I SAB/Wa 710/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. sprawy ze skargi P. N., A. G., M. K. i K. K. na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania w przedmiocie rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w. 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 3 sierpnia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz P. N., A. G., M. K. i K. K. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 3 lutego 2016 r. P. N., A. G., M. K. i K. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ - Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 3 sierpnia 2005 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul [....]. Skarżący wskazali, że pismem z dnia 29 lipca 2015 r. złożyli do Wojewody [...] zażalenie na przewlekłość organu - Prezydenta W. w rozpoznaniu wniosku - wyczerpując tym samym tryb określony w k.p.a. Ponadto podnieśli, że organ pomimo wyznaczenia przez Wojewodę terminu na załatwienie sprawy - nie podejmuje działań w sprawie prowadzących do wydania merytorycznej decyzji w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że pismem z dnia 11 lipca 2016 r. pełnomocnik stron poinformowany został o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...] oraz o tym, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do dnia 30 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa). Instytucja skargi na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu w prowadzeniu postępowania, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie przewlekłości w prowadzeniu postępowania przez organ - Prezydenta W. a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent W. nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...]. Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżących przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. W związku z powyższym zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ przy rozpoznawaniu wniosku skarżących należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w rozpoznaniu niniejszej sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie jest kwestionowanym w sprawie, że w dniu 3 sierpnia 2005r. wpłynął do Prezydenta W. wniosek skarżących o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...]. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż pismem z dnia 5 sierpnia 2005 r., organ zwrócił się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta [...] o przekazanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Kolejną czynnością zmierzającą do merytorycznego rozpoznania sprawy, którą organ podjął po ponad trzyletniej przerwie było zwrócenie się pismem z dnia 23 stycznia 2009 r. do Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. o przesłanie wypisu z ewidencji gruntów i mapy ewidencyjnej z zaznaczoną nieruchomością hip. nr [...] położoną w W. przy dawnej ul [...] oraz decyzji komunalizacyjnych. Żądane dokumenty wpłynęły do akt sprawy w dniu 3 lutego 2009r. Następnie po kolejnych 6 latach przerwy organ pismem z dnia 12 czerwca 2015 r. zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o przesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Żądane dokumenty wpłynęły do akt sprawy w dniu 2 lipca 2015 r. Ponadto pismami z dnia 23 września 2015 r. Prezydent W. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [..] o przesłanie decyzji komunalizacyjnej dotyczącej dz. ew. nr [...], oraz pismem z dnia 11 lipca 2016 r. o przesłanie decyzji komulizacyjnej dotyczącej dz. ew. nr [...] i udzielenie informacji czy dz. ew. nr [...] podlega komunalizacji. Z akt sprawy wynika, iż była to ostatnia czynność organu, którą organ wykonał w celu merytorycznego załatwienia sprawy przed przekazaniem niniejszej skargi do Sądu. Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem do dnia wniesienia skargi nie informował na bieżąco stron o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od ponad jedenastu lat, organ pozostaje w stanie bezczynności prowadząc przewlekle postępowanie, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. jak wyżej wskazano rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nie informował na bieżąco stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.