I SAB/Wa 68/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi E. T. U. T. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania w trybie art. 98 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], stanowiącą działki nr [...], , w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących E. T. i U. T. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 22 stycznia 2014 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga E. T. i U. T. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za 5 działek gruntu położonych w W. przy ul. [...], przejętych na podstawie decyzji podziałowej z dnia [...] stycznia 2001roku pod drogi publiczne. Pismem z dnia 18 sierpnia 2005 r. E. T. i U. T. wystąpiły z wnioskiem o przyznanie i wypłatę odszkodowania - w trybie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - za przejęte na podstawie decyzji podziałowej Burmistrza Gminy W. z dnia [...] stycznia 2001 roku, nr [...] nieruchomości pod drogi publiczne stanowiące działki nr [...] z obrębu [...] położone w W. przy ul. [...]. Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], stanowiącej działkę nr [...]. Po rozpoznaniu odwołania E. T. i U. T. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Następnie Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...], stanowiący działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. . W wyniku rozpatrzenia odwołania E. T i U. T. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji Akta sprawy dotyczące ww. działek nr [...] i nr [...] zostały przekazane do organu pierwszej instancji w dniu 1.12.2011 r. Zaś decyzją Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. zostało ustalone odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...]. . Po rozpatrzeniu odwołania E. T. i U. T. na ww. decyzję, Wojewoda [....] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Prawomocnym wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 723/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta W. na zaskarżoną decyzję Wojewody [...]. W dniu 26 listopada 2012 r. został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy dotyczący określenia wartości rynkowej działek nr [...], a następnie w dniu 11 lutego 2013 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na której pełnomocnik wnioskodawczyń wniósł uwagi do przedmiotowego operatu szacunkowego. Pismem z dnia 19 marca 2013 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. poinformowało wnioskodawczynie, że został zgromadzony kompletny materiał dowodowy oraz przygotowany projekt decyzji w sprawie dotyczącej działek nr [...]. Ponadto organ wskazał, iż ze względu na brak środków na wypłatę odszkodowania przedmiotowa sprawa zostanie załatwiona do dnia 30 czerwca 2014 r. W związku ze złożonym w dniu 12 lipca 2013 r. przez E. T. i U. T. zażaleniem na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. grunt, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi Miasta W. termin na załatwienie sprawy wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Jednocześnie stwierdził, iż niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Dodał, że brak środków finansowych nie może stanowić przesłanki do powstrzymywania się od wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Rzeczą organu I instancji jest zabezpieczenie niezbędnych środków finansowych – zaś brak tego rodzaju zapobiegliwości nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony postępowania. Ponadto wyznaczony przez organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 19.03.2013 r. termin załatwienia niniejszej sprawy nie znajduje żadnego uzasadnienia prawnego w świetle postanowień art. 36 kpa. Nie jest terminem określonym w art. 35 kpa., a ewentualne problemy organizacyjne (jako przyczyny zwłoki) nie mogą - co podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych - stanowić podstawy do działania sprzecznego z postanowieniami dotyczącymi terminów załatwienia sprawy administracyjnej, a co za tym idzie do działań powodujących negatywne skutki dla stron postępowania administracyjnego Dodatkowo należy wskazać, że Prezydent W. pominął fakt, iż wniosek o odszkodowanie obejmuje również działki nr [...] i nie poinformował on stron – stosownie do postanowień art. 36 kpa o przewidywanym terminie rozpatrzenia tej części wniosku. Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też E. T. i U. T. w dniu [...] stycznia 2014 r. złożyły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przejęte na podstawie decyzji podziałowej Burmistrza Gminy W. nieruchomości pod drogi publiczne stanowiące działki nr [...] z obrębu [...] położone w W. przy ul. [...]. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że strony zostały poinformowane pismem z dnia 19 marca 2013 r., iż został zgromadzony kompletny materiał dowodowy oraz przygotowany projekt decyzji w sprawie dotyczącej działek nr [...]. Ponadto wskazał, że ze względu na brak środków na wypłatę odszkodowania przedmiotowa sprawa zostanie załatwiona do dnia 30 czerwca 2014 r. Natomiast w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za grunt stanowiący działki nr [...] Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa pismem z dnia 19 marca 2013 roku zwrócił się z prośbą do adwokat A. P. o dostarczenie do akt sprawy dokumentów potwierdzających, że uzgodnienia zakończyły się wynikiem negatywnym. Ponadto wskazał, iż z informacji przekazanej przez Delegaturę Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy W. z dnia [...] lutego 2013 roku wynika, że nie odmówiono przeprowadzenia uzgodnień w przedmiotowej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, organ uznał, że zażalenie w części dotyczącej wypłaty odszkodowania za grunt stanowiący działki nr [...] jest bezzasadne, gdyż nie podlega rozstrzygnięciu w postępowaniu administracyjnym - ze względu na fakt, że etap cywilnoprawny (rokowań) nie zakończył się. Dodał, że w związku z powyższym, wniesione zażalenie na nie załatwienie sprawy przez Prezydenta W. w terminie określonym w art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego jest bezzasadne. Na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014 r. stawił się pełnomocnik organu i złożył do akt sprawy odpis decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] r. rozpoznającą wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działki gruntu nr [...], położone w W. przy ul. [...]. W związku z powyższym skarżące ograniczyły skargę do działek nr [...], zaś w pozostałym zakresie cofnęły skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna odnośnie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejęte na podstawie decyzji podziałowej Burmistrza Gminy W. nieruchomości pod drogi publiczne stanowiące działki nr [...] z obrębu [..] położone w W. przy ul. [...]. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżące bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyły zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa. Obowiązkiem organu właściwego do załatwienia sprawy jest podjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wnikliwego i szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wyjątkowo, w przypadku, gdy załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie rozstrzygnięcia powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania co wynika z art. 35 § 1, 2 i 3 kpa. Podkreślenia wymaga, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył jej wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Nadto z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa., jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Odnosząc powyżej wskazane ogólne zasady postępowania administracyjnego do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż oznacza to obowiązek organu administracji publicznej podjęcia właściwych i celowych działań, które umożliwią rozpatrzenie wniosku z dnia 18 sierpnia 2005 r. w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] stanowiącą działki nr [...] z obrębu [...] - w ustawowym terminie. Wniosek ten rozpoznawany jest od kilku lat - zaś okoliczności podawane przez organ nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. Z uwagi na powyższe niniejszy skład orzekający podziela w zupełności pogląd, że przygotowywanie decyzji administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość przez kilka lat - nie może usprawiedliwiać bezczynności organu w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. Wskazać należy, że zarówno wyrażona w art. 8 kpa zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jak również zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 § 1 kpa, wręcz nakazują organom administracji publicznej przygotowanie całej potrzebnej dokumentacji od chwili wszczęcia sprawy w sposób szybki, efektywny i sprawny. Taka sytuacja w niniejszej sprawie z całą pewnością nie miała miejsca, co uzasadnia stwierdzenie, iż skarga jest zasadna. Sąd w całości zgadza się ze stanowiskiem skarżących, że całokształt postępowania Prezydenta W. i jego postawa - a w szczególności protokół z rokowań z dnia 10 stycznia 2011r. oraz treść pisma z dnia 28 marca 2013 r. - jednoznacznie wskazuje, że rokowania odnośnie działek nr [...] zakończyły się wynikiem negatywnym. Wobec powyższego organ powinien wydać merytoryczną decyzję w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotowe działki. Tymczasem wniosek o przyznanie odszkodowania nie został jeszcze w tym zakresie rozpoznany przez organ administracji publicznej - co jednoznacznie wskazuje, że Prezydent W., naruszając zarówno art. 35 § 1 i 3 kpa jak i art. 12 § 1 kpa, pozostaje w zwłoce. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu trwająca kilka lat - w załatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Podobne stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 ( LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: " Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Wskazać również należy, że zgodnie z treścią art. 149 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność wyłącza możliwość jej uwzględnienia, nawet wówczas, gdy decyzja podjęta została z naruszeniem ustawowego terminu przewidzianego do jej wydania. W takiej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności staje się bezprzedmiotowe. W niniejszej sprawie Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. rozpoznał wniosek w zakresie odszkodowania za działki nr [...], a skarżące cofnęły skargę w tym zakresie - wobec czego postępowanie sądowe w zakresie tych działek stało się bezprzedmiotowe. W tym miejscu wskazać należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12, który stwierdził, że przepis art. 149 ppsa w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. Dodał, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo, że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Sąd rozpoznając niniejszą skargę uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu administracji nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa - bowiem organ podejmował pewne czynności w sprawie – choć rozciągnięte w czasie i w ich rezultacie rozstrzygnął wniosek w zakresie dwóch działek. W prowadzonym postępowaniu informował również stronę o przyczynach niemożności rozpoznania sprawy w terminie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 149 § 1, art. 161 § 1 pkt 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.