I SAB/Wa 716/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska- Jaroszewicz Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi E. D., J. R., J. P. i K. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałej części; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących E. D., J. R., J. P. i K. P. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 25 września 2015 r. E. D., J. R., J. P. oraz K. P. – reprezentowani przez radcę prawnego [...] - wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] czerwca 2013 r. o stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] listopada 1983 r., nr [...], ustanawiającej na rzecz Ośrodka [...] w [...] wieczyste użytkowanie na 99 lat terenu o pow. [...] m2 położonego w [...] przy ul. [...] oraz decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] grudnia 1983 r., nr [...] zmieniającej decyzję z dnia [...] listopada 1983 r. w części, w jakiej ustanawiają wieczyste użytkowanie w granicach oznaczonych jako część działki ewid. nr [...] z obrębu [...]- w granicach wyznaczonych na szkicu sytuacyjnym nieruchomości KW [...] z projektem podziału do celów sądowych z dnia [...] stycznia 2013 r., punktami: [...] – o powierzchni [...] ha (projektowana działka nr [...] z obrębu [...]). Skarżący wskazali, że wobec braku wydania przez organ rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie w dniu 30 lipca 2015 r. wezwali Samorządowe Kolegium odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa poprzez podjęcie czynności zgodnie z wnioskiem w terminie jednego miesiąca. Do dnia wniesienia skargi organ poza kolejnymi wnioskami o przekazanie akt własnościowych z dnia 17 sierpnia 2015 r. oraz 15 września 2015 r. nie podjął dalszych czynności. Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do dokonania czynności objętych wnioskiem w terminie 14 dni od daty wydania orzeczenia w sprawie, orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny Kolegium oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wskazując, że nieruchomość objęta wnioskiem wchodzi w skład dawnej nieruchomości [...] nr hip. [...]. Powierzchnia dawnej nieruchomości obejmowała ponad [...] ha, w związku z tym przed różnymi organami toczą się liczne postępowania dotyczące dawnej nieruchomości. Spowodowało to utrudnienia w uzyskaniu dostępu do akt własnościowych nieruchomości. W dniu 9 czerwca 2014 r., po kilkukrotnych monitach, do Kolegium wpłynęła dokumentacja geodezyjna nieruchomości. Akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości wpłynęły zaś do organu dopiero w dniu 28 września 2015 r. Kolegium w piśmie z dnia 7 maja 2014 r. zwracało się o przesłanie nie tylko akt własnościowych nieruchomości, ale również decyzji komunalizacyjnych wydanych dla przedmiotowej nieruchomości. Wobec tego organ stwierdził, iż konsekwencje zwłoki w przekazaniu akt do Kolegium (pomimo pisemnych wezwań kierowanych do organu) nie powinny obciążać Kolegium. Ponadto, z dokumentów załączonych do wniosku nie wynikało, kto jest następcą prawnym jednej z dawnych właścicielek nieruchomości. W wyniku analizy otrzymanej dokumentacji, zawiadomieniem z dnia 21 października 2015 r., Kolegium poinformowało wnioskodawców o przekazaniu wniosku Wojewodzie [...] do rozpoznania według właściwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie niniejszej, w związku z przekazaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosku skarżących z dnia [...] czerwca 2013 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] listopada 1983 r., nr [...] oraz decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] grudnia 1983 r., nr [...] (w żądanej części) do rozparzenia według właściwości Wojewodzie [...], orzekanie o zobowiązaniu organu – Samorządowego Kolegium Odwoławczego do wydania rozstrzygnięcia stało się bezprzedmiotowe. Przekazanie do organu właściwego ww. wniosku powoduje bowiem, iż brak jest podstaw do zobowiązania organu przekazującego do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z tych też względów, Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. (pkt 2 sentencji wyroku). Wskazać jednak należy, że przekazanie przez organ wniosku skarżących z dnia [...] czerwca 2013 r. po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. (aktualnie art. 149 § 1a p.p.s.a.), że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniała na dzień wniesienia skargi bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej jako: "k.p.a."), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z analizy akt administracyjnych wynika, że w dniu 3 września 2013 r. (ponad dwa miesiące od wpływu wniosku do organu) Kolegium zwróciło się do Wydziału [...] o przesłanie akt własnościowych nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], w pow. [...] m2 wraz z dokumentacją geodezyjną. Pismem z dnia 7 maja 2014 r. Kolegium, dopiero po upływie 8 miesięcy od pierwszego wezwania, ponownie zwróciło się do Wydziału [...] o przesłanie akt własnościowych nieruchomości wraz z dokumentacją geodezyjną oraz decyzji komunalizacyjnych Wojewody [...] obejmujących przedmiotową nieruchomość. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 20 maja 2014 r., Biuro [...] wskazało, że akta własnościowe nieruchomości zostały przekazane do Wojewody [...]. Wraz z pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. Biuro [...] przekazało Kolegium dokumentację geodezyjną nieruchomości. Pismem z dnia 30 lipca 2015 r. skarżący wezwali Kolegium do usunięcia naruszenia prawa polegającego na niezałatwieniu wniosku w terminie. Pismem z dnia 17 sierpnia 2015 r. Kolegium zwróciło się do Ministra Infrastruktury i Rozwoju o wypożyczenie akt własnościowych nieruchomości, które zostały przekazane przez Wojewodę [...] do sprawy [...]. Nie sposób jednak nie zauważyć, że organ zwrócił się do Ministra dopiero w konsekwencji wniesienia przez skarżących wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Jednocześnie należy podnieść, iż Kolegium już w maju 2014 r. posiadało wiedzę, że akta własnościowe nieruchomości są w posiadaniu Wojewody [...], pomimo tego organ zwrócił się o ich wypożyczenie po ponad roku niepodejmowania w sprawie jakichkolwiek czynności. Pismem z dnia 21 sierpnia 2015 r. Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju poinformowało Kolegium, że akta własnościowe zostały zwrócone Wojewodzie [...]. Pismem z dnia 15 września 2015 r. Kolegium zwróciło się do Wojewody [...] o wypożyczenie akt własnościowych nieruchomości. Wojewoda [...], przy piśmie z dnia 24 września 2015 r., wypożyczył Kolegium akta własnościowe nieruchomości. W piśmie z dnia 21 października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiadomiło skarżących o przekazaniu ich wniosku Wojewodzie [...] do rozpatrzenia według właściwości. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ podejmował czynności w sprawie w sposób nieefektywny i w dużym odstępie czasu. Pierwszą czynność w sprawie organ podjął po dwóch miesiącach od dnia wpłynięcia wniosku skarżących. Zauważyć bowiem należy, że gdyby Kolegium działało w zgodzie z przepisem art. 35 § 1 i 3 k.p.a. – wystąpiłoby o stosowne dokumenty jeszcze przed upływem ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kolejną czynność zmierzającą do zgromadzenia dokumentów potrzebnych do rozpoznania sprawy organ podjął dopiero na upływie ponad ośmiu miesięcy od podjęcia pierwszej czynności. Pomimo wiedzy, gdzie znajdują się akta własnościowe nieruchomości organ zwrócił się o ich wypożyczenie dopiero po złożeniu przez skarżących wezwania do usunięcia naruszenia prawa, co miało miejsce po ponad rocznym okresie niepodejmowania przez organ działań w sprawie. Z powyższego nasuwa się wniosek, że to właśnie działanie skarżących w postaci złożenia wniosku o usunięcie naruszeń prawa spowodowało, iż organ podjął skuteczne działania w celu zgromadzenia dokumentacji potrzebnej do rozpoznania sprawy. Taki stan sprawy obrazuje podejście organu do szybkiego zakończenia postępowania. Organ mógł niewątpliwie dokonać ww. czynności w czasie znacznie krótszym, niż wynika to z materiału dowodowego sprawy. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a. zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. W ocenie Sądu, postępowanie Kolegium niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 2 wyroku. W punkcie 1 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 202 § 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.