I SAB/Wa 70/19

Dnia 5 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska- Jaroszewicz Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu 5 czerwca 2019 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na przewlekłość Ministra Przedsiębiorczości i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2017 r. o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu [...] z dnia [...] października 1950 r. sygn. [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "[...]", wł. K. W. z siedzibą w P., ul. [...] 1. stwierdza, że Minister Przedsiębiorczości i Technologii dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2017 r. o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu [...] z dnia [...] października 1950 r. sygn. [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "[...]", wł. K. W. z siedzibą w P., ul. [...]; 2. stwierdza, że przewlekłość o której mowa w pkt 1 wyroku miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 3. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. Pismem z [...] lutego 2019 r. K. K. (dalej jako skarżąca) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność lub przewlekłość Ministra Przedsiębiorczości i Technologii (dalej jako organ) w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności zarządzenia Prezesa Centralnego Urzędu [...] z [...] października 1950 r. sygn. [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem "[...]" wł. K. W. w P.. Skarżąca wskazała, że postępowanie zostało wszczęte [...] stycznia 2016 r. i do chwili wniesienia skargi nie zostało ukończone. Stanowi to o naruszeniu przez organ art. 35, 36 i 37 K.p.a. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania aktu i stwierdzenie przewlekłości lub bezczynności organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postępowanie nieważnościowe zostało formalne zakończone wydaniem przez Ministra Rozwoju i Finansów postanowienia z [...] marca 2017 r. znak: [...] odmawiającego wszczęcia postępowania administracyjnego z uwagi na niewykazanie interesu prawnego wnioskującej. Nowy wniosek o stwierdzenie nieważności wpłynął [...] czerwca 2017 r. Od tej daty poprzednicy prawni organu i obecny organ zwracali się do różnych podmiotów o dokumenty, które pozwoliłby na ocenę prawidłowości kwestionowanego zarządzenia (sądy, archiwa). Nie bez znaczenia jest to, że strona także powinna współdziałać przy gromadzeniu dowodów, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Ponadto w toku postępowania konieczne było ustalenie adresów zamieszkania A. M. i T. W.. Braki te oraz nienadesłanie z archiwum akt uniemożliwiało zakończenie postępowania w terminie. Brak w adresie został uzupełniony 21 listopada 2017 r. Pismem z 13 grudnia 2018 r. zawiadomiono strony w trybie art. 10 K.p.a. Termin upłynął dla skarżącej 2 stycznia 2019 r. Decyzją z dnia [...] marca 2019 r [...]stwierdzono nieważność zarządzenia. Organ wskazał na sformalizowany i zawiły charakter postępowania, konieczność poszukiwania dowodów, brak inicjatywy ze strony podmiotów zainteresowanych, co ma wpływ na czas trwania postępowania. Poza tym wskazał, że do terminów przewidzianych do załatwienia sprawy nie wlicza się okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub z przyczyn niezależnych od organu. (art. 35 K.p.a.). W sprawie, zdaniem organu nie doszło do rażącego naruszenia prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest częściowo zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia jeżeli służyły one skarżącemu (52 § 1 i 2 P.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie skarżąca wyczerpała tok instancyjny, poprzez wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa pismem z 10 stycznia 2018 r. Uprawniało to do wystąpienia ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu skargę należało zakwalifikować jako skargę na przewlekłość postępowania z uwagi na podniesione w niej zarzuty i tok postępowania przed organem. Zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "K.p.a.") organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z przewlekłością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął niezbędnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy przewlekłość ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Analiza akt sprawy wskazuje, że: -wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony pismem z [...] maja 2017 r.; -decyzja merytoryczna została wydana po blisko 2 latach – [...] marca 2019 r.; -organ pismem z 24 czerwca 2017 r, wezwał K. K. i jej pełnomocnika do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez nadesłanie pełnomocnictw w terminie 14 dni. Termin upłynął 21 i 27 lipca 2017 r. Pełnomocnik złożył pismo 31 lipca 2017 r. Organ wezwał pełnomocnika pismem z 2 sierpnia 2017 r. do urzędowego potwierdzenia podpisu; -pismem z 24 czerwca 2017 r. organ zwrócił się do Archiwum Państwowego w P. o nadesłanie akt, co nastąpiło 3 sierpnia 2017 r. -zawiadomieniem z 26 października 2017 r. Minister wskazał dzień rozpoznania wniosku 15 lutego 2018 r. – którego nie dotrzymał; -pismem z 27 października 2017 r, organ zwrócił się do Archiwum Akt Nowych w W. o nadesłanie dokumentów, co nastąpiło 9 listopada 2017 r. -na skutek kolejnego wezwania organu Archiwum Państwowe w P. nadesłało 2 listopada 2017 r. kopie dokumentów; Pismem z 10 kwietnia 2018 r. a więc po 2 miesiącach od wskazywanego terminu załatwienia sprawy, poinformowano o kolejnym terminie zakończenia postępowania na 31 lipca 2018 r; - 28 maja 2018 r. organ zwrócił się do Sądu Rejonowego w P. o nadesłanie akt sprawy hipotecznej nr [...], które zostały nadesłane 15 czerwca 2018 r; -25 czerwca 2018 r. organ ponownie zwrócił się do tego sądu o nadesłanie dokumentów z aktualnej księgi wieczystej dla nieruchomości – które zostały nadesłane 17 lipca 2018 r.; -decyzja merytoryczna została wydana 14 marca 2019 r. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ dopuścił się przewlekłości postępowania ponieważ podejmował czynności w sposób nieefektywny, nie zachował ustawowych terminów zastrzeżonych do załatwienia sprawy – art. 35 § 3 K.p.a., który stanowi, że dla sprawy skomplikowanej termin ten wynosi 2 miesiące. Co prawda organ informował o przedłużeniu czasu załatwienia sprawy to jednak nie na bieżąco. Nie rozstrzygnął także sprawy we wskazanym przez siebie terminie tj. do do 31 lipca 2018r. Przepis art. 149 § 1a P.p.s.a. zawiera normę wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenie czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa czy też nie. Sąd uznał, że w sprawie zaistniała przewlekłość jednakże nie ma ona charakteru rażącego. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Oceniając zachowanie organu należy stwierdzić, że nie dotrzymał wyznaczonego przez siebie terminu załatwienia sprawy jednakże cały czas podejmował, choć z opóźnieniem czynności w sprawie. Sprawa ta była skomplikowana z uwagi na konieczność zgromadzenia wielu archiwalnych dokumentów co do których nie było wprost wiadome gdzie się znajdują. Nie bez znaczenia jest i to, że strona nie współdziałała z organem a wiele czynności (odszukanie akt) wymagało od instytucji do których zwracał się organ, czasu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art.119 pkt 4 w zw. ze 120, 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Wobec wydania decyzji Sąd na podstawie art. 161 pkt 3 P.p.s.a. umorzył w tym zakresie postępowanie sądowe.