I SAB/Wa 607/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Przemysław Żmich WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. D., A. P., J. P., I. P., K. P., M. D. i M. A. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] nr hip [...]- w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz Z. D., A. P., J. P., I. P., K. P., M. D. i M. A. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 7 września 2017 r. Z. D., A. P., J. P., I. P., K. P., M. D. i M. A. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania ich wniosku z 19 sierpnia 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...] nr hip [...]. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z 19 sierpnia 2016 r., Z. D., A. P., J. P., I. P., K. P., M. D. i M. A. wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenie w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] nr hip [...]. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, inicjatorzy postępowania wnieśli 17 stycznia 2017 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, a następnie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: zobowiązania organu do wydania decyzji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pismem z dnia 13 października 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu oraz o zwróceniu się przez organ do Biura Prawnego w sprawie wystąpienia do Sądu z wnioskiem o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] września 1999 r., sygn. akt [...] o nabyciu praw do spadku po J. D. na podstawie przepisów Kodeksu Napoleona dotyczących dziedziczenia przez Skarb Państwa spadków wakujących lub bezdziedzicznych. Ponadto wskazano, iż z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji - czy w przedmiotowej sprawie nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań , nie było możliwości zakończenia niniejszej sprawy w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi Z. D., A. P., J. P., I. P., K. P., M. D. i M. A. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu ich wniosku z 19 sierpnia 2016 r., o przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie odszkodowania, nie został przezeń rozpoznany. Wpłynął on natomiast do organu 23 sierpnia 2016 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Urzędu Miasta [...]. Od tego momentu zatem rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 k.p.a., termin w jakim winien on być rozpoznany. Tym samym zainicjowane nim postępowanie winno ulec zakończeniu najpóźniej 23 października 2016 r. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. To zaś implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zważywszy jednak na skalę przekroczenia terminu rozpoznania sprawy ( 14 miesięcy), jak też jej skomplikowany i historyczny charakter (wynikający choćby z konieczności weryfikacji przesłanek, których zaistnienie miało miejsce blisko 50 lat wcześniej), oraz podejmowane przez organ czynności (wystąpienie w dniu [...] marca 2017 r. do Wydziału Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o przekazanie akt własnościowych w/w nieruchomości jak również zwrócenie się do Biura Prawnego Urzędu w dniu [...] października 2017 r. o wystąpienie na drogę sądową celem ochrony interesów [...] - z wnioskiem o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] września 1999 r., sygn. akt [...] o nabyciu praw do spadku po J. D. na podstawie przepisów Kodeksu Napoleona dotyczących dziedziczenia przez Skarb Państwa spadków wakujących lub bezdziedzicznych) - stwierdzić należy, że brak jest wystarczająco usprawiedliwionych podstaw by oceniać tę zwłokę jako wywołaną rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takim bowiem charakterem bezczynności mamy do czynienia wówczas, gdy w zwłoce organów czynnikiem determinującym jej powstanie jest swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalne działanie ukierunkowane na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy, mimo braku obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających zakończenie postępowania. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie zaistniała. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienia przesłanek z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uprawniających do uzyskania odszkodowania. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem w jakim możliwe jest realne zakończenie postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest konieczność zgromadzenia w sprawie odpowiedniego materiału dowodowego, złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał – będzie termin czterech miesięcy. Tak oznaczony termin umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez stronę z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu), co z całą pewnością leży w jej interesie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.