnioskiem o prawo pomocy zobowiązana jest nie tylko do przedstawienia we wniosku wszelkich okoliczności odnoszących się do swojej sytuacji materialnej, ale także do udokumentowania tychże okoliczności. Nienadesłanie przez wnioskodawcę wskazanych w wezwaniu sądowym dokumentów skutkuje brakiem możliwości prawidłowego ustalenia, czy samodzielne pokrycie kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika skutkować będzie uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy. Z przyczyn leżących po stronie wnioskodawcy niepotwierdzona została wysokość dochodów osiąganych przez niego obecnie, jak i uzyskanych w 2014 r. Nieustalona jest również kwestia posiadania przez wnioskodawcę kont bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz wysokości posiadanych na nich środków, a także kwoty zajęcia komorniczego. Przy czym wskazane przez stronę wydatki - bez uwzględnienia zajęcia komorniczego - prawie w całości pokrywają wysokość deklarowanego przez stronę dochodu. Skoro wnioskodawca został wezwany do nadesłania dokumentu z którego wynikałaby wysokość aktualnie uzyskiwanego dochodu z tytułu umowy o pracę oraz wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w określonym przez Sąd terminie - a celem wezwania było zweryfikowanie oświadczeń wnioskodawcy dotyczących wysokości aktualnie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków z nadesłanymi dokumentami i pomimo upływu terminu wnioskodawca nie przedstawił stosownych dokumentów, mających na celu ustalenie jego aktualnych możliwości finansowych, to stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została dostatecznie wyjaśniona, gdyż wątpliwości odnoszące się do wiarygodności przedstawionych przez wnioskodawcę informacji nie zostały przez stronę usunięte. Zaznaczyć należy, że wnioskodawca wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w wielu sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w różnych terminach i we wszystkich został wezwany do nadesłania dokumentów, a wezwania te zostały doręczone wnioskodawcy został w nich określony także skutek ich niewykonania, tj. odmowa przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że przy sprzeciwie wnioskodawca nie nadesłał żądanych dokumentów. Tym samym skąrżacy nie wykazał, że spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Dodać należy, że okoliczność, iż wnioskodawca uczestniczy w licznych postępowaniach w Wydziale I tut. Sądu nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku. W konkretnym postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd rozpoznający wniosek powinien mieć na uwadze zasadniczo ustawowe przesłanki, których spełnienie może uprawniać do przyznania prawa pomocy. Oznacza to konieczność wykazania przez wnioskodawcę, że jego aktualny stan majątkowy nie pozwala mu na partycypowanie w kosztach postępowania. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Pogląd taki wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 16 września 2015 r. w sprawach o sygn. akt I OZ 1109/15, I OZ 1110/15, I OZ 1112/15, I OZ 1113/15. Jednocześnie, ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku wnioskodawcy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego względu, umorzono postępowanie sądowe wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych, a wniosek rozpoznano w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Stosownie do treści art. 249 a P.p.s.a. dodanego ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249 a i 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.