I SAB/Wa 607/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta W. do rozpoznania wniosku z dnia 21 lutego 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta Miasta W. na rzecz skarżącej J. M. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. M. reprezentowana przez adwokata J. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 21 lutego 2013 r. (data wpływu do organu) o przyznanie odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...], ozn. "[...]" inw. nr [...] dz. [...], na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi J. M. zarzuciła organowi naruszenie art. 35 i 36 k.p.a. poprzez przekroczenie ustawowych terminów do załatwienia sprawy, nie poinformowanie skarżącej o przyczynach zwłoki oraz braku informacji ze strony organu o przewidywalnym terminie załatwienia jej sprawy. Wobec powyższego wniosła o: a) zobowiązanie Prezydenta Miasta W. do wydania rozstrzygnięcia w ww. sprawie w terminie dwóch miesięcy od dnia zwrotu akt postępowania wraz z prawomocnym wyrokiem; b) rozpoznanie niniejszej skargi w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; c) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz skarżącej od organu, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżącą wskazała, iż w dniu 21 lutego 2013 r. J. M., J. B. i J. C. – następcy prawni dawnych właścicieli złożyli wniosek o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem skarżącej organ nie podejmował żadnych czynności w sprawie rozpoznania ww. wniosku o przyznanie odszkodowania. Wobec powyższego, zdaniem skarżącej, nawet jeśli przyjąć, iż sprawa jest szczególnie skomplikowana, organ winien już ją załatwić, do czego obliguje go art. 35 § 3 k.p.a. Ponadto skarżąca w niniejszej sprawie nie została poinformowana o przyczynach zwłoki, pomimo tego, iż obowiązek taki wynika z treści art. 36 k.p.a. Skarżącą podniosła również, iż bezczynność organu była już przedmiotem jej zażalenia złożonego do Wojewody [...], który to postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi Miasta W. dodatkowy termin załatwienia sprawy tj. do dwóch miesięcy od dnia doręczenia ww. postanowienia wraz z aktami sprawy, które zostały zwrócone do Prezydenta w dniu 19 lipca 2013 r.. Mimo upływu wskazanego przez Wojewodę terminu decyzja w sprawie nie została jednakże wydana. Ponadto, zdaniem skarżącej jedyną czynnością od przekazania akt przez Wojewodę było wystąpienie w dniu 30 sierpnia 2013 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta W. dla [...]o udzielenie informacji odnośnie przedmiotowej nieruchomości. Wobec powyższego w ocenie skarżącej niniejsza skarga jest w pełni uzasadniona i jako taka zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, opisując czynności podjęte w sprawie. Wskazał również, iż postępowanie jest na etapie uzupełniania materiału dowodowego mającego na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto organ wskazał, iż pismem z dnia [...] listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącej poinformowany został o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Jednocześnie organ nie wyraził zgody na rozpatrywanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu złożona skarga na bezczynność Prezydenta Miasta W. jest w pełni uzasadniona. Przedmiotem skargi J. M. jest bezczynność Prezydenta Miasta W. polegająca na nierozpoznaniu przez organ wniosku o przyznanie odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...], ozn. "[...]" inw. nr [...] dz. [...], przejęty na własność publiczną na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U Nr 50 poz. 279). Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie natomiast do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma bowiem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd w niniejszym składzie doszedł do wniosku, iż Prezydent Miasta W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić bowiem należy, że z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, iż wniosek skarżącej J. M. o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wpłynął do organu w dniu 21 lutego 2013 r. Organ po otrzymaniu tego wniosku pismem z dnia [...] marca 2013 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego Miasta W. o przesłanie dokumentów niezbędnych do wydania decyzji. Pismem z tej samej daty organ zwrócił się również do Biura Geodezji i Katastru o nadesłanie aktualnego rejestru gruntów przedmiotowej nieruchomości. Odpowiedź na wezwanie skierowane do Biura Geodezji i Katastru otrzymał w dniu 21 marca 2013 r.. Następnie wobec tego, iż organ w żadnym piśmie nie poinformował pełnomocnika skarżącej o terminie załatwienia sprawy, do czego był zobowiązany na mocy art. 36 k.p.a., skarżąca zwróciła się z zażaleniem z dnia 9 maja 2013 r. do Wojewody [...] na niezałatwienie jej wniosku w terminie. Dopiero po złożeniu tego zażalenia organ podjął dalsze czynności zmierzające do załatwienia wniosku i po raz pierwszy pismem z dnia [...] lipca 2013 r. poinformował pełnomocnika o terminie załatwienia sprawy, tj. do dnia 30 października 2013 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczył mu też Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. wydanym na skutek złożonego zażalenia. Terminu wyznaczonego przez siebie oraz przez Wojewodę również nie dotrzymał, dlatego też skarżąca złożyła skargę do Sądu. Zaznaczenia wymaga też fakt, iż odpowiedz na wezwanie Prezydenta z dnia [...] marca 2013 r. Archiwum Państwowe Miasta W. udzieliło dopiero w dniu 26 września 2013 r.. Jednocześnie w piśmie tym przeproszono Prezydenta Miasta W. za długi czas oczekiwania na odpowiedź. Odnosząc się do przedstawionego powyżej przebiegu prowadzonego postępowania Sąd nie ma żadnych wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta W. uchybił powołanym wyżej przepisom k.p.a. Zatem ponad wszelką wątpliwość stwierdzić należy, że organ w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy znacznie przekroczył terminy prawem przewidziane, jak również nałożony na siebie powyższym pismem, a także termin wyznaczony postanowieniem Wojewody z dnia [...] lipca 2013 r. Nadto organ nie informował skarżącej o przyczynach zwłoki w podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie oraz o ewentualnym terminie jej zakończenia – uczynił to po raz pierwszy pismem z dnia [...] lipca 2013 r. tj. po złożeniu przez skarżąca zażalenia – co powoduje refleksję, że organ nie traktuje sprawy jako pilnej i nie podejmuje wzmożonych starań w celu jej zakończenia, co jednocześnie obrazuje podejście Prezydenta do potrzeby rychłego zakończenia sprawy. Zatem wskazane okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność Prezydenta Miasta W., gdyż w rozpoznawanej sprawie Prezydent z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku skarżącej, czym naruszył postanowienia art. 35 § 1 i 3 k.p.a. i korespondującego z nim art.12 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. Wobec tego mając na uwadze dotychczasowy tok postępowania i czynności podjęte przez organ, termin do jej załatwienia – nawet jeśliby przyjąć, iż sprawa ma szczególnie skomplikowany charakter – został już znacznie przekroczony. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że wyznaczony dwumiesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, niezbędnego do wszechstronnej i rzetelnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i załatwienia sprawy. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjął, że bezczynność organu, jakkolwiek naganna, nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 k.p.a. można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, iż organ podejmował, choć opieszale, działania ukierunkowane na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Nie można zatem zgodzić się ze skarżąca, iż organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do załatwienia jej wniosku Zauważyć też trzeba, iż odnalezienie wszystkich dokumentów niezbędnych do załatwienia sprawy jest bardzo czasochłonne i wymaga kwerendy wielu akt znajdujących się w różnych urzędach, co potwierdza udzielona odpowiedź Archiwum Państwowego Miasta W. z dnia 26 września 2013 r. udzielona na skutek wezwania Prezydenta z dnia [...] marca 2013 r.. Ponadto zaznaczyć też trzeba, iż Sąd z urzędu wie, że w tego rodzaju sprawach Prezydent Miasta W. ma duże zaległości i inne wnioski są o wiele starsze od wniosku skarżącej, który wpłynął do organu 21 lutego 2013 r. Sytuacja taka spowodowana jest dużymi trudnościami finansowymi organu, któremu brakuje środków na wypłatę odszkodowań za przejęte nieruchomości. Oczywiście brak środków finansowych organu w żaden sposób nie uzasadnia jego bezczynności w rozpatrywaniu wniosków, jednakże Sąd wziął to pod uwagę oceniając, czy jego bezczynność miała charakter rażący. Z tej perspektywy bezczynność Prezydenta względem innych spraw nie jest jeszcze rażąca. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.