I SAB/Wa 65/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Marek Maliński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. R. i M. E. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia 12 maja 2014 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy solidarnie na rzecz A. R. i M. E. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 15 grudnia 2023 r. A. R. i M. E. (dalej: "Skarżące" lub "strona skarżąca") wniosły skargę na bezczynność Prezydenta [...] - poprzedzoną ponagleniem z dnia 20 października 2023 r. - w sprawie przyznania i wypłacenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ulicy [...]. Skarżące wniosły o: • zobowiązanie organu do wydania w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu przez Sąd organowi administracji akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem uwzględniającym skargę na bezczynność decyzji administracyjnej w sprawie przyznania i wypłacenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...]; • stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; • zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżące zarzuciły organowi naruszenie nie tylko art. 35 k.p.a., ale również podstawowych zasad postępowania administracyjnego w tym m.in. wyrażonej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania, zasady legalności wskazanej w art. 6 k.p.a., zasady praworządności statuowanej przez art. 7 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania, o której mowa w art. 8 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżące podkreśliły, że w dniu 13 maja 2014 r. do Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] wpłynął wniosek o przyznanie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Zdaniem Skarżących przedmiotowy wniosek do dnia wniesienia przedmiotowej skargi nie został rozpoznany. W ocenie Skarżących bezczynność Prezydenta [...] jest oczywista, bowiem organ od czasu wniesienia wniosku, tj. od 13 maja 2014 r. nie wykonał żadnej czynności w sprawie, nie powiadomił stron o stanie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt I OSK 1987/18). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wystąpiła o przyznanie i wypłacenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ulicy [...] ozn. hip. [...]. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowy wniosek został złożony w dniu 13 maja 2014 r. (data prezentaty organu) do Wydziału Spraw Dekretowych Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] i co istotne w sprawie strona skarżąca nie otrzymała żadnej informacji o stanie sprawy. W ocenie Sądu bez wpływu na wynik sprawy pozostaje powoływana w odpowiedzi na skargę okoliczność toczącego się równolegle postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. odmawiającego E. R. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...]. oraz następnie wydanej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1961 r. Powyższe rozstrzygnięcia cały czas pozostawały w obrocie prawnym, a finalnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2023. sygn. akt I Sa/Wa 1959/22 oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [..] maja 2022 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] lutego 1961 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960 r. W aktach sprawy – co słusznie podnosiły Skarżące – brak jest pism informujących o konieczności przedłużenia terminu do załatwienia sprawy. Dodatkowo – skoro jak twierdzi organ w odpowiedzi na skargę - wynik postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji miał wpływ na prowadzone postępowanie o przyznanie odszkodowania nie jest zrozumiałym dlaczego organ nie zawiesił postępowania w sprawie o przyznanie odszkodowania do czasu rozstrzygnięcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Tym samym zachowanie organu pozbawiało stronę skarżącą jakichkolwiek informacji o stanie sprawy wszczętej wnioskiem złożonym w 2014 r. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił przepisom procesowym (art. 35 k.p.a.) określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 k.p.a zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Podsumowując, wobec niezałatwienia wniosku w ustawowym terminie, ani do dnia wyrokowania w niniejszej sprawie uznać zatem należy, że organ dopuścił się niewątpliwie bezczynności, a z uwagi na to, że opóźnienie w załatwieniu sprawy (zwłoka ponad 7 lat) było znaczne, oczywiste i pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia to Sąd uznał, że bezczynność w okolicznościach niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa o czym Sąd orzekł w pkt. 2 wyroku. Wobec tego, że na dzień wyrokowania organ nie załatwił wniosku, Sąd w punkcie 1 wyroku zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W tym czasie Prezydent [...] powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a oraz art. 119 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku), na które złożyły się wpis od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł).