I SAB/Wa 640/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent stażysta Jolanta Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2015 r. sprawy ze skargi I. W. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej I. W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 17 kwietnia 2014 r. I. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpatrywaniu jej wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania za przynależny jej udział w prawie do utraconej nieruchomości [...], położonej przy [...], uregulowanej w dawnej księdze hipotecznej "[...]", która to nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość skarżąca – reprezentowana przez r.pr. A. S., wniosła do Prezydenta [...] w dniu [...] grudnia 2012 r. Odwołując się w nim do treści zaświadczenia Sądu Rejonowego [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych z [...] września 2013 r., pełnomocnik strony wywodził, że prawa do części nieruchomości jego mocodawczyni uzyskała w drodze darowizny uczynionej na jej rzecz [...] stycznia 1950 r. przez przeddekretowego współwłaściciela nieruchomości - M. G. Jako, że w akcie darowizny podano, że czyniona ona jest na rzecz I. W., pełnomocnik wyjaśniał, iż rozbieżność nazwisk obdarowanej i inicjatorki postępowania, wynika z faktu zmiany nazwiska po zawarciu przez nią związku małżeńskiego w roku 1986. Z uwagi na brak podejmowania przez Prezydenta [...] działań zmierzających do rozpoznania tego wniosku, inicjatorka postępowania wniosła 17 kwietnia 2013 r. zażalenie na bezczynność organu do Wojewody [...], a w dalszej kolejności wskazaną na wstępie skargę, zarzucając Prezydentowi [...] naruszenie art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. polegające na braku podejmowania jakichkolwiek działań zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, żądając jednocześnie wyznaczenie Prezydentowi [...] niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej ten wniosek oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że postanowieniem z [...] listopada 2014 r. nr [...] zawiesił, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie w sprawie i zobowiązał skarżącą do wystąpienia w terminie 2 miesięcy do właściwego sądu powszechnego z wnioskami o stwierdzenia nabycia spadku po wymienionych w postanowieniu współwłaścicielach przeddekretowych przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga w zakresie bezczynności organu zaistniałej przed zawieszeniem postępowania jest zasadna. Ta bowiem zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu, przerywającego stan zwłoki. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Terminy w jakich postępowanie postępowania administracyjnej winno być ukończone określone zostały w art. 35 § 3 k.p.a., który stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Oceniając zaś zasadność skargi, Sąd dokonuje tego mając na względzie stan faktyczny i prawny z dnia wyrokowania. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ do dnia zawieszenia postępowania, które to zawieszenie wstrzymało bieg terminów przewidzianych w kodeksie (art. 103 k.p.a.), pozostawał przy rozpoznawaniu wniosku I. W. w stanie bezczynności. Uruchamiające postępowanie administracyjne podanie skarżącej wpłynęło wszak do organu 13 grudnia 2012 r. i od tego momentu rozpoczął swój bieg, przewidziany art. 35 § 3 k.p.a., dwumiesięczny termin na jego rozpoznania. Oznacza to, że winno się ono zakończyć, o ile nie zostało przedłużone na zasadzie art. 36 § 1 k.p.a. (a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca) najpóźniej 13 lutego 2013 r. Tymczasem do dnia wniesienia skargi Prezydent [...] postępowania tego nie tylko zakończył, ani nie podjął wówczas aktu, który bieg terminów załatwienia sprawy by wstrzymywał. Uczynił to dopiero pół roku po wniesieniu skargi, wydając [...] listopada 2014 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Podjęcie powyższego aktu nie znosi jednak stanu bezczynności jaka miała miejsce przed zawieszeniem postępowania. Powoduje natomiast, że w okresie pomiędzy zawieszeniem postępowania a jego podjęciem (co do dnia wyrokowania nie nastąpiło) - mimo niezałatwienia sprawy co do istoty - nie można skutecznie postawić organowi zarzutu, że pozostaje on w stanie zwłoki w jej rozpoznaniu. W okresie tym wszak – jak już wyżej zaznaczono - wstrzymaniu ulegają określone w kodeksie postępowania administracyjnego terminy. W konsekwencji także Sąd nie jest w takim stanie faktyczno-prawnym władny zobowiązać organu, na podstawie art. 149 § 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), do rozstrzygnięcie w określonym terminie sprawy, w której pozostawał on przed zawieszeniem postępowania w stanie bezczynności. Stąd w tym zakresie zobligowany był skargę oddalić. Zaznaczyć jednak należy, że wydanie przez organ decyzji (postanowienia), po wniesieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, że w zakresie, o którym mowa w art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., a więc dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienia NSA z 26.07.2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z 18.09.2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd także po zawieszeniu postepowania administracyjnego istnieje konieczność dokonania przez Sąd oceny charakteru tej zwłoki. Dokonując zaś w tym aspekcie kontroli legalności działalności organu Sąd uznał, że ma ona postać kwalifikowaną w rozumieniu art. 149 § 1 zd. drugie p.p.s.a., a więc rażąco narusza prawo. Żadne bowiem okoliczności nie mogą usprawiedliwiać blisko dwuletniej zwłoki w wydaniu merytorycznej decyzji jak też lekceważenia przez Prezydenta [...] obowiązku informowania strony o przyczynach zwłoki oraz o nowym terminie zakończenia postępowania, do czego zobligowany był dyspozycją normy prawnej zawartej w art. 36 § 1 k.p.a. Tym bardziej gdy nie jest ona – jak w niniejszej sprawie – wywołana obiektywnie weryfikowalnymi przeszkodami uniemożliwiającymi zakończenie postępowania, ale li tylko stanowi efekt celowego zaniechania podejmowania przez organ jakichkolwiek działań prowadzących do załatwienia sprawy. Zważyć wszak należy, że pomiędzy złożeniem wniosku (13 grudnia 2012 r.) a zawieszeniem postępowania ([...] listopada 2014 r.) organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Mało tego, nie starał się nawet w tym okresie zweryfikować legitymacji procesowej osoby zgłaszającej roszczenie, choćby poprzez żądania przedłożenia przez nią odpisu aktu małżeństwa, celem potwierdzenia tożsamości osoby obdarowanej roszczeniami dekretowymi (I. W.) i osoby występującej o odszkodowanie (I. W. Nie podjął także próby pozyskania dokumentów własnościowych nieruchomości, za którą ewentualnie odszkodowanie miałoby zostać ustalone. Taki sposób postępowania nie tylko w sposób oczywisty i szczególnie drastyczny narusza zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), ale stanowi wręcz modelowy przykład prowadzenia postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co musi spotkać się z reakcją Sądu. Świadczy bowiem o intencjonalnym sabotowaniu wynikających z procedury administracyjnej obowiązków organu, przy jednoczesnym całkowitym lekceważeniu praw strony, mającej prawo oczekiwać, że jej podanie będzie rozpoznane bez zbędnej zwłoki. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W zakresie obejmującym bezczynności organu po zawieszeniu postępowania, w konsekwencji także w przedmiocie zobowiązania organu do wydania orzeczenia, skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji). W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.