I SAB/Wa 7/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] maja 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] w rejonie ul. [...], stanowiącą działki nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz Z. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] grudnia 2020 r. (data prezentaty) [...] (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], stanowiącą działki nr [...] o pow. [...] i nr [...] o pow. [...] z obrębu [...], wydzieloną pod ulice lokalne w rejonie ulicy [...], przejętą przez [...] na podstawie decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] grudnia 2011 r., uregulowaną w księdze wieczystej Kw nr [...]. W dniu [...] maja 2014 r. (data wpływu) [...] wystąpił do Prezydenta [...] o wszczęcie na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518), dalej jako u.g.n., postępowania administracyjnego mające za swój przedmiot ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] o łącznej pow. [...]. Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2015 r., nr [...], odmówił ustalenia odszkodowania za grunt położony w [...] w rejonie ul. [...], stanowiący działki nr [...] o pow. [...] i nr [...] o pow. [...] z obrębu [...], przeznaczony pod ulice lokalne oznaczone na rysunku planu symbolem [...]. Wskazał, że brak jest podstaw do zastosowania art. 98 ust. 3 u.g.n. Z decyzji podziałowej z [...] grudnia 2011 r., nr [...] wynika jednoznacznie, że projektowane działki nr [...] i nr [...] zostały wydzielone jako "ulice lokalne oznaczone na rysunku planu symbolem [...], które należało obciążyć służebnością przejścia, przejazdu oraz prowadzenia sieci infrastruktury technicznej na rzecz projektowanej działki nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2015 r., nr [...] uchylił w całości ww. decyzję Prezydenta [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazał, że jeśli nieruchomość przeznaczona jest pod drogę, a fakt ten potwierdza treść planu zagospodarowania przestrzennego, to wówczas powinien mieć zastosowanie art. 98 u.g.n. Poza tym - zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - przedmiotowe nieruchomości zostały przeznaczone pod drogi o charakterze lokalnym, a nie wewnętrznym. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 11 kwietnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3789/15 odrzucił skargę Prezydenta [...] na powyższą decyzję Wojewody [...]. Akta sprawy zostały zwrócone organowi I instancji w dniu 19 grudnia 2016 r. W dniu [...] marca 2017 r. skarżący złożył do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...], a następnie [...] października 2017 r. ponaglenie na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta [...] postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] stycznia 2018 r., nr [...] uznał ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od dnia doręczenia postanowienia. W wyznaczonym przez Wojewodę terminie Prezydent [...] decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...], ponownie odmówił ustalenia odszkodowania za grunt położony w [...] w rejonie ul. [...], stanowiący działki nr [...] o pow[...] i nr [...] o pow. [...] - z uwagi na fakt, iż przeznaczone pod ulice lokalne działki nr [...] nie zostały zaliczona do żadnej kategorii dróg publicznych. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2019 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że ostateczna decyzja podziałowa z [...] grudnia 2011 r. wywołała skutki wynikające z przepisu art. 98 u.g.n. Prawo własności gruntu przeszło na podstawie tej decyzji na własność Miasta [...] wraz ze służebnościami wpisanymi do działu III księgi wieczystej Kw nr [...] i nie przysługuje już wnioskodawcy - stąd zaistniały przesłanki do ustalenia odszkodowania, którego przyznanie stanowi konsekwencję odjęcia prawa własności do nieruchomości. Dodał, że organ I instancji uważa, iż w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 98 ust. 3 u.g.n. - jednakże nie wyjaśnił podstawy wpisu Miasta [...] do działu II księgi wieczystej Kw nr [...] jako właściciela przedmiotowej działki. Akta sprawy zostały zwrócone organowi I instancji w dniu 3 marca 2020 r. W celu uzupełnienia materiału dowodowego organ I instancji w dniu [...] grudnia 2019 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru o udostępnienie mapy sytuacyjnej nieruchomości KW nr [...] dz. [...] z projektowanym podziałem, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod numerem [...]. W dniu [...] grudnia 2019 r. Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Biurze Geodezji i Katastru [...] przesłał poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię przedmiotowej mapy. Prezydent prowadzi też korespondencję z Sądem Okręgowym w [...] w sprawie sygn. akt [...] dotyczącej postępowania z powództwa [...] przeciwko Miastu [...] o odszkodowanie za nabycie z mocy prawa działek nr [...] ([...]), nr [...] ([...]) oraz nr [...] ([...]), które jest zawieszone do czasu rozpatrzenia m.in. przedmiotowego wniosku o odszkodowanie. Jednocześnie dla nieruchomości przyległych, o tym samym stanie prawnym zapadł wyrok Sądu Okręgowego w [...], jako sądu I instancji, który wyrokiem częściowym z [...] stycznia 2017 r., sygn. akt [...] oddalił powództwo [...] w zakresie roszczenia o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o nabyciu działek nr [...]. Jednakże na skutek apelacji powodów Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...], zmienił zaskarżony wyrok i zobowiązał [...] do nabycia powyższych nieruchomości za cenę określoną w wyroku. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że nieruchomości powodów przeznaczone pod drogi wewnętrzne będą służyły lokalnej społeczności. W związku z powyższym oraz z uwagi na skomplikowany charakter sprawy, organ I instancji pismem z [...] grudnia 2019 r. zwrócił się do Biura Prawnego o opinię prawną o dalszym przebiegu postępowania, gdyż istnieje konieczność wyjaśnienia czy sprawa powinna być rozstrzygnięta na drodze cywilnej czy administracyjnej. W opinii prawnej z [...] sierpnia 2020 r. wskazano, iż uzasadnione jest wystąpienie z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej Kw nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Zawiadomieniem z [...] maja 2020 r. strona postępowania została poinformowana, że rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy nastąpi do dnia 31 sierpnia 2020 r. Pismem z [...] września 2020 r. skarżący wniósł do Wojewody [...] ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Natomiast Prezydent [...] pismem z [...] listopada 2020 r. zwrócił się do Biura Prawnego z prośbą o wystąpienie z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym Kw nr [...], nr [...] i nr [...]. Pismem z [...] grudnia 2020 r. (data prezentaty) [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość. Skarżący wniósł o: 1. rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym; 2. na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a.: a. zobowiązanie organu do wydania merytorycznej decyzji w sprawie w terminie 30 dni od dnia zwrotu aktu, b. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. na podstawie art. 149 § 1b p.p.s.a. przesądzenie o istnieniu uprawnienia skarżącego do uzyskania od m.st. Warszawy odszkodowania za przedmiotową nieruchomość; 4. na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.: a. wymierzenie organowi grzywny w wysokości adekwatnej do przewlekłości i bezczynności, b. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości [...]; 5. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] szczegółowo przedstawił stan faktyczny sprawy - wskazując, że skarga jest nieuzasadniona. Dodał, iż z uwagi na panującą pandemię, obecnie drugą falę zachorowań COVID-19 , a w związku z tym wprowadzenie pracy zdalnej na podstawie art. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. "o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych" (Dz. U. poz. 374 ze zm.) strona nie została powiadomiona o przedłużającym się terminie rozpatrzenia sprawy. Przy czym obecnie przygotowywane jest powództwo do sądu o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. Do dnia 29 czerwca 2021 r.(data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...], złożył ponaglenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. do Wojewody [...]. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 - terminy załatwiania spraw przez organy lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36- obowiązek zawiadomienia o przyczynie zwłoki w załatwieniu sprawy § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Zatem z przewlekłością postępowania mamy do czynienia w sytuacji, gdy jest ono prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Pojęcie przewlekłości postępowania obejmuje więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Do przewlekłości postępowania dojdzie w przypadku prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu lub czynności pozornych, zbędnych i powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłe prowadzenie postępowania będzie miało miejsce również wtedy, gdy czynności organu będą nieadekwatne do stanu faktycznego sprawy i nie będą prowadziły do ustalenia jakiejkolwiek istotnej w sprawie okoliczności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Prezydent dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania - bowiem do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku skarżącego z [...] maja 2014 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość. Sąd miał przy tym na względzie okoliczność, że sprawa ta była już dwukrotnie rozstrzygana przez organ I instancji - decyzjami z [...] czerwca 2015 r. i [...] stycznia 2018 r. - którymi dwukrotnie odmawiano przyznania skarżącemu odszkodowania. Przy czym decyzje te były dwukrotnie uchylane przez Wojewodę [...] - decyzjami z [...] października 2015 r. i [...] października 2019 r. W tej sytuacji organ I instancji zobligowany jest do ponownego przeprowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i podejmowania czynności niezbędnych do zakończenia sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu tego wniosku Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 k.p.a. - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Analizując akta sprawy Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, iż formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że po wpływie w dniu 3 marca 2020 r. do organu I instancji akt administracyjnych sprawy, nie podjął on żadnej merytorycznej czynności zmierzającej do zakończenia postępowania. Za takie czynności nie można uznać prowadzenia korespondencji z Sądem Okręgowym w [...], czy też występowanie do Biura Prawnego z prośbą o wytoczenie powództwa o uzgodnienie księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomość z rzeczywistym stanem prawnym. Poza tym do dnia wyrokowania Sąd nie uzyskał informacji, czy takie powództwo zostało wywiedzione. Oceny charakteru stwierdzonej przewlekłości nie może też zmienić zawiadomienie skarżącego pismem z [...] maja 2020 r. o przyczynach niezałatwiania sprawy w terminie i nowym terminie załatwienia sprawy - do 31 sierpnia 2020 r. Tym bardziej, że również ten dodatkowy termin rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy nie został przez organ dotrzymany. W ocenie Sądu, taki sposób działania organu stoi w rażącej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 k.p.a.), jak i przepisami procedury administracyjnej określającymi terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.). Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa sytuacja, w której postępowanie dotyczące ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość prowadzone jest przez organ administracji przez ponad 7 lat i nadal nie jest ostatecznie zakończone. Zdaniem Sądu, okres ten jest wystarczający, aby zakończyć nawet niezwykle skomplikowaną sprawę. Dlatego też, podniesiona przez organ okoliczność panującej pandemii, drugiej fali zachorowań COVID-19 i wprowadzenie pracy zdalnej nie mogło mieć wpływu na charakter stwierdzonej przewlekłości. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 k.p.a. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie wniosku będzie adekwatny i realny. Sąd wziął bowiem pod uwagę okoliczność, że Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2019 r. zobowiązał organ do ponownego przeprowadzenia postępowania odszkodowawczego. Natomiast za niezasadny Sąd uznał wniosek skarżącego o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wystarczającą sankcją jest stwierdzenie, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wziął też pod uwagę okoliczność, że choć przedmiotowe postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły, to jednak organ I instancji już dwukrotnie wydawał decyzje załatwiające wniosek skarżącego o ustalenie i wypłatę odszkodowania, które były uchylane przez organ odwoławczy. W tej sytuacji wymierzenie organowi grzywny byłoby niezasadne. Sąd oddalił również skargę w zakresie przyznania od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego - na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a - sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. - uznając to żądanie za nieuzasadnione. Wskazać należy, że przepis art. 149 § 2 p.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści tego artykułu oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością organu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wymienione w skardze powody żądania przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej nie uzasadniają jej przyznania. Z treści tej skargi nie wynika, aby skarżący doznał w związku z przewlekłością postępowania krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań Prezydenta [...] jako przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa - nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia sumy pieniężnej, bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej.. Sąd nie uwzględnił wniosku zawartego w pkt 3 skargi i w tej części oddalił skargę. Przepis art. 149 § 1b p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że powołany przepis wprowadza wyjątek od zakazu orzekania przez sąd administracyjny co do istoty sprawy i sąd może skorzystać z tego uprawnienia tylko wówczas, gdy pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Wskazuje się również, iż wyrok sądu orzekający o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku zastępuje rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Powołany przepis znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. takich, które kończą się wydaniem innego niż decyzja czy postanowienie aktu lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą praw lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nie ulega wątpliwości, że rozpoznawana sprawa do takich spraw nie należy. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia tego wniosku skarżącego. Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 151 w zw. z art. 149 § 1b i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.