I SAB/Wa 674/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego J. B. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. B. po ostatecznym sprecyzowaniu skargi wniósł o zobowiązanie Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" rej. hip. [...] w terminie 45 dni od daty zwrotu akt, zarzucając jednocześnie organowi przewlekłość w prowadzeniu postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący wystąpił z wnioskiem o odszkodowanie 7 grudnia 2009 r. Wobec nie załatwienia sprawy złożył 20 lutego 2012 r. zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] maja 2012 r. uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. 3 - miesięczny termin na podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie, liczony od daty doręczenia postanowienia. Pomimo upływu terminu organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że nieruchomość została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50 poz. 279). Obecnie stanowi własność Skarbu Państwa. Organ wyjaśnił, że prowadzone postępowanie w sprawie odszkodowania wymaga, stosownie do treści art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, określenia dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy faktycznej możliwości władania działką. W celu ustalenia powyższego organ pismem z 16 grudnia 2013 r. wystąpił o udzielenie informacji do Administracji Domów Komunalnych [...]. Pismem z tej samej daty strony zostały poinformowane o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok NSA z 5 V 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, cbois.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Konkludując uwagi wyżej przedstawione stwierdzić trzeba, iż przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie, dalsze czynności w sprawie, uwzględniając stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że Prezydent W. prowadzi przedmiotowe postępowanie w sposób opieszały, przedłużając termin rozpatrzenia wniosku złożonego przez skarżącego. Wprawdzie organ podejmuje wiele czynności w sprawie, jednakże na niektórych etapach postępowania (lata 2009- 2010) w znacznych odstępach czasu -nawet kilkumiesięcznych, nie koncentruje czynności w sprawie. Wniosek wpłynął do organu 7 grudnia 2009 r. Pierwsze czynności zostały podjęte dopiero w czerwcu 2010 r., kiedy to organ zwrócił się do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. o nadesłanie akt własnościowych, następnie dopiero w październiku 2010 r. wystąpił do Archiwum Państwowego o nadesłanie kopii planu, materiałów i informacji dotyczących budynku i działki. Czynności w sprawie organ zintensyfikował w pierwszej połowie 2011 r., kiedy to zwracał się do różnych jednostek o nadesłanie dokumentów koniecznych do rozpoznania wniosku, po czym przez okres pół roku nie podejmował czynności. Po zwrocie akt przez Wojewodę w związku z rozpoznaniem zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania i po ponagleniach strony odnośnie zakończenia postępowania ( pisma skarżącego z 18 i 19 lutego 2013 r.) Prezydent pismem z 6 marca 2013 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. o wyrys i wypis z ewidencji gruntów z oznaczeniem dawnej działki hipotecznej, a pismem 16 grudnia 2013 r. wystąpił do Administracji Domów Komunalnych [...] o udzielenie informacji kiedy budynek został objęty administracją państwową, kto nim administrował po wojnie i od kogo został przejęty. Organ powiadomił strony o terminie zakończenia postępowania do 30 kwietnia 2014 r. Sąd, oceniając działanie organu w trakcie prowadzonego postępowania uznał, że organ prowadzi postępowanie przewlekle, a przewlekłość ta ma charakter rażący. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa można bowiem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide wyroki: WSA w Warszawie z 20.10.2011 r., I SA/Wa 353/11, WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., II SAB/Po 60/10, WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). W przedmiotowej sprawie, biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku, podejmowanie przez organ czynności w znacznych odstępach czasu, nie koncentrowanie materiału dowodowego, nie powiadamianie stron o terminach załatwienia sprawy (pierwszy raz organ powiadomił dopiero po złożeniu skargi do Sądu, a więc po upływie ponad 4 lat od wpłynięcia wniosku) uznać należy, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie bez znaczenie w niniejszej sprawie jest to, że o nadesłanie znacznej część dokumentów i informacji koniecznych do rozpoznania sprawy organ zwracał się do jednostek jemu podległych, a wobec tego tym bardziej nieuzasadniona jest tak duża zwłoka w rozpoznaniu wniosku skarżącego. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd z mocy art. art. 149 § 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.